Een techniek waarbij ultrasone geluidsgolven worden gebruikt om inwendige structuren of een foetus in de baarmoeder in beeld te brengen
Echografie is een techniek waarbij geluidsgolven worden gebruikt om inwendige structuren in beeld te brengen. Echografie wordt veel gebruikt voor het afbeelden van een foetus in de baarmoeder. Dit noemt men meestal echoscopie. Bij echografie wordt gebruik gemaakt van geluidsgolven met een zeer hoge frequentie (ultrageluid), die een mens niet kan horen. De geluidsgolven gaan door het lichaam en de echo’s worden opgevangen. Hiermee worden beelden gemaakt van inwendige structuren of van een foetus in de baarmoeder. Echografie is een techniek waarmee zowel beweging (bijv. de bloedstroom), als structuren (bijv. de bloedvaten), kunnen worden getoond. En er komen steeds meer toepassingen bij. Zo kunnen organen die diep in het lichaam liggen en moeilijk te zien waren (zoals in het bekken), tegenwoordig gemakkelijk worden onderzocht. Omdat bij echografie geen radioactieve straling wordt gebruikt, wordt de methode veilig geacht.
Het principe van de echografie is hetzelfde als dat van sonar op zee, waarbij geluidsgolven van voorwerpen op de zeebodem worden teruggekaatst. Bij echografie worden de geluidsgolven uitgezonden door een sonde, transducer genaamd, die op de huid wordt geplaatst. Deze echokop is tegelijk ook de ontvanger van de teruggekaatste golven. De echokop wordt meestal in de hand gehouden en op de huid gezet. Soms wordt hij in een natuurlijke lichaamsopening zoals de anus of de vagina gebracht. De geluidsgolven worden uitgezonden in een smalle straal die door lichaamsweefsel gaat, terwijl de echokop heen en weer wordt bewogen. Geluidsgolven dringen gemakkelijk door zacht weefsel en vloeistoffen. De geluidsgolven worden teruggekaatst op de plaats waar weefsels met een verschillende dichtheid aan elkaar grenzen, zoals daar waar de urine in de blaas de blaaswand raakt. De teruggekaatste geluidsgolven worden door een computer verwerkt en als een tweedimensionaal beeld op een monitor weergegeven. De beelden worden continu vernieuwd, waardoor echo’s bewegingen kunnen laten zien, zoals die van een ongeboren kind of van hartkleppen die openen en sluiten (echocardiografie).
Echografie wordt veel gebruikt om inwendige organen te onderzoeken omdat de techniek duidelijke beelden geeft van zachte weefsels zoals de borsten en de lever, en van met vocht gevulde structuren zoals de galblaas. Ook kan de techniek worden gebruikt om het hart en de hartslag te onderzoeken.
Als een transducer met een endoscoop via de slokdarm naar binnen wordt gebracht, kan echografie gedetailleerde informatie geven over het hart en diepliggende organen zoals de maag en de alvleesklier. Ook kunnen de voortplantingsorganen van de vrouw worden bestudeerd door een speciale transducer via de vagina in te brengen. Hetzelfde geldt voor de prostaat door een speciale transducer via de anus in te brengen. Met echografie kunnen vreemde objecten in het oog worden opgespoord en andere aandoeningen, zoals het loslaten van het hoornvlies, worden bekeken. Ten slotte kan het behulpzaam zijn bij biopsie, doordat de plaats waar zich afwijkend weefsel bevindt precies kan worden gevonden, zoals bij prostaatonderzoek.
Een specifieke toepassing van echografie is Doppler-echografie (duplexonderzoek). Hierbij worden korte stootjes ultrasone geluidsgolven gebruikt om de richting en de snelheid van de bloedstroom te onderzoeken. Bloed dat van de transducer afstroomt, wordt blauw weergegeven terwijl naar de transducer toe stromend bloed rood lijkt. Vermenging van deze kleuren duidt op vermenging van de bloedstromen. De snelheid van de bloedstroom wordt door de computer berekend.
Een andere bijzondere toepassing is endo-echografie. Daarbij wordt de echokop op een endoscoop geplaatst. Dat is een flexibele slang waarmee men allerlei inwendige organen van binnen kan bekijken. Met de combinatie van echografie en endoscopie kan men van diverse inwendige organen die op een andere manier moeilijk zijn te benaderen een vrij gedetailleerd beeld krijgen. Hierbij kan men bovendien biopten (stukjes weefsel) nemen voor microscopisch onderzoek.
