Hersenabces

Medische encyclopedie

Een met pus gevulde zwelling in de hersenen door een schimmel- of bacteriële infectie

Een hersenabces is een ophoping van pus. Een hersenabces komt zelden voor, maar als er niet wordt behandeld, kan het levensbedreigend zijn. Er kunnen een of meer abcessen zijn, verspreid door de hersenen. Het weefsel rond het abces wordt samengedrukt en de hersenen zelf kunnen opzwellen, waardoor de druk in de schedel toeneemt.

Mensen met een verzwakt afweersysteem hebben meer kans op een hersenabces. Deze kans is ook groter bij mensen die intraveneus drugs gebruiken door besmetting via hergebruikte naalden. Mannen hebben een tweemaal zo grote kans op een hersenabces als vrouwen.

Naar boven

De oorzaken

De meeste hersenabcessen worden veroorzaakt door bacteriën die afkomstig zijn van een infectie elders in het hoofd, zoals een ontstoken kies (Pulpitis) of een bijholteontsteking (zie Sinusitis), waar de infectiehaard zich geleidelijk heeft uitgebreid in de richting van de hersenen. De bacteriën kunnen ook met de bloedsomloop meegevoerd zijn uit een infectie elders in het lichaam, zoals in de longen (zie Longontsteking, Longontsteking). Soms is een schimmelinfectie de oorzaak. Ook eencellige organismen zoals Toxoplasma gondii (Toxoplasmose) kunnen een hersenabces veroorzaken.

Naar boven

De symptomen

De symptomen van een hersenabces ontstaan binnen een paar dagen of geleidelijk gedurende een paar weken en zijn:

  • hoofdpijn;
  • koorts;
  • misselijkheid en overgeven;
  • stijve nek;
  • toevallen.

Andere klachten hangen af van het aangetaste hersengedeelte, zoals problemen met spreken of zien of zwakte van een of meer ledematen. Als er niet wordt behandeld, kunnen de verschijnselen toenemen totdat de patiënt uiteindelijk in coma raakt.

Hersenabces
Op deze CT-scan is een groot hersenabces te zien dat het hersenweefsel samendrukt en opzij duwt.
Hersenabces
  1. Samengedrukt hersenweefsel
  2. Normaal hersenweefsel
  3. Abces
  4. Schedel

Naar boven

De behandeling

Als de huisarts vermoedt dat u een hersenabces hebt, moet u onmiddellijk naar het ziekenhuis. Daar kan een MRI of CT-scan van de hersenen worden gemaakt. Bloedonderzoek kan uitwijzen of het om een bacterie of schimmel gaat, en aanvullend microbiologisch onderzoek brengt wellicht als oorzaak een infectie elders in het lichaam aan het licht.

Als een bacteriële infectie de oorzaak is, wordt met hoge doses antibiotica behandeld, eerst intraveneus en vervolgens oraal. In sommige gevallen boort men een gaatje in de schedel om de pus te laten weglopen. Die wordt vervolgens op ziekteverwekkers onderzocht. De zwelling van de hersenen kan met corticosteroïden worden onderdrukt en anti-epileptica kunnen worden gegeven om de kans op toevallen te verkleinen. In ernstige gevallen kan beademing op de intensive care (Op de intensive care (omgeving)) nodig zijn.

Naar boven

De prognose

Ongeveer 80 procent van de patiënten herstelt van een hersenabces als het abces vroeg wordt ontdekt en meteen wordt behandeld. Soms zijn er restverschijnselen, zoals toevallen, taalproblemen of zwakte van ledematen.

Ongeveer 80 procent van de patiënten herstelt van een hersenabces als het abces vroeg wordt ontdekt en meteen wordt behandeld. Soms zijn er restverschijnselen, zoals toevallen, taalproblemen of zwakte van ledematen.

Naar boven

Risicofactoren

Naar boven

Andere artikelen over aandoeningen van hersenen en ruggenmerg

Naar boven

Tekst: © Dorling Kindersley Ltd., 2003
Afbeelding(en): © Dorling Kindersley Ltd., 2003
Vertaling en bewerking: © Kosmos-Z&K Uitgevers b.v., 2006