Een proces gericht op het vergroten van iemands zelfvertrouwen en diens autonomie
Cliëntgerichte psychotherapie is gebaseerd op het uitgangspunt dat iemands gedrag eerder voortkomt uit zijn innerlijke gevoelens en zelfbeeld dan uit diens reacties op anderen of ervaringen van vroeger. Een cliëntgerichte therapeut vermijdt juist de interpretatie of het uitleggen van het verhaal van de cliënt, zoals dat gebeurt bij psychoanalytische therapieën (Psychoanalytische psychotherapie). In plaats daarvan begeleidt hij de cliënt terwijl deze zijn zelfvertrouwen en zijn autonomie versterkt.
De cliëntgerichte psychotherapeut stelt zich niet sturend op en helpt de cliënt eerder bij het helder krijgen van diens eigen gevoelens en gedachten dan dat hij hem zal leren wat hij zou moeten voelen of denken. Dit is het proces bij de meeste cliëntgerichte therapieën behalve bij gestalttherapie, waarbij de therapeut een cliënt begeleidt langs verschillende oefeningen en ervaringen om meer zelfbewust te worden.
Cliëntgerichte psychotherapie kan worden gegeven bij een langdurende depressie (Depressie) en bij een te beperkt zelfvertrouwen. Ook wordt deze therapie ingezet bij crisisinterventie als mensen uit het lood geslagen zijn door ingrijpende gebeurtenissen, zoals problemen op het werk, een gebroken huwelijk of lichamelijk of seksueel geweld. In dat geval biedt de therapie de cliënt de veilige omgeving die nodig is om zijn moeilijkheden te verwerken.
Cliëntgerichte psychotherapie wordt meestal niet aanbevolen bij mensen met ernstige psychiatrische stoornissen, zoals schizofrenie (Schizofrenie), waarbij de cliënt zelf weinig of geen inzicht heeft in zijn gedrag. Evenmin wordt die aanbevolen aan mensen met ongewenste rituelen(zie Obsessieve compulsieve stoornis, Obsessief compulsieve stoornis) of ernstige stemmingsschommelingen(zie Manisch depressieve stoornis, Manisch depressieve stoornis (MD)).
Cliënt en therapeut zitten tegenover elkaar, terwijl de eerste vertelt over zichzelf, zijn relaties en zijn omgeving. Nu en dan zal de therapeut een samenvatting geven van wat hij hoort, maar hij geeft geen oordeel of interpretatie.
Bij gestalttherapie heeft de therapeut een iets actievere rol. Hij kan bijvoorbeeld een zeer introverte persoon vragen de rol te spelen van een extraverte persoon, om de cliënt te laten inzien dat hij wel in staat is om zich op een dergelijke manier te uiten.
Meestal duren de sessies ongeveer een uur en vinden die eens in de week plaats. De duur van de totale therapie hangt ervan af hoelang het duurt voor de cliënt zich weer zelfverzekerd voelt en zijn leven weer in eigen hand kan nemen. Dat kan maanden duren als iemand een specifieke gebeurtenis probeert te verwerken, zoals de dood van een dierbare. Bij een minder specifiek probleem, bijvoorbeeld een langdurige depressie, kan dit zelfs meer dan een jaar duren.