Osteoporose

Artikelen over osteoporose

Patientenbrieven

Aanpak van osteoporose

Wat is osteoporose?

In uw botten wordt voortdurend nieuw botweefsel aangemaakt en oud botweefsel afgebroken. Dat is normaal. Tijdens de groei is er meer aanmaak van botweefsel, op oudere leeftijd meer afbraak. Met het ouder worden worden uw botten daardoor brozer. Als ze erg breekbaar zijn spreken we van botontkalking of osteoporose. Voor de aanmaak van botweefsel zijn lichaamsbeweging en goede voeding belangrijk gedurende uw hele leven. Onvoldoende lichaamsbeweging, te weinig kalk in de voeding en te weinig bij daglicht buitenkomen kunnen osteoporose bevorderen. In de eerste jaren na de overgang wordt het bot sneller afgebroken. Oudere vrouwen hebben daardoor meer kans op osteoporose dan mannen. Verder kunnen bepaalde ziekten en medicijnen osteoporose veroorzaken.

naar boven

Wat zijn de klachten?

Osteoporose geeft op zich geen klachten. Maar met osteoporose heeft u wel meer kans dat u een bot breekt. Botbreuk endoor osteoporose komen meestal pas voor op hogere leeftijd. Zo kan er een ruggenwervel breken en inzakken, waardoor u krommer of kleiner wordt. Een ingezakte wervel doet zelden pijn. Maar bij sommigen kunnen (pijn)klachten ontstaan die het dagelijks leven belemmeren. Lagerugpijn wordt maar zelden door osteoporose veroorzaakt.

naar boven

Adviezen

Osteoporose is niet de enige oorzaak waardoor oudere mensen vaker een bot breken. Op hogere leeftijd kunt u gemakkelijker vallen. Dat komt bijvoorbeeld door evenwichtsstoornissen of doordat u minder goed ziet. De volgende adviezen zijn voor iedereen van belang om osteoporose tegen te gaan en de kans op een botbreuk te verminderen.

Zorg voor voldoende lichaamsbeweging (vijf keer per week een halfuur wandelen, fietsen of sporten). Lichaamsbeweging bevordert de aanmaak van botweefsel. Bovendien oefent u daarmee uw spieren. Door veel te bewegen reageert u ook beter, waardoor u minder gauw valt. Blijf dus vooral actief!
Zorg voor een gezonde voeding met vier porties zuivel per dag. Een portie zuivel komt overeen met een glas (150 ml) melk, karnemelk, yoghurt, kwark of vla, of een plak kaas van 20 gram (beleg voor één boterham). Zuivelproducten bevatten kalk (calcium) en vitamine D.
Vitamine D is nodig om kalk uit de voeding op te nemen. Als u dagelijks buitenkomt met in elk geval uw gezicht en handen onbedekt, maakt uw lichaam via zonlicht (ook op bewolkte dagen) voldoende vitamine D aan.
Op hogere leeftijd is het verstandig enkele maatregelen te nemen om vallen te voorkomen. Zorg dat er geen losliggende matjes of elektriciteitssnoeren op uw vloer liggen. Zorg voor goede verlichting in huis. Laat ’s nachts een lichtje aan zodat u ook dan genoeg kunt zien. Als u bij het opstaan soms duizelig wordt, ga dan eerst even op de rand van het bed zitten. Ga niet lopen met een leesbril op, want dan ziet u de vloer niet goed. Heeft u een bril om mee in de verte te zien, zet die dan op voordat u gaat lopen. U heeft dan beter zicht op drempels, trappen en stoepranden. Op hogere leeftijd kunt u gemakkelijker vallen. Dat komt bijvoorbeeld door evenwichtsstoornissen of doordat u minder goed ziet. Vaak kunnen bepaalde oefeningen en hulpmiddelen (looprekje) ertoe bijdragen dat u steviger staat.
Als u slaaptabletten gebruikt, probeer daar dan mee te stoppen of te minderen. Deze tabletten maken u suf. Daardoor kunt u, als u ’s nachts uit bed komt, gemakkelijk vallen.

naar boven

Medicijnen

Medicijnen tegen osteoporose hebben alleen zin als bij u osteoporose is vastgesteld:

door het meten van de botdichtheid, waarbij deze veel lager is dan mag worden verwacht op uw leeftijd;
of doordat er op de röntgenfoto meerdere wervelinzakkingen te zien zijn;
soms, als u langdurig dagelijks prednisontabletten moet gebruiken (langer dan drie maanden, meer dan 7,5 mg per dag), waardoor osteoporose vrijwel zeker is.

Alendronaat en risedronaat zijn medicijnen die de kans op een botbreuk door osteoporose kunnen halveren. Ze voorkomen dus veel maar niet alle botbreuken. Als bijwerking kunnen deze middelen slokdarmklachten geven. Om die te voorkomen moet u het medicijn met een vol glas water innemen, terwijl u rechtop zit of staat. Ga na het innemen van het tablet niet direct liggen. Alendronaat of risedronaat neemt u een halfuur voor het ontbijt in (op een lege maag). Sommige middelen, zoals ibandronaat, hoeft u maar eens per maand in te nemen. Over de werking op de langere termijn is nog weinig bekend. Daarom wordt geadviseerd deze middelen niet langer dan vijf jaar te gebruiken. Als u langdurig prednison gebruikt, stopt u met alendronaat of risedronaat zodra u met de prednison bent gestopt.

Extra calcium is meestal niet nodig. Als u de aanbevolen hoeveelheden zuivel inneemt, is dat genoeg. Wanneer het u niet lukt voldoende zuivel binnen te krijgen, vertel dit dan bij uw volgende bezoek.

Extra vitamine D is niet nodig. Wanneer u dagelijks bij daglicht buitenkomt, maakt uw lichaam voldoende vitamine D aan. Uw lichaam neemt een kleine hoeveelheid vitamine D op uit de voeding. Vitamine D zit bijvoorbeeld in vette zoutwatervis als makreel, zalm, sardines en ook paling. In de ouderwetse levertraan (visolie van met name schelvissoorten) zit veel vitamine D. Vitamine D is aan margarines en halvarines toegevoegd. (onder andere in boter en margarine). Omdat er in al die voeding maar weinig vitamine D zit, blijft het belangrijk om dagelijks buiten te komen. Bedenk daarbij dat het zonlicht / daglicht alleen werkt op onbedekte huid.

Een botbreuk kan veel pijn doen. Neem in dat geval een goede pijnstiller, bij voorkeur paracetamol.

naar boven

Hoe gaat het verder?

Als u start met alendronaat of risedronaat, komt u na vier weken, vervolgens na drie maanden en daarna jaarlijks op controle. We bespreken steeds hoe het gaat met de medicijnen, met de lichaamsbeweging (wandelen, zwemmen, fietsen), de zuivelinname en of het lukt om vallen te voorkomen. Met medicijnen tegen osteoporose wordt na vijf jaar meestal gestopt, omdat nog niet bekend is of langer gebruik zinvol is.

naar boven