Dossier Pijnbestrijding
Pijn dient in het algemeen een doel, namelijk het beschermen van een individu tegen beschadiging. Het is een waarschuwingssignaal dat ons erop attent maakt dat er weefselschade optreedt en dat ons ervoor behoedt om risico's te lopen. Eén op de vijf Nederlanders heeft echter last van langdurige pijn. Velen leven jarenlang met pijn omdat behandelingen tekort schieten. De kwaliteit van leven kan daardoor sterk achteruit gaan. Pijnbestrijding biedt uitkomst, al zijn sommige soorten pijn niet goed te bestrijden.
Pijn is op verschillende wijzen in te delen. Met indelingen probeert men verschillen aan te geven in het verloop in de tijd, in het ontstaansmechanisme of in de kenmerken van de pijn. Indeling van pijn is belangrijk omdat de behandeling van de soort pijn hierop kan worden afgestemd.
Op basis van de duur van de pijn onderscheiden we acute en chronische pijn.
Acute pijn wordt veroorzaakt door weefselschade en heeft bijna altijd een waarschuwingsfunctie. Als een (uitwendige) pijnprikkel op een lichaamsdeel inwerkt, trekt dat lichaamsdeel zich in een reflex terug, zodat het voorwerp dat de pijn opwekt wordt gemeden. Na een pijnprikkel wordt eerst een scherpe, kort durende reactie gevoeld, gevolgd door een minder gelokaliseerde, doffe pijn.
U raakt bijvoorbeeld een heet strijkijzer aan. De pijnprikkel wordt via de zenuwen en het ruggenmerg aan de hersenen doorgegeven. U wordt zich bewust van de pijn en u trekt uw hand terug van het strijkijzer. Andere voorbeelden van acute pijn zijn pijn na een operatie en pijn in de rug na het spitten van de tuin. Acute pijn kan dus ook ontstaan zonder dat een uitwendig voorwerp de pijn opwekt. Als acute pijn goed behandeld wordt is er een kleinere kans dat de pijn chronisch wordt.
Als pijn langer aanhoudt dan de verwachte hersteltijd van een letsel, als de relatie met de weefselschade al is verdwenen, spreken we van chronische pijn. Soms is er een duidelijke oorzaak voor de pijn, bijvoorbeeld gewrichtsklachten door reuma, soms is de oorzaak minder duidelijk, bijvoorbeeld bij chronische lage rugklachten. Een gehanteerde regel is dat pijn die langer duurt dan 6 maanden chronisch is. Die pijn heeft dan meestal geen signaalfunctie meer, maar kan wel de kwaliteit van leven verminderen. Bij langdurige pijn en bij de beperkingen die dan ontstaan in de dagelijks activiteiten, gaan vooral psychische en/of sociale factoren een rol spelen. Chronische pijn is complexer om te behandelen dan acute pijn.
