Het naar buiten puilen van een van de schokdempende schijven die tussen de ruggenwervels liggen, ook wel hernia nuclei pulposi (HNP), discusprolaps of lumbale hernia genoemd
De tussenwervelschijven fungeren als schokdempers voor de wervelkolom. Ze bestaan uit een sterke buitenlaag van bindweefsel en een vulling van zachte gelei. Als die vulling uitpuilt, ontstaat een hernia, waarbij de schijf misvormd raakt en druk uitoefent op het ruggenmerg of een uittredende zenuwwortel, waardoor pijn ontstaat.
Hoewel een hernia meestal voorkomt in de onderrug, kunnen ook de tussenwervelschijven in de nek en, in zeldzame gevallen, in de bovenrug beschadigd raken. Een hernia komt zelden op jongvolwassen leeftijd voor. Daarna komt het steeds vaker voor met een piek in de leeftijdscategorie van 45 tot 64 jaar.
Vanaf de leeftijd van 25 jaar beginnen de tussenwervelschijven langzaam uit te drogen. Ook worden ze kwetsbaarder door de inspanningen van alledag en kleine letsels. Soms wordt de schade aan een schijf veroorzaakt door een snelle buig- of draaibeweging of doordat een zwaar voorwerp verkeerd wordt opgetild. Na de leeftijd van 45 jaar vormt zich bindweefsel rond de tussenwervelschijven, waardoor ze op den duur stabieler worden en kans op beschadiging afneemt.
Symptomen van een hernia kunnen zich in een tijd van weken langzaam ontwikkelen of ze kunnen plotseling optreden. Verschijnselen zijn:
- een scherpe pijn in het aangedane gebied;
- spierspasme en stijfheid rond het aangedane gebied, waardoor bewegingen moeizaam worden.
Drukt de tussenwervelschijf op een zenuwwortel die uit het ruggenmerg treedt, dan kunnen de volgende symptomen ontstaan:
- hevige pijn, tintelingen of gevoelloosheid in een been (zie Ischias),of, bij een hernia in de nek, in een arm;
- zwakheid of beperkte beweeglijkheid van been of arm;
- problemen met urineren.
De diagnose wordt meestal gesteld op basis van de verschijnselen en een lichamelijk onderzoek. Een röntgenfoto is doorgaans niet nodig omdat er niet altijd een verband is tussen de klachten en de afwijkingen op de foto. Alleen als er reden is om een andere oorzaak van de pijn te overwegen of als een operatie wordt overwogen, kan een MRI
of een CT-scan duidelijkheid geven over de exacte locatie van de hernia.
In de meeste gevallen verdwijnen de klachten vanzelf. Het is verstandig in beweging te blijven en de dingen te blijven doen die men gewoonlijk doet. Strikte bedrust is niet zinvol. Als liggen de klachten vermindert, kunt u gedoseerd bedrust houden, maar bedrust draagt niet bij aan een sneller herstel. Vermijd bewegingen die de pijn provoceren of de rug belasten. Zo nodig gebruikt men pijnstillers. Als de pijn weg is, kunnen Revalidatiegeneeskundige behandeling en oefeningen helpen de spierspasmen te verminderen en het herstel te bespoedigen.
In enkele gevallen, als de blaas- of darmfunctie verstoord is door druk op het ruggenmerg of een zenuw, of bij ernstige pijn of spierzwakte, is een operatie vereist (zie Microchirurgische discectomie, hierboven).
- Hernia van een tussenwervelschijf
- Deze driedimensionale CT-scan toont een hernia. De zachte binnenkant van de schijf puilt door de buitenwand van bindweefsel uit en drukt op het ruggenmerg.
- Uitpuilende schijf
- Ruggenmerg
- Ruggenwervel
- Leeftijd
- Meest frequent tussen de leeftijd van 45 en 65 jaar
- Mogelijk zijn een grote lichaamslengte, overgewicht, zware rugbelasting en langdurig autorijden risicofactoren
- Geen factor van betekenis
- Geslacht
- in de huisartspraktijk vrijwel gelijk bij mannen en vrouwen
- Erfelijkheid
- Mogelijk zijn een grote lichaamslengte, overgewicht, zware rugbelasting en langdurig autorijden risicofactoren
- Leefwijze
- Geen factor van betekenis
