Buitensporige groei van delen van het lichaam, veroorzaakt door de overproductie van groeihormoon door de hypofyse
Dit is een zeldzame aandoening door de overproductie van groeihormoon. Hierdoor groeien bepaalde botten, zoals die in gezicht, handen en voeten. Ook weke lichaamsdelen, zoals de tong, kunnen groter worden. Als er tijdens de jeugd te veel groeihormoon wordt geproduceerd, veroorzaakt de aandoening een sterke groei van de botten waardoor men erg lang wordt, de zogenoemde reuzengroei (zie Groeistoornissen).
Acromegalie wordt gewoonlijk veroorzaakt door een niet-kwaadaardige tumor in de hypofyse (Tumoren in de hypofyse) en treedt niet voor het veertigste jaar op. In zeldzame gevallen komt acromegalie voor bij multipele endocriene neoplasie (Multipele endocriene neoplasie (MEN)).
Bij volwassenen verschijnen de fysieke veranderingen bijna onmerkbaar. Soms wordt de aandoening ontdekt bij het vergelijken van oude foto’s met nieuwe. De volgende symptomen kunnen opvallen:
- veranderingen in de vorm van het gezicht, zoals een grotere kaak;
- vergroting van handen of voeten leidt tot een grotere maat (hand)schoenen;
- dieper worden van de stem;
- opzwellen van de tong;
- tintelingen in handen en voeten;
- buitensporig zweten;
- toegenomen ruwe lichaamsbeharing.
Een groeiende tumor kan op de hersenen gaan duwen, waardoor hoofdpijn en verlies van het normale gezichtsveld ontstaat (zie Verminderd gezichtsveld), naast de bovengenoemde symptomen. Zonder behandeling kan acromegalie ernstige aandoeningen veroorzaken, zoals diabetes en hartvergroting (zie Cardiomyopathie, die kan leiden tot een chronische hartkwaal (Chronisch hartfalen).
- Vergrote hand bij acromegalie
- Acromegalie kan vergroting van de handen veroorzaken. Rechts de hand van een man met de aandoening en links die van een gezonde man met hetzelfde postuur.
Er wordt gekeken of groeihormoon reageert op toediening van suiker. Indien hieruit een hoge groeihormoonspiegel blijkt, kan er een MRI- of CT-scan worden gemaakt om een tumor op te sporen.
Kleine tumoren kunnen met een operatie gewoonlijk volledig worden verwijderd. Indien een tumor erg groot is of niet geheel kan worden weggehaald, kan bestraling (Radiotherapie (bestraling) (behandeling)) nodig zijn om de overblijvende tumorcellen te vernietigen; ook kunnen medicijnen nodig zijn om de productie van groeihormoon naar beneden te brengen (zie Medicijnen voor de hypofyse, Geneesmiddelen die inwerken op de hormonen van de hypofyse).
De behandeling is gewoonlijk succesvol en voorkomt dat zich levensbedreigende complicaties voordoen. Zacht weefsel zal langzaam weer in omvang afnemen. Veranderingen in de omvang van botten kunnen echter niet meer ongedaan worden gemaakt.
- Leeftijd
- Gewoonlijk tussen 40 en 60 jaar, maar kan op iedere leeftijd voorkomen
- Geen factoren van betekenis
- Geen factoren van betekenis
- Erfelijkheid
- Komt soms in families voor
- Geslacht
- Geen factoren van betekenis
- Leefwijze
- Geen factoren van betekenis