Subarachnoïdale bloeding

Medische encyclopedie

Bloeding in de ruimte tussen de vliezen die de hersenen bedekken (de subarachnoïdale ruimte)

Een subarachnoïdale bloeding treedt op als een slagader bij de hersenen scheurt en er bloed stroomt in de subarachnoïdale ruimte; dat is de met hersenvocht gevulde ruimte tussen het harde en zachte hersenvlies. Plotselinge heftige hoofdpijn of bewusteloosheid is het onmiddellijke symptoom.

Een subarachnoïdale bloeding is zeldzaam en treft in de westerse wereld ongeveer zes op de honderdduizend mensen per jaar. De aandoening is levensbedreigend en vereist spoedopname.

Naar boven

De oorzaken

Ongeveer 70 procent van de subarachnoïdale bloedingen wordt veroorzaakt door scheuring van een bolvormig aneurysma, een abnormale verwijding in een slagader, vaak waar deze zich vertakt. Bolvormige aneurysma’s zijn bijna nooit aangeboren, maar ontstaan in de loop van het leven. Men kan er meer dan één tegelijk hebben. Ze scheuren gewoonlijk bij patiënten op middelbare leeftijd (tussen veertig en zestig jaar).

De oorzaak van 10 procent van de subarachnoïdale bloedingen is het scheuren van een aangeboren zwakke plek in een ader, en bij nog eens 10 procent blijft de oorzaak onbekend.

Soms wordt de bloeding door zware inspanning opgewekt. De aandoening komt vaker voor bij mensen met hoge bloeddruk (Hoge bloeddruk (hypertensie)).

Bolvormig aneurysma
Op deze röntgencontrastopname is een bolvormig aneurysma onder in de hersenen te zien. Scheuring ervan kan tot een subarachnoïdale bloeding leiden.
Bolvormig aneurysma
  1. Bolvormig aneurysma
  2. Bloedvat
  3. Schedel

Naar boven

De symptomen

De symptomen ontstaan meestal snel en zonder waarschuwing, omdat de aneurysma’s doorgaans van tevoren geen klachten veroorzaken. Soms zijn er echter waarschuwingssignalen, bijvoorbeeld doordat het aneurysma op een zenuw drukt:

  • hoofdpijn;
  • pijn in het gelaat;
  • dubbelzien of andere problemen met zien.
  • Tot de kenmerkende symptomen van de bloeding behoren:
  • zeer plotselinge zware hoofdpijn of bewusteloosheid als eerste verschijnsel;
  • misselijkheid en overgeven;
  • stijve nek, na enkele uren;
  • niet tegen fel licht kunnen;
  • prikkelbaarheid of opwinding.

In enkele minuten kan dit leiden tot:

  • verwardheid en sufheid;
  • toevallen;
  • bewustzijnsverlies.

Naar boven

De diagnose

Als een subarachnoïdale bloeding wordt vermoed, moet de patiënt direct naar het ziekenhuis. Daar wordt meestal een CT-scan gemaakt om plaats en omvang van de bloeding te bepalen. Als de scan geen of niet voldoende uitsluitsel geeft, wordt na 12 uur een lumbaalpunctie gedaan om te zien of er bloed in het ruggenmergvocht zit. Met een MRI of hersenangiogram kan men de bloedvaten in de hersenen zichtbaar maken.

Naar boven

De behandeling

Als de diagnose is bevestigd, geeft men meestal calciumantagonisten om de kans op een beroerte te verkleinen.

Als uit hersenangiografie blijkt dat er een of meer bolvormige aneurysma’s zijn, is wellicht een operatie nodig. Hierbij wordt een klemmetje op de betreffende slagaders gezet om latere bloedingen te voorkomen. Een andere methode om een aneurysma af te sluiten, zonder operatie, is het inbrengen van een katheter, zoals bij angiografie, waarna kleine spiraaltjes (coils) in het aneurysma worden gebracht. Deze behandeling wordt steeds vaker toegepast. Bij tijdige operatie is er een goede kans op herstel. Als er door schade aan de hersenen blijvende verschijnselen zijn, zoals verlamming van ledematen, zal revalidatie noodzakelijk zijn (Revalidatiegeneeskundige behandeling).

Naar boven

De prognose

Na een subarachnoïdale bloeding zijn er verscheidene complicaties mogelijk. De belangrijkste is een nieuwe bloeding, meestal ernstiger dan de eerste. Een andere gevreesde complicatie is beschadiging van hersenweefsel. Bijna de helft van de mensen met een subarachnoïdale bloeding overlijdt in het ziekenhuis of voor het ziekenhuis is bereikt. Een kwart wordt met succes behandeld en de overige 25 procent houdt restverschijnselen.

Naar boven

Risicofactoren

Naar boven

Andere artikelen over aandoeningen van hersenen en ruggenmerg

Naar boven

Tekst: © Dorling Kindersley Ltd., 2003
Afbeelding(en): © Dorling Kindersley Ltd., 2003
Vertaling en bewerking: © Kosmos-Z&K Uitgevers b.v., 2006