kiesBeter.nl - Medische Informatie, Voedselvergiftiging

Voedselvergiftiging

De oorzaken
De behandeling
Risicofactoren
Andere artikelen over algemene problemen met de spijsvertering en voedsel

Plotseling ziek worden door het nuttigen van eten of drinken dat besmet is met een giftige stof of een besmettelijk organisme

Voedselvergiftiging is de term voor een plotseling optredende ziekte die wordt veroorzaakt door voedsel dat of drank die normaal kan smaken, maar besmet is met een giftige stof of een infectieus organisme.

De diagnose is gemakkelijk te stellen als veel mensen tegelijkertijd dezelfde klachten krijgen nadat ze hetzelfde eten of drinken hebben gehad. Deze klachten kunnen zich uren of dagen na opname voordoen.

Gewoonlijk zijn de verschijnselen beperkt tot het spijsverteringskanaal. Soms kan voedselvergiftiging echter leiden tot andere symptomen. De bacterie Clostridium botulinum bijvoorbeeld veroorzaakt spierzwakte en verlamming (zie Botulisme), en listeriose kan griepverschijnselen geven en leiden tot meningitis (Meningitis/ hersenvliesontsteking). U kunt voedselvergiftiging voorkomen door voedsel zorgvuldig te bewaren, te bereiden en te koken.

Naar boven

De oorzaken

De oorzaak van de meeste gevallen van voedselvergiftiging is met bacteriën, virussen of soms parasitaire protozoën besmet voedsel of water. Door een slechte voedingshygiëne kunnen de micro-organismen zich vermeerderen. Bij een bacteriële voedselvergiftiging is het in sommige gevallen niet de aanwezigheid van de bacterie zelf die de vergiftiging veroorzaakt, maar die van de giftige stoffen die de bacterie afscheidt. Als het organisme met het voedsel wordt genuttigd, kan het zich in het spijsverteringsstelsel vermeerderen. Als de vergiftiging wordt veroorzaakt door de giftige stoffen die de bacterie afscheidt, kan dit al in het voedsel zelf zijn gebeurd voordat het werd gegeten.

Voedselvergiftiging veroorzaakt meestal diarree en/of overgeven, en gaat vaak gepaard met buikpijn. De ernst van de klachten, de snelheid waarmee ze zich ontwikkelen en de duur van de ziekte hangen af van het soort voedselvergiftiging.

Stafylokokkenbacteriën

Verschillende soorten voedsel, zoals kip, eieren en van tevoren bereide sandwiches en paté, kunnen besmet zijn met bacteriën van de familie Staphylococcus. Deze produceren giftige stoffen die met het voedsel het lichaam binnenkomen. Het gevolg is gewoonlijk diarree en/of overgeven binnen vier uur. In veel gevallen verdwijnen de symptomen binnen 24 uur.

Norwalk-virus: Op deze vergroting zien we deeltjes van het Norwalk-virus dat vaak schaaldieren besmet en zo voedselvergiftiging veroorzaakt.

Escherichia colibacterie

Bepaalde typen van E. coli kunnen vlees en water besmetten en stoffen met een variërende mate van giftigheid produceren. Reizigersdiarree wordt meestal door soorten van de E. coli-bacterie veroorzaakt. Het beloop van reizigersdiarree is meestal mild, maar sommige E. coli-typen maken giftige stoffen die de bloedcellen kunnen beschadigen en nierfalen kunnen veroorzaken (Nierinsufficiëntie).

Salmonellabacterie

Deze voedselvergiftiging wordt vooral veroorzaakt door het eten van besmette eieren of kippenvlees. Kenmerkende symptomen zijn overgeven, een lichte koorts en ernstige diarree, waarbij er bloed in de ontlasting kan zitten. De symptomen beginnen meestal 12 tot 72 uur na het eten van het besmette voedsel en houden één tot drie dagen aan.

Campylobacterbacterie

Deze bacteriën veroorzaken vooral diarree. Ze kunnen vlees besmetten, evenals water en ongepasteuriseerde melk. De symptomen ontwikkelen zich ongeveer twee tot vijf dagen na het nuttigen van besmet voedsel; de diarree kan ernstig zijn, waarbij de ontlasting bloed en/of slijm kan bevatten. Meestal nemen de symptomen binnen twee tot drie dagen af, maar de bacterie kan nog tot vijf weken na de besmetting in de ontlasting worden aangetroffen.

Andere besmettingen

Virusinfecties kunnen worden opgedaan door besmet voedsel of besmet water te nuttigen. De oorzaak van een voedselvergiftiging van schaaldieren is meestal het Norwalk-virus. De symptomen beginnen plotseling, maar zijn meestal gauw weer voorbij. Besmettingen met parasitaire protozoën op voedsel zijn onder andere cryptosporidiosis, amoebiasis en giardiasis. Cryptosporidiosis veroorzaakt een week na het eten van besmet voedsel klachten zoals overgeven en een waterige diarree. De symptomen van amoebiasis zijn een waterige, vaak bloedbevattende diarree die enkele dagen of weken aan kan houden. Bij giardiasis kan diarree voorkomen met een opgezet gevoel en winderigheid die vaak langer dan een week duurt.

Niet van besmetting afkomstige oorzaken

In sommige gevallen wordt voedselvergiftiging veroorzaakt door giftige paddenstoelen of groente of fruit met een hoge concentratie pesticiden. De symptomen zijn onder meer overgeven en diarree.

Naar boven

De behandeling

Gewoonlijk gaan de klachten vanzelf over. Bij milde klachten kunt u zelfhulpmaatregelen nemen om uitdroging te voorkomen (zie Voorkomen van uitdroging). Ga naar uw huisarts als de klachten ernstig zijn of langer aanhouden dan een week, maar waarschuw de dokter sneller als het een kind of een oudere betreft. Als de oorzaak niet van een besmetting afkomstig is maar van gifstoffen, zoals bij giftige paddenstoelen, kan directe behandeling noodzakelijk zijn om het gif uit het lichaam te verwijderen.

Behandeling van voedselvergiftiging is gewoonlijk gericht op het voorkomen van uitdroging. In ernstige gevallen worden vocht en zout intraveneus in het ziekenhuis toegediend. Antibiotica worden alleen gegeven als bepaalde bacteriën met zekerheid zijn geïdentificeerd. De meeste patiënten genezen gewoonlijk snel van een voedselvergiftiging en hebben zelden last van langdurige gevolgen.

In zeldzame gevallen komt bloedvergiftiging voor, als de bacterie in de bloedbaan terechtgekomen is. Zowel uitdroging als bloedvergiftiging kan leiden tot shock, een toestand die levensbedreigend is.

Naar boven