Een groep geneesmiddelen voor de behandeling van infecties door protozoa
- atovaquon
- doxycycline
- metronidazol
- pentamidine
Er zijn veel verschillende middelen tegen infecties door de eencelligen die we protozoa noemen. Sommige antiprotozoïca, zoals metronidazol, worden ook tegen bepaalde bacteriën ingezet. Een aparte groep middelen wordt vooral gebruikt voor de behandeling van malaria, een ernstige protozoale ziekte waar miljoenen mensen ter wereld aan lijden (zie Antimalariamiddelen, hierna).
Antiprotozoïca hebben verschillende werkingsmechanismen, maar de meeste werken door te verhinderen dat de protozoa zich vermenigvuldigen.
Antiprotozoïca worden vaak gebruikt tegen infecties zoals trichomoniasise (Trichomoniasis) van de vagina en giardiasis (Giardiasis) van de darmen. Vaak wordt hiervoor metronidazol voorgeschreven. Een ander veelvoorkomend recept is dat van pyrimethamine in combinatie met sulfadiazine tegen toxoplasmose (Toxoplasmose), een infectie die zeer ernstige gevolgen kan hebben bij een foetus en bij mensen met verminderde afweer. Co-trimoxazol en pentamidine kunnen worden gebruikt bij de behandeling van Pneumocystis carinii-pneumonie (Pneumocystose), een longinfectie die dodelijk kan zijn bij mensen met een verminderde afweer.
Bij een lichte infectie wordt een antiprotozoïcum meestal gedurende een week geslikt. Bij ernstige infecties moet de behandeling soms maandenlang worden voortgezet, vooral bij mensen met een verminderde afweer zoals bij een hiv-infectie of aids (Hiv-infectie en aids).
De meeste antiprotozoïca worden oraal ingenomen, maar sommige kunnen ook per injectie worden toegediend bij een ernstige infectie. Pentamidine wordt via een injectie of een inhaler toegediend.
Antiprotozoïca geven vaak bijwerkingen, waaronder misselijkheid, diarree en buikkrampen. Wie metronidazol slikt, moet geen alcohol drinken omdat hij daarvan kan gaan braken. Verder veroorzaakt dit middel vaak een donkere urine. Door pentamidine kan de bloeddruk plotseling ernstig dalen, ofwel bij het toedienen van het middel ofwel vlak daarna. In zeldzame gevallen verlaagt pyrimethamine de productie van rode bloedcellen zodat een anemie ontstaat (Anemie). Wie dit middel gebruikt en merkt dat hij uitzonderlijk veel wondjes of blauwe plekken heeft, moet een arts waarschuwen.