In het najaar worden veel mensen verkouden of grieperig. Lees tips en informatie.
Griep en verkoudheid zijn erg besmettelijk. Goede hygiëne kan verspreiding voorkomen.
De virussen die griep en verkoudheid veroorzaken, zitten in druppeltjes snot, slijm en speeksel. Ze worden door praten, hoesten of niezen verspreid. De kans op besmetting is vooral groot in ruimten waar mensen dicht bij elkaar zitten en waar slecht geventileerd wordt. Bijvoorbeeld in een trein of bus, school of kinderdagverblijf. Virussen worden ook overgedragen via handen, als je bijvoorbeeld iemand een hand geeft, en via voorwerpen zoals een deurknop.
naar boven
Griep is een ziekte waarbij het slijmvlies in de luchtwegen ontstoken is. De ziekte wordt veroorzaakt door een influenzavirus. Het begint vaak plotseling met koude rillingen, koorts hoofdpijn en spierpijn. Kenmerkend is de koorts, die kan binnen 12 uur oplopen tot 39 °C of hoger. De koorts duurt vaak 3 tot 5 dagen. Klachten als keelpijn en een droge hoest kunnen ook optreden. Volledig herstel duurt 1 tot 3 weken.
Over het algemeen is griep onschuldig; het geneest meestal zonder medische behandeling. Sommige mensen hebben echter een grotere kans op ernstige klachten als ze griep krijgen. Bijvoorbeeld ouderen, mensen met een chronische ziekte en mensen die in een verpleeghuis wonen.
naar boven
Ook bij verkoudheid is het slijmvlies in de luchtwegen ontstoken. Hierbij gaat het meestal alleen om het slijmvlies in de neus- en keelholte en/of bijholten. Verkoudheid kan veroorzaakt worden door verschillende virussen. Keelpijn is vaak het eerste verschijnsel, gevolgd door hoofdpijn, spierpijn en een loopneus. Kinderen krijgen bij verkoudheid soms koorts, volwassenen bijna nooit. Na 1 tot 3 weken gaat een verkoudheid meestal vanzelf over. Bij kinderen kan het wat langer duren.
Jonge kinderen zijn vatbaarder voor verkoudheid dan volwassenen. Dat komt doordat ze nog weinig weerstand tegen verkoudheidsvirussen hebben opgebouwd. Ook hebben ze op school en op de kinderopvang veel onderling contact, waardoor ze elkaar gemakkelijk besmetten.
naar boven
Mensen met griep zijn besmettelijk op de dag vóórdat de ziekteverschijnselen beginnen tot en met 5 dagen daarna. Mensen met verkoudheid zijn besmettelijk vanaf het moment dat de klachten ontstaan aan neus of keel. Na een paar dagen neemt de besmettelijkheid af.
naar boven
Besmetting van jezelf of van anderen is nooit helemaal te voorkomen. Maar met de volgende maatregelen kun je de kans wel verkleinen:
- Was regelmatig de handen met water en zeep en raak zo min mogelijk mond, neus of ogen aan. Handen wassen is belangrijk voor het eten èn na het hoesten, niezen of snuiten. Droog de handen met een stuk keukenrol of een schoon papieren handdoekje.
- Hou je hand of zakdoek voor de mond als je niest of hoest. Nies of hoest niet in de richting van een ander. Draai het hoofd weg of buig het hoofd.
- Gebruik bij voorkeur papieren zakdoeken of tissues bij hoesten, niezen of snuiten en gebruik ze éénmalig. Gooi ze daarna in de vuilnisbak. Gebruikte zakdoeken in een broekzak besmetten namelijk elke keer opnieuw de handen als ze worden aangeraakt.
- Maak voorwerpen zoals deurklinken regelmatig schoon. Denk ook aan speelgoed dat in contact komt met kinderen die griep hebben of verkouden zijn. Gebruik allesreiniger en handwarm water. Daarna afspoelen met schoon water en laten drogen aan de lucht. Was regelmatig het beddengoed en eventueel stoffen speelgoed op 60 °C.
- Ventileer woon- en slaapruimten. Laat de ventilatieroosters altijd iets open of zet het raam op een kier.
naar boven
Griep geneest bij gezonde mensen meestal zonder medische behandeling. Toch zijn de volgende punten wel goed om te weten:
- Neem rust en vermijd lichamelijke inspanning.
- Hou bij koorts het vocht in je lichaam op peil door veel te drinken.
- Voorkom dat je lichaam afkoelt als je koorts hebt: kleed je warm aan.
- Tegen verschijnselen als koorts en pijn kun je bijvoorbeeld paracetamol nemen. Voor kinderen bestaat er kinderparacetamol. Geef aan kinderen geen middelen die acetylsalicylzuur bevatten, zoals aspirine. Dit kan bij kinderen met griep een ernstige reactie veroorzaken: het zogeheten Reye-syndroom.
- Neem contact op met de huisarts als je wilt weten wat je nog meer kunt doen bij griep.
naar boven
Een verkoudheid gaat meestal na 1 tot 3 weken vanzelf over. Er zijn geen medicijnen tegen verkoudheid. De volgende tips kunnen wel helpen om de klachten te verlichten:
- Onderdruk de hoest niet. Hoesten houdt de luchtwegen schoon.
