Intense angstgevoelens die al dan niet een duidelijke oorzaak hebben
Angst in spanningsvolle situaties is normaal en ook gezond. Als angst een algemene reactie is in veel normale situaties en problemen in het dagelijkse leven veroorzaakt, is het een stoornis.
Angststoornissen kunnen in verschillende vormen voorkomen. Een veelvoorkomende is de gegeneraliseerde angststoornis, waarbij men in heel veel situaties angstig of bezorgd is en die angst moeilijk in bedwang te houden is. Een andere vorm is de paniekstoornis, met zeer heftige angstaanvallen en alarmerende lichamelijke symptomen alsof zich in de werkelijkheid een ramp voltrekt. Deze aanvallen ontstaan onverwacht en in situaties die de paniek niet rechtvaardigen. Bij fobieën kunnen paniekaanvallen worden opgewekt door een situatie, dier of voorwerp (zie Fobieën). Hier is dan wel een duidelijke aanleiding en deze paniekaanvallen worden dan ook niet tot de paniekstoornis gerekend.
Gegeneraliseerde angststoornissen komen in Nederland bij ongeveer 350.000 mensen voor. De stoornissen beginnen meestal op middelbare leeftijd, en komen meer voor bij vrouwen. Soms gaan ze gepaard met andere psychiatrische stoornissen, zoals depressie of schizofrenie.
Een verhoogde kans op psychiatrische stoornissen kan erfelijk zijn en/of een gevolg zijn van ervaringen in de kindertijd. Bijvoorbeeld een slechte band tussen ouder en kind maakt sommige kinderen angstig voor het leven. Gegeneraliseerde angststoornissen kunnen zich na een stressvolle gebeurtenis ontwikkelen, zoals het overlijden van een dierbaar iemand. Vaak heeft de angst geen duidelijke oorzaak. Ook een paniekstoornis ontwikkelt zich vaak zonder duidelijke oorzaak. Een mogelijke lichamelijke oorzaak van angst of paniek, zoals bepaalde ziekten of middelengebruik, moet wel worden uitgesloten.
Mensen met een gegeneraliseerde angststoornis of een paniekstoornis hebben psychische en lichamelijke symptomen. Bij de gegeneraliseerde angststoornis zijn de psychische symptomen meestal aanwezig en treden de lichamelijke symptomen met name op als de angst heftiger wordt. Bij paniekaanvallen ontstaan de psychische en lichamelijke symptomen snel en onverwacht. Tot de psychische symptomen van een gegeneraliseerde psychiatrische stoornis behoren:
- Buitensporige angst, bezorgdheid en rusteloosheid;
- Bange voorgevoelens zonder duidelijke aanleiding of oorzaak;
- Verminderde concentratie;
- Herhaalde angstige gedachten;
- Slaapstoornissen (zie Slapeloosheid) en soms nachtmerries.
Bovendien kunt u last hebben van depressieve symptomen, zoals vroeg wakker worden of gevoelens van hopeloosheid. Tot de lichamelijke symptomen behoren:
- Hoofdpijn;
- Buikkrampen, soms met diarree en braken;
- Vaak moeten plassen;
- Zweten, rood worden en trillen;
- Een benauwd gevoel;
- Kortademigheid;
- Zweten, trillen en misselijkheid;
- Hartkloppingen;
- Duizeligheid en gevoel flauw te vallen.
Tot de psychische symptomen van paniekaanvallen behoren:
- angst om te stikken;
- het gevoel te sterven;
- gevoel van onwerkelijkheid;
- angst om gek te worden.
Veel van de lichamelijke symptomen kunnen verkeerd worden geïnterpreteerd als een ernstige lichamelijke aandoening, wat het angstgevoel kan vergroten. Vaak leidt de angst om een paniekaanval in het openbaar te krijgen, tot vermijdingsgedrag, zoals het mijden van grote groepen mensen of uit eten gaan.
Er zijn manieren om de angst zelf te verminderen, zoals ontspanningsoefeningen. Raadpleeg uw arts als u geen oorzaak kunt vinden of met bepaalde oorzaken niet weet om te gaan. Ga bij paniekaanvallen naar de huisarts. U kunt verschillende maatregelen nemen om paniekaanvallen te bedwingen, zoals bewegen of proberen de gedachten onder controle te krijgen. Voor elke angststoornis kan uw arts begeleiding (Counseling) aanraden om de stress de baas te worden. U kunt ook psychotherapie, in het bijzonder cognitieve therapie, en gedragstherapie), medicijnen, meestal antidepressiva, of een combinatie van deze therapieën aangeboden krijgen om u te helpen de angst of paniek onder controle te krijgen. Ook een zelfhulpgroep kan nuttig zijn.
Als u een bijzonder nare periode in uw leven doormaakt, kan de arts tijdelijk een kalmerend middel (benzodiazepine)voorschrijven (Angstreducerende geneesmiddelen); tijdelijk vanwege het verslavingsgevaar. Tegen de lichamelijke symptomen kunt u een bètablokker (Bètablokkers) krijgen. Als u depressief bent, kunnen antidepressiva worden voorgeschreven, die ook bij paniekaanvallen en een algemene angststoornis kunnen helpen. Door een passende behandeling krijgen veel mensen minder last van hun angststoornis.
- Geslacht
- Komt meer voor bij vrouwen
- Stress is een risicofactor
- Risicofactor afhankelijk van de oorzaak
- Erfelijkheid
- Afhankelijk van vele erfelijke eigenschappen die samen voorkomen in sommige families
- Leefwijze
- Stress is een risicofactor
- Leeftijd
- Risicofactor afhankelijk van de oorzaak