Antibiotica

Antibiotica en resistentie

Patiëntenbrief

Antibiotica

Antibiotica zijn medicijnen die heel goed werken tegen infecties veroorzaakt door bacteriën. Ze doden de bacteriën of remmen hun groei. Penicilline is het bekendste antibioticum, maar er zijn nog veel meer soorten. Elk soort antibioticum werkt tegen andere groepen bacteriën.

Alleen bij ernstige bacteriële infecties zijn antibiotica zinvol.

We moeten zorgvuldig omgaan met de keuze om antibiotica te gebruiken. Zo zorgen we ervoor dat de bacteriën gevoelig blijven voor de medicijnen. Omdat antibiotica levensreddend kunnen zijn, is het heel belangrijk dat ze ook in de toekomst goed tegen bacteriële infecties blijven werken.

Tegen infecties met virussen werken antibiotica niet.

naar boven

Infecties met virussen of bacteriën

Of het nu een verkoudheid of griep is, een blaasontsteking of een steenpuist, iedereen heeft wel eens een infectie. De meeste infecties worden veroorzaakt door een virus. Virusinfecties zijn bijvoorbeeld: verkoudheid of griep. Andere infecties worden veroorzaakt door bacteriën, zoals bij een blaasontsteking, longontsteking of seksueel overdraagbare aandoening (soa).

Een aantal infecties begint met een virus waarna er een infectie met bacteriën bij kan komen. Dit kan bijvoorbeeld voorkomen bij infecties van de keel, de longen, het middenoor of het oog. De bacterie neemt de infectie na een aantal dagen als het ware over van het virus. In dat geval wordt de infectie erger, vaak met toename van de koorts. Of de koorts komt na een paar koortsvrije dagen weer terug.

naar boven

Bijwerkingen

Antibiotica kunnen bijwerkingen hebben, bijvoorbeeld maagdarmklachten. Zo kan iemand van antibiotica misselijk worden of diarree krijgen. Sommige mensen kunnen allergisch worden voor een bepaald soort antibioticum. Dan ontstaan vaak jeukende rode vlekken op de huid.

Een nadeel van antibiotica is dat ze ook werkzaam zijn tegen bacteriesoorten die we altijd bij ons dragen en die we juist nodig hebben. Bijvoorbeeld bacteriën in onze darmen die meehelpen met het verteren van ons eten. Ook zijn er veel bacteriën die de huid en slijmvliezen beschermen. Wanneer antibiotica ook deze ‘goede’ bacteriën bestrijden, krijgen andere bacteriën of schimmels soms de kans om zich uit te breiden.

naar boven

Resistentie

Als hetzelfde antibioticum regelmatig tegen een bacterie wordt gebruikt, kan deze ‘resistent’ worden. Dat betekent dat de bacterie niet meer gevoelig is voor het antibioticum. Wanneer u een infectie krijgt met zo’n resistente bacterie, helpen de antibiotica niet meer. De resistente bacteriën kunnen dan ongeremd hun gang gaan, waardoor u erg ziek kunt worden. Gelukkig worden er af en toe nieuwe antibiotica uitgevonden, maar er komen steeds meer bacteriën die niet meer goed op antibiotica reageren. Dit komt doordat er in de wereld veel te vaak antibiotica worden gebruikt als het eigenlijk niet nodig is. In sommige landen kunt u zelfs zonder recept antibiotica kopen.

Er bestaat inmiddels al een bacterie die bijna niet meer te behandelen is met antibiotica. Deze bacterie heet MRSA (Meticilline Resistente Staphylococcus Aureus). De MRSA komt vooral voor in een omgeving waar veel antibiotica worden gebruikt: ziekenhuizen, verpleeghuizen en in de intensieve veehouderij. Mensen die in een ziekenhuis in het buitenland zijn behandeld, nemen die bacterie wel eens mee naar Nederland. Als u in een buitenlands ziekenhuis heeft gelegen, wordt u in Nederland op de MRSA gecontroleerd voordat u hier een ziekenhuis in mag. Hetzelfde geldt voor mensen die intensief contact hebben met varkens of kalveren, zoals veehouders, veeartsen of mensen die in een slachthuis werken.

naar boven

Ontstaan van resistente bacteriën voorkomen

De enige manier om ervoor te zorgen dat bacteriën gevoelig blijven voor antibiotica, is heel zorgvuldig te zijn in het gebruik ervan. Let daarom op volgende punten:

• Gebruik antibiotica alleen als een arts de infectie heeft beoordeeld en vindt dat antibiotica nodig zijn.

• Gebruik alleen de soort antibiotica die de arts voor die infectie heeft voorgeschreven.

• Neem de dagelijkse hoeveelheid antibiotica zorgvuldig en op het voorgeschreven tijdstip in. (Als u dagelijks te weinig van het medicijn gebruikt, neemt de kans op resistentie toe).

• Gebruik geen oude restjes antibiotica, niet van uzelf en ook niet van anderen. (Als u daardoor niet de juiste (dosis) antibiotica gebruikt of als de werkingskracht is verminderd, neemt de kans op resistentie toe).

• Slik in het buitenland niet zomaar antibiotica die u zonder recept kunt kopen. Ga eerst naar een arts in het land waar u bent of bel onze praktijk in Nederland. (Dan kunt u overleggen of antibiotica nodig zijn, en welke soort u wel of niet kunt gebruiken).

• Stop de antibioticakuur niet zonder overleg met de praktijk.

naar boven

Hoe gaat het verder

Bij een infectie met een virus, helpen antibiotica niet en zijn ze dus zinloos. Ook bij een gewone, onschuldige infectie met bacteriën zijn antibiotica vaak niet nodig. Deze infecties gaan meestal net zo snel vanzelf over. De infecties waarbij antibiotica nodig zijn, hebben vaak ernstige ziekteverschijnselen die langer aanhouden of terugkomen nadat het even beter leek te gaan.

Neem daarom contact op met de praktijk bij een van de volgende verschijnselen:

• als u zich zieker gaat voelen (benauwd, suf, uitgeput);

• als u meer dan drie dagen koorts houdt;

• als de koorts terugkomt nadat deze een paar dagen is weggeweest;

• als u opvallende pijnklachten heeft (bijvoorbeeld: pijn bij plassen, pijn bij ademen, nekpijn);

• als u opvallend bleek of grauw wordt;

• als u vlekjes op de huid krijgt;

• als er andere verschijnselen zijn waarover u zich ongerust maakt

Als u antibiotica heeft gekregen, dan is het belangrijk om de kuur af te maken. Krijgt u bijwerkingen van de antibiotica of heeft u het idee dat de antibiotica niet helpen, bel dan met de praktijk. Stop de kuur niet zonder het even te bespreken.

naar boven

Meer informatie?

Meer informatie over antibiotica vindt u op de site van het RIVM op www.rivm.nl/antibiotica.

naar boven

Heeft u nog vragen?

Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.

naar boven