- Je neus ophalen is beter dan snuiten. Ophalen zuigt het slijm weg uit de bijholten en verkleint daar de kans op ontstekingen. Als je snuit, snuit dan de neusgaten een voor een.
- Zoutwaterdruppels en xylometazoline-druppels helpen bij een verstopte neus; zoutwaterdruppels verdunnen het ingedikte slijm, xylometazoline-druppels maken het opgezwollen slijmvlies dunner.
- Stomen kan verlichting geven, maar het versnelt de genezing niet. Voeg geen kamille of menthol aan het water toe; dit kan de slijmvliezen irriteren. Volwassenen kunnen stomen boven een kom heet water. Kinderen kunnen stoom inademen in een badkamer of douche waar de warmwaterkraan stroomt.
- Vermijd sigarettenrook. Rook irriteert de slijmvliezen en vertraagt de genezing.
- Tegen koorts en pijn kun je bijvoorbeeld paracetamol nemen. Voor kinderen bestaat er kinderparacetamol.
naar boven
Iemand met griep of verkoudheid hoeft normaal gesproken niet naar de huisarts. Het gaat meestal vanzelf over, ook al kan het een paar weken duren. Soms ontstaan ernstige klachten die wél behandeld moeten worden.
Neem contact op met de huisarts wanneer:
- bloed of veel slijm loskomt bij het hoesten, of als het hoesten langer dan twee weken duurt;
- de koorts hoger is dan 38 °C en langer dan 3 dagen duurt bij een verkoudheid, of langer dan 5 dagen duurt bij griep;
- de koorts terugkomt na een koortsvrije periode;
- er sprake is van kortademigheid of benauwdheid, of van piepend ademhalen (eventueel in combinatie met hoge koorts);
- er sprake is van keelpijn die langer dan 7 dagen duurt of van keelpijn die sterk verergert;
- er een grotere kans bestaat op ernstige klachten bij griep, bijvoorbeeld bij mensen van 60 jaar of ouder, of bij nier-, hart-, long- en suikerpatiënten.
Neem bij verkouden baby’s contact op met de huisarts als:
- de baby jonger is dan 3 maanden en langer dan 24 uur koorts heeft (hoger dan 38 °C);
- de baby slecht drinkt (minder dan de helft van normaal);
- de baby suf is;
- de baby in contact is geweest met iemand met kinkhoest.
naar boven
In principe kan iedereen zich tegen griep laten vaccineren. Een griepprik verkleint de kans op griep of de kans op ernstige klachten als iemand toch griep krijgt. De griepprik beschermt 4 tot 6 maanden. Omdat het griepvirus voortdurend verandert, wordt het griepvaccin elk jaar aangepast.
Bepaalde mensen krijgen de griepprik gratis aangeboden, omdat zij bij griep een grotere kans hebben op ernstige klachten. Bijvoorbeeld 60-plussers en hart-, nier-, long- en suikerpatiënten. Mensen die in aanmerking komen voor een gratis griepprik, ontvangen elk jaar in oktober of november een uitnodiging van hun huisarts.
Meer informatie over de griepprik is te vinden op www.rivm.nl/griepprik.
naar boven
Griep is een besmettelijke ziekte, die zich vaak snel verspreidt. In Nederland spreken we van een griepepidemie als binnen een week meer dan 5 mensen per 10.000 inwoners griep of griepachtige symptomen hebben. Een griepepidemie komt bijna elk jaar voor, tussen november en april.
Bij een grieppandemie krijgen wereldwijd heel veel mensen binnen een korte tijd griep. Dit wordt dan veroorzaakt door een nieuw griepvirus. Omdat men over het algemeen geen afweerstoffen heeft tegen een nieuw virus, worden veel mensen ziek. Meer informatie over grieppandemieën is te vinden op www.minvws.nl/dossiers/grieppandemie.
naar boven
Sinds april 2009 is er een nieuw griepvirus bekend, Nieuwe Influenza A (H1N1). In Nederland kreeg de nieuwe griep eerst de naam Mexicaanse griep. De meeste landen in Europa gebruikten echter de naam van het type virus: A (H1N1). Voor de duidelijkheid is nu in Europees verband besloten dat het virus overal Nieuwe Infuenza A (H1N1) wordt genoemd.
Nieuwe Influenza A (H1N1) wordt veroorzaakt door een nieuw griepvirus dat anders is dan al bekende menselijke griepvirussen. Het virus bevat delen van varkens-, vogel- en menselijke griepvirussen. Nieuwe Influenza A (H1N1) is dus niet rechtstreeks van varkens afkomstig. Het virus is wel in staat om zich van mens op mens te verspreiden.
Actuele informatie over Nieuwe Influenza A (H1N1) is te vinden op www.rivm.nl/nieuwe-influenza.
naar boven
RIVM/Centrum Infectieziektebestrijding. Foto's: RIVM.
© RIVM 2009
naar boven