Virale hersenontsteking

Medische encyclopedie

Ontsteking van de hersenen (encefalitis) door een virusinfectie

Virale hersenontsteking of encefalitis is een zeldzame aandoening waarbij de hersenen ontstoken raken door een virusinfectie. Vaak gaat het gepaard met een virale hersenvliesontsteking (meningitis). Virale encefalitis varieert in ernst: het kan vrijwel symptoomloos verlopen, maar soms is de aandoening ernstig en zelfs levensbedreigend. De infectie komt het meest voor bij zuigelingen en ouderen.

Naar boven

De oorzaken

Virale hersenontsteking kan door veel virussen worden veroorzaakt. Bij lichte gevallen is vaak het Epstein-Barrvirus de schuldige (het virus dat de ziekte van Pfeiffer veroorzaakt) (Ziekte van Pfeiffer). Ook komt de ziekte voor als complicatie van een kinderziekte, zoals mazelen en de bof, hoewel deze aandoeningen door inenting weinig meer voorkomen.

De meest voorkomende oorzaak van levensbedreigende virale encefalitis is het herpes-simplexvirus (zie Herpes-simplex). Vooral pasgeborenen zijn daar gevoelig voor. De aandoening kan ook het gevolg zijn van een hiv-infectie. In tropische landen is de oorzaak soms een infectie die door muggen en teken wordt overgebracht, zoals gele koorts. Vroeger ontstond de ziekte vaak door infectie met het poliovirus. Ook deze ziekte is nu zeldzaam door inenting.

Herpes-simplexvirus
Het herpes-simplexvirus, de meest voorkomende veroorzaker van levensbedreigende virale hersenontsteking.
Herpes-simplexvirus

Naar boven

De symptomen

Lichte gevallen van virale hersenontsteking ontwikkelen zich gewoonlijk in een aantal dagen en hoeven alleen maar verhoging en lichte hoofdpijn te veroorzaken. In ernstige gevallen kunnen de symptomen zich binnen 24-72 uur ontwikkelen. Hiertoe behoren:

  • hoge koorts;
  • misselijkheid en overgeven;
  • problemen met praten, zoals onduidelijk spreken;
  • spierzwakte of verlamming in een of meer delen van het lichaam;
  • geheugenstoornissen;
  • doofheid.

Als ook de hersenvliezen ontstoken raken, kunnen ook andere symptomen ontstaan, zoals een stijve nek en niet tegen fel licht kunnen (zie Meningitis/ hersenvliesontsteking). Ook kunnen zich toevallen voordoen. Soms treedt verwardheid op, die kan overgaan in geleidelijk bewustzijnsverlies en zelfs coma.

Naar boven

De diagnose

Als virale hersenontsteking wordt vermoed, moet u naar het ziekenhuis. Er wordt wat bloed en ruggenmergvocht afgenomen (zie Ruggenprik (lumbaalpunctie) (onderzoek)) en op tekenen van een virusinfectie onderzocht. Ook kan er een CT-scan of MRI worden gemaakt om te kijken of delen van de hersenen door de ontsteking zijn gezwollen en of er een andere oorzaak van de klachten is. Wellicht wordt een EEG gemaakt.

Naar boven

De behandeling

Virale hersenontsteking die door het herpes-simplexvirus wordt veroorzaakt, kan worden behandeld met aciclovir Antivirale middelen. Bij toevallen kunnen anti-epileptica worden voorgeschreven. Ernstige gevallen moeten op de intensive care worden behandeld.

Naar boven

De prognose

Het is vaak moeilijk een prognose te geven. Lichte gevallen herstellen meestal na een aantal weken; soms blijven er nog maandenlang uitvalsverschijnselen bestaan. In ernstige gevallen kan de ziekte fataal zijn. Encefalitis door het herpes-simplexvirus heeft vaak blijvende gevolgen, zoals geheugenproblemen of spierzwakte, en kan bij kinderen tot leerproblemen leiden. Hoe eerder de behandeling begint, des te kleiner kans is op blijvende gevolgen.

Naar boven

Risicofactoren

Leeftijd
Komt het meest voor bij kinderen en ouderen
Geslacht
Geen factor van betekenis
Erfelijkheid
Geen factor van betekenis
Leefwijze
Geen factor van betekenis

Naar boven

Andere artikelen over aandoeningen van hersenen en ruggenmerg

Naar boven

Tekst: © Dorling Kindersley Ltd., 2003
Afbeelding(en): © Dorling Kindersley Ltd., 2003
Vertaling en bewerking: © Kosmos-Z&K Uitgevers b.v., 2006