COPD

Patiëntenbrief

Wat is COPD?

COPD is een ziekte waarbij de luchtwegen blijvend vernauwd zijn en de longen steeds minder goed werken. De oorzaak is een chronische ontsteking van het slijmvlies van de luchtwegen. Hierdoor raken vooral de kleine vertakkingen van de luchtwegen blijvend beschadigd. De eerste klachten ontstaan vaak pas na het veertigste levensjaar. U krijgt last van hoesten en opgeven van slijm. Het ademen gaat vaak gepaard met piepen en brommen. U wordt sneller kortademig en moe, vooral bij inspanning zoals traplopen. De belangrijkste oorzaak van COPD is roken.

naar boven

Adviezen

Door gezond te leven kunt u uw conditie verbeteren en ervoor zorgen dat u zich fitter voelt.

• Stoppen met roken is het belangrijkst, in elk stadium van de ziekte. Daardoor zal de chronische ontsteking en verdere beschadiging van uw longen verminderen.

• Bewegen is heel belangrijk voor mensen met COPD. Bijvoorbeeld een halfuur per dag wandelen, fietsen of zwemmen. Stofzuigen, tuinieren of traplopen tellen ook mee.

• Zorg dat u gezond eet. Vooral als u mager bent of wordt (door de COPD), moet u opletten dat u gedurende de dag voldoende eet: tenminste drie keer per dag een gezonde maaltijd.

naar boven

Medicijnen

COPD kan niet genezen. Medicijnen kunnen er wel voor zorgen dat u er minder (vaak) last van heeft. Bij COPD worden meestal inhalatiemiddelen gebruikt. Dit zijn medicijnen die u moet inademen. Ze werken rechtstreeks in op uw luchtwegen. Er bestaan twee groepen inhalatiemiddelen.

• Luchtwegverwijders zijn het belangrijkst. Deze kunnen het gevoel van benauwdheid binnen tien tot dertig minuten verminderen. Wanneer u verlichting voelt door een luchtwegverwijder, is het verstandig deze dagelijks in te blijven nemen. Tien tot dertig minuten na het inademen gaat de luchtwegverwijder werken.We kunnen afspreken wanneer of hoe vaak u een extra keer de luchtwegverwijder kunt innemen (bijvoorbeeld bij inspanning of bij bezoek aan en rokerig café.)

• Ontstekingsremmers verminderen de ontsteking van het slijmvlies in de luchtwegen. Niet iedereen met COPD heeft er baat bij. Heeft u twee keer per jaar (of vaker) een ernstige bronchitisaanval met extra veel benauwdheid, hoesten en opgeven van slijm? Dan is dat vaak een reden om dagelijks een ontstekingsremmer te inhaleren. Als blijkt dat deze middelen bij u werken, dan is het zinvol hiermee door te gaan. Als u blijft roken heeft deze behandeling weinig zin. Heeft u een lichte vorm van COPD en heeft u lange tijd geen klachten gehad terwijl u toch ontstekingsremmers gebruikt? Dan bespreken we of u met de ontstekingsremmers kunt stoppen.

• De griepprik is voor u extra belangrijk om ernstige complicaties van de griep te voorkomen.

• Prednison: Dit zijn ontstekingsremmers in de vorm van tabletten.Als u veel klachten heeft, kunnen deze helpen. Meestal krijgt u dan een kuur voor een tot twee weken.

• Antibiotica zijn soms nodig als u een ontsteking krijgt veroorzaakt door bacteriën. U heeft dan meestal koorts (hoger dan 38 graden) en bent erg ziek.

• Slijmoplossers helpen niet bij COPD.

naar boven

Toedieningsvormen

De meeste luchtwegverwijders en ontstekingsremmers zijn in te ademen als vernevelde vloeistof met behulp van een spuitbus (dosisaërosol) of als poeder met een poederinhalator.

Hoe werkt een dosisaërosol?

Een dosisaërosol is te vergelijken met een spuitbus. De aërosol bestaat uit een metalen busje met vulling en een houder van kunststof. Houd het apparaatje zo dat het mondstuk onderaan zit en het metalen busje omhoog wijst. Wanneer u het busje verder in de houder drukt, komt er een wolkje medicijn vrij (één dosis of ‘puff’).

Zonder inhalatiekamer (werkt minder goed)

• schud de aerosol (elke keer voordat u één dosis neemt);

• adem goed uit

• zet uw tanden op het mondstuk, sluit uw lippen eromheen.

• adem diep in terwijl u één keer op het busje drukt (en een dosis medicijn vrijkomt);

• na het inademen moet u de adem tien tellen inhouden (u mag snel tellen);

• adem daarna langzaam uit, zo mogelijk door de neus;

• na het inademen van een ontstekingsremmer moet u de mond goed spoelen (water uitspugen) om restjes medicijn te verwijderen. Anders kan er in uw mond en op uw tong irritatie ontstaan.

Met inhalatiekamer

Een aërosol werkt veel beter als u er een inhalatiekamer bij gebruikt. De aërosol past precies in de opening van de inhalatiekamer. Tegenover die opening zit het mondstuk. Het medicijn wordt in de inhalatiekamer gespoten en via het mondstuk ingeademd. Lees de instructies goed door.

Toediening van één dosis met inhalatiekamer:

• schud de aërosol;

• zet de aërosol op de inhalatiekamer;

• zet uw tanden op het mondstuk en sluit de lippen eromheen;

• druk één keer op de aërosol zodat er een wolkje medicijn vrijkomt;

• adem vijf keer diep in en uit, zonder uw mond van het mondstuk te halen.

Hoe werkt een poederinhalator?

Het poeder uit een poederinhalator moet krachtig worden ingeademd. Inhalatoren werken met poedercapsules of met poederschijfjes. Er bestaan ook inhalatoren met een voorraad voor vijftig, zestig, honderd of tweehonderd inhalaties. Bij elk apparaatje staat op de gebruiksaanwijzing hoe u het gebruiksklaar moet maken. Tijdens het inhaleren kan het poeder kriebel in de keel veroorzaken. Soms helpt het om vlak vóór het inhaleren een slok koud water te drinken.

Toediening van één dosis met een poederinhalator:

• adem goed uit;

• zet vervolgens uw tanden op het mondstuk en sluit uw lippen er omheen;

• adem krachtig en diep in, terwijl u de poederinhalator horizontaal houdt;

• na het inademen moet u de adem tien tellen inhouden (u mag snel tellen);

• adem daarna langzaam uit, zo mogelijk door de neus;

• herhaal de handelingen zodat u zeker weet dat alle restjes poeder zijn ingeademd;

• na het inademen van een ontstekingsremmer moet u de mond goed spoelen met water.

naar boven

Hoe gaat het verder?

Neem de medicijnen dagelijks in zoals we hebben afgesproken. Neem contact op met de praktijk:

• als het inhaleren niet goed lukt

• als de medicijnen niet goed helpen

• als de benauwdheid erger wordt

• als de benauwdheid erger wordt en u krijgt koorts

• als u hulp wilt bij het stoppen met roken

Wanneer u stopt met roken, gezond eet en dagelijks aan lichaamsbeweging doet, kunnen uw klachten verminderen en gaat u zich geleidelijk beter voelen.

naar boven

Heeft u nog vragen?

Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.

naar boven

Patiëntenbrief

Wat is COPD?

