Medische encyclopedie
Gezwellen in de hersenen of de hersenvliezen
Alle hersentumoren kunnen kwaadaardig of goedaardig zijn (Kankergezwellen (structuur)). In de hersenen is echter ook een goedaardige tumor een ernstige aandoening. De ernst van een hersentumor hangt af van de plaats, de grootte en de groeisnelheid. Beide typen kunnen naastliggend weefsel samendrukken, waardoor de druk in de schedel steeds hoger wordt. Zo kunnen zelfs gebieden in de hersenen die ver van de tumor afliggen, beschadigd raken.
Tumoren die uit het hersenweefsel of de hersenvliezen ontstaan, worden primaire tumoren genoemd en kunnen kwaadaardig of goedaardig zijn. De meeste primaire tumoren ontstaan uit de cellen die de zenuwcellen ondersteunen of uit de cellen van de hersenvliezen. Primaire tumoren in de hypofyse worden besproken in het deel over hypofysetumoren (Tumoren in de hypofyse).
Secundaire hersentumoren komen meer voor dan primaire tumoren. Ze zijn uitzaaiingen (metastasen) van kanker (primaire tumor) elders in het lichaam. Er kan sprake zijn van een aantal tumoren tegelijk.
Bepaalde typen tumor, zoals neuroblastoom, komen alleen bij kinderen voor (zie Tumoren in hersenen en ruggenmerg bij kinderen, Tumoren in hersenen en ruggenmerg bij kinderen).
- Hersentumor
- Op deze MRI is een tumor te zien in de kleine hersenen (cerebellum), die zijn betrokken bij houding en beweging. Evenwicht en coördinatie worden minder als het cerebellum wordt beschadigd.
- Schedel
- Normale holte met vocht
- Cerebrum (grote hersenen)
- Tumor
- Cerebellum (kleine hersenen)
- Ruggenmerg
Naar boven
De symptomen
De symptomen ontstaan meestal doordat de tumor een deel van de hersenen samendrukt of de druk in de schedel verhoogt. De symptomen zijn bij goedaardige en kwaadaardige tumoren hetzelfde, en omvatten algemene verschijnselen:
- hoofdpijn die meestal ’s ochtends erger is en toeneemt door hoesten en vooroverbuigen (bij ongeveer 10% van de tumoren);
- misselijkheid en overgeven;
- stoornis in aandacht en concentratie;
- evenwichtsstoornissen;
- wazig zien.
Andere symptomen hangen af van de plaats van de tumor en omvatten:
- onduidelijk spreken;
- dubbelzien door gedeeltelijke verlamming van de oogspieren;
- problemen met lezen en schrijven;
- persoonlijkheidsveranderingen;
- gevoelloosheid en zwakte van de ledematen aan één kant van het lichaam.
Een tumor kan het gehoor en de reuk aantasten en kan ook toevallen (zie
Epilepsie)veroorzaken. Soms blokkeert een tumor de circulatie van het hersen- en ruggenmergvocht. Daardoor nemen de druk in de ventrikels (holten met vocht in de hersenen) en de samendrukking van het hersenweefsel toe. Als niet wordt behandeld, kan stoornis in de aandacht ontstaan, die uiteindelijk tot een verlaagd bewustzijn en coma en tot slot tot de dood kan leiden.
Naar boven
De diagnose
Als de huisarts een hersentumor vermoedt, verwijst deze door naar een neuroloog. Er wordt na een neurologisch onderzoek een CT-scan of MRI
gemaakt om te zien of er een tumor is, en om de plaats en grootte ervan te bepalen. Als hieruit blijkt dat het om uitzaaiingen gaat, volgt nader onderzoek om de primaire tumor op te sporen, zoals mammografie of röntgenonderzoek van de longen. Er kan een stukje weefsel (biopt) worden weggenomen om te zien uit welke celtype de tumor is ontstaan.
Naar boven
De behandeling
De behandeling van tumoren hangt af van het aantal tumoren, de precieze plaats en het type cel. Primaire tumoren worden gewoonlijk operatief behandeld. Het doel is zo veel mogelijk van de tumor te verwijderen met minimale schade aan het omringende weefsel. Een operatie is meestal niet goed mogelijk bij diepgelegen tumoren. Verder zal men naast of ter vervanging van chirurgie radiotherapie of chemotherapie toepassen, vooral bij kwaadaardige gezwellen.
Aangezien uitzaaiingen vaak meervoudig zijn, is een operatie daarbij meestal niet mogelijk. Bij één enkele metastase kan opereren echter wel degelijk succes hebben. Meervoudige tumoren worden meestal behandeld met radiotherapie of, minder vaak, met chemotherapie.
Om de gevolgen van hersentumoren te behandelen, kunnen andere methoden nodig zijn. Een verhoogde druk in de hersenen is levensgevaarlijk en moet dan ook meteen worden behandeld. Er kan dexamethason (zie
Corticosteroïden) worden gegeven om de druk in de schedel te verminderen en anti-epileptica om toevallen te voorkomen. Als het hersenvocht zich in de ventrikels ophoopt, kan een buisje (drain) in de schedel worden gebracht om het hersenvocht af te voeren.
Naar boven
De prognose
De prognose is beter voor langzaam groeiende goedaardige tumoren die uitgaan van de hersenvliezen. Veel mensen met zo’n tumor kunnen volledig genezen. Bij andere tumoren hangt de prognose af van het celtype en de mogelijkheid tot operatief verwijderen. Bij een primaire kwaadaardige tumor is ongeveer 25 procent na twee jaar nog in leven, maar weinig mensen overleven langer dan vijf jaar. De meeste mensen met hersenuitzaaiingen van een andere tumor leven niet langer dan zes maanden, hoewel in zeldzame gevallen iemand met één metastase kan worden genezen. Alle typen hersentumoren brengen het risico met zich mee van blijvende schade aan het omringende hersenweefsel.
Naar boven
Risicofactoren
- Leeftijd
- Komt het meest voor tussen 40 en 70 jaar. Sommige typen komen alleen bij kinderen voor
- Geslacht
- Komt meer voor bij mannen
- Erfelijkheid
- Geen factor van betekenis
- Leefwijze
- Geen factor van betekenis
Naar boven
Andere artikelen over aandoeningen van hersenen en ruggenmerg
Naar boven
Tekst: © Dorling Kindersley Ltd., 2003
Afbeelding(en): © Dorling Kindersley Ltd., 2003
Vertaling en bewerking: © Kosmos-Z&K Uitgevers b.v., 2006
U bevindt zich hier: