bijschildklieraandoeningen

Overproductie van het bijschildklierhormoon, die kan leiden tot een hoog calciumniveau in het bloed

Het bijschildklierhormoon (PTH), dat wordt geproduceerd door de vier bijschildklieren ter grootte van een erwt die in het schildklierweefsel liggen, reguleert de hoeveelheid calcium in het bloed. Overproductie van PTH wordt hyperparathyreoïdie genoemd en leidt tot een hoge calciumspiegel. De aandoening komt vier keer zo vaak bij vrouwen voor.

De oorzaken

De meest gebruikelijke oorzaak van de aandoening is een tumor in een of meer van de bijschildklieren. In sommige gevallen kan de ontwikkeling van bijschildklierkanker in verband worden gebracht met de erfelijke aandoening multipele endocriene neoplasie waarbij zich tumoren vormen in verschillende klieren. Bijschildkliertumoren zijn zelden kwaadaardig.

De bijschildklieren kunnen groter worden en meer PTH gaan produceren (secundaire hyperparathyreoïdie) in een poging om stoornissen te compenseren die voor een lage calciumspiegel in het bloed zorgen, zoals Acute nierinsufficiëntie.

De symptomen

Een enigszins hoger gehalte van calcium in het bloed door hyperparathyreoïdie hoeft helemaal geen symptomen op te wekken. Mensen met een heel hoog gehalte kunnen echter de volgende symptomen krijgen:

• buikpijn;
• misselijkheid en overgeven;
• constipatie;
• grotere urineafscheiding en meer dorst;
• depressief.

Een erg hoog calciumgehalte kan ook tot uitdroging, verwardheid en bewusteloosheid leiden en levensbedreigend zijn. Ernstige complicaties van hyperparathyreoïdie zijn onder meer de vorming van nierstenen (Nierstenen) door de ophoping van calcium, en botbreuken (Botbreuken (fracturen)) doordat er geleidelijk calcium aan de botten wordt onttrokken en in de bloedbaan terechtkomt.

De behandeling

Indien zich bij u symptomen van hyperparathyreoïdie voordoen, zal uw huisarts vermoedelijk een bloedmonster nemen om het functioneren van de nieren te beoordelen en de gehalten van calcium en PTH te bepalen. Als u geen symptomen hebt, kan hyperparathyreoïdie bij toeval worden ontdekt bij een gewone controle. Soms wordt de aandoening gevonden bij een onderzoek naar nierstenen.

Als het gehalte aan calcium slechts enigszins verhoogd is, hoeft er meestal niets aan te worden gedaan. De calciumspiegel en het functioneren van de nieren moeten dan echter wel jaarlijks worden gecontroleerd. Is het calciumgehalte erg hoog, dan krijgt u in het ziekenhuis intraveneus vocht en medicijnen toegediend om het te verlagen.

Indien de tumor gepaard gaat met een hoog calciumgehalte, zal de aangetaste bijschildklier moeten worden verwijderd. Direct na deze operatie zult u calciumsupplementen nodig hebben, maar binnen een paar dagen is het gehalte over het algemeen weer normaal. Indien mogelijk zal de oorzaak worden behandeld; anders moeten een of meer bijschildklieren worden verwijderd.

Risicofactoren

Leeftijd

Komt vaker voor boven 50

In sommige gevallen is de aandoening erfelijk

Geen factor van betekenis

Geslacht

Komt vaker voor bij vrouwen

Erfelijkheid

In sommige gevallen is de aandoening erfelijk

Leefwijze

Geen factor van betekenis

Onderproductie van het bijschildklierhormoon, die kan leiden tot een laag calciumgehalte in het bloed

Hypoparathyreoïdie treedt op als de bijschildklieren te weinig bijschildklierhormoon (PTH), dat het calciumgehalte in het bloed reguleert, aanmaken. Een tekort heeft een laag gehalte aan calcium tot gevolg en kan leiden tot aandoeningen aan de spieren en de zenuwen, die calcium nodig hebben. In zeldzame gevallen is hypoparathyreoïdie al bij de geboorte aanwezig. De aandoening komt bij vrouwen twee keer zo vaak voor als bij mannen; soms komt zij in families voor.

Spierkramp

Deze hand is door spierkrampen naar binnen gebogen, de vingers zijn gebogen en de duim ligt tegen de handpalm. Dit type kramp, dat door een laag calciumgehalte wordt veroorzaakt, is een symptoom van hypoparathyreoïdie.

De oorzaken

De meest voorkomende oorzaak is beschadiging van de bijschildklieren tijdens een schildklieroperatie. In dit geval ontwikkelt de aandoening zich meestal plotseling. Hypoparathyreoïdie kan soms in verband worden gebracht met een auto-immuunstoornis waarbij het lichaam zijn eigen weefsels aanvalt, en met kwaadaardige bloedarmoede (zie Megaloblastaire anemie).

De symptomen

Als hypoparathyreoïdie zich na een schildklieroperatie voordoet, verschijnen de symptomen binnen enkele uren. In andere gevallen ontwikkelen zij zich geleidelijk en zijn dan meestal minder ernstig. In beide gevallen zijn het:

• tetanie (spierkrampen) in de voeten, in de handen, en soms in de keel;
• tintelen en gevoelloosheid in handen, voeten en rond de mond;
• toevallen.

Als de aandoening niet wordt behandeld, kunnen zich complicaties op de lange termijn voordoen, zoals staar (Staar).

De behandeling

Uw huisarts zal een bloedmonster nemen om de gehalten van calcium en PTH in uw bloed te bepalen. Zijn de symptomen ernstig, dan kan directe opname in het ziekenhuis noodzakelijk zijn, waar intraveneus calcium zal worden toegediend om de krampen te verminderen. Een levenslange behandeling met supplementen calcium (zie Mineralen), en vitamine D (zie Vitaminen), kan nodig zijn, evenals regelmatig onderzoek naar het calciumgehalte in het bloed.

Risicofactoren

Leeftijd

Komt vaker voor bij vrouwen

Geen factoren van betekenis

Geen factoren van betekenis

Geslacht

Komt soms in families voor

Erfelijkheid

Geen factoren van betekenis

Leefwijze

Geen factoren van betekenis