COPD is een aandoening van de luchtwegen. Bij COPD raken vooral de kleine vertakkingen van de luchtwegen door een chronische ontsteking blijvend beschadigd. Daardoor werken uw longen steeds minder goed. COPD is een chronische ziekte. De ernst van de klachten kan wisselen, maar de benauwdheid is nooit helemaal weg. U krijgt last van hoesten en opgeven van slijm. Het ademen gaat vaak gepaard met piepen en brommen. U wordt sneller kortademig en moe, vooral bij inspanning zoals traplopen. Sommige mensen met COPD zijn bang om het benauwd te krijgen en durven zich daarom niet meer in te spannen. Bij luchtweginfecties, zoals een verkoudheid of griep, verergeren de klachten. Een luchtweginfectie gaat ook minder snel over dan bij anderen. Bij sommige mensen met COPD kan de lichaamsconditie snel verslechteren. Ze vallen af. Hun spieren worden slapper en dunner. Een klein eindje lopen kost dan al heel veel inspanning.

1. Long
2. Longblaasjes
3. Vernauwing
4. Slijm
5. Longblaasjes vloeien samen

naar boven

Hoe wen ik hieraan?

De ziekte brengt verandering in uw leven. U wordt dagelijks aan uw ziekte herinnerd, door de klachten of omdat u medicijnen moet gebruiken. Het is moeilijk hier aan te wennen. Vaak lukt dat beter als u weet wat u er zelf aan kunt doen. Over de ziekte lezen en praten kan hierbij helpen. U leert al gauw of en zo ja welke medicijnen helpen, en wanneer en hoe u ze moet gebruiken. Niet roken en het belang van lichaamsbeweging en gezonde voeding worden dagelijkse aandachtspunten. U leert met de beperkingen van COPD om te gaan en verdere achteruitgang zo veel mogelijk tegen te gaan.

naar boven

Omgeving

Laat de mensen in uw omgeving weten dat u COPD heeft. Het is nuttig om familie, vrienden of collega’s iets over uw ziekte te vertellen. Bijvoorbeeld wat u voelt als u de trap oploopt of als iemand in uw omgeving rookt. Vraag eens of men wil proberen enkele minuten met dichtgeknepen neus door een rietje te ademen. Dan kunnen andere mensen ervaren hoe het is en zullen ze u beter begrijpen. U kunt ook laten zien hoe u uw medicijnen moet inhaleren en uitleggen hoe deze werken.

naar boven

Omgaan met medicijnen

Medicijnen kunnen uw klachten eventueel verminderen, maar het gevoel van benauwdheid verdwijnt nooit helemaal. Misschien twijfelt u daarom wel eens aan het nut van de medicijnen. Misschien vraagt u zich af of u de medicijnen wel op de juiste manier inneemt. Het inhaleren van de medicijnen kan lastig zijn en gevoelens van schaamte oproepen. Als er problemen zijn of als u vragen heeft is het belangrijk dat u die bespreekt. Door duidelijk af te spreken hoe u de medicijnen moet gebruiken, zorgen we er samen voor dat u zo weinig mogelijk klachten heeft.

naar boven

Lotgenoten

Mensen met COPD kunnen veel van elkaar leren. Iemand die het zelf aan den lijve ondervindt, begrijpt het best waar u mee zit. Daarom heeft een lotgenoot soms meer te bieden dan een dokter. Over contacten met andere COPD-patiënten vindt u informatie bij het Astma Fonds, tel. 0900 - 2272596.

naar boven

Hoe gaat het verder?

Uiteindelijk lukt het meestal redelijk goed met de beperkingen van COPD om te gaan. U leert herkennen wanneer de klachten kunnen verergeren en wat u daaraan kunt doen. U leert om te blijven werken aan uw conditie. Lichaamsbeweging, gezonde voeding en oefeningen worden een deel van uw leven. U weet of, en zo ja wanneer, u welke medicijnen moet gebruiken en wat u daarvan kunt verwachten. Twee- tot viermaal per jaar komt u op de praktijk om te bespreken hoe het gaat. Neem bij controle uw inhalatie-apparaatje(s) mee zodat we kunnen kijken of het inhaleren goed lukt. We bekijken of de medicijnen helpen en of ze moeten worden aangepast.

naar boven

Heeft u nog vragen?

Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.

naar boven