Blaasontsteking

Artikelen over blaasontsteking

Blaasontsteking

Patiëntenfolder

Wat is het?

De blaas is de opslagplaats voor urine en zit onder in de buik. Via de urinebuis kan de urine naar buiten. Bij een blaasontsteking is de wand aan de binnenkant van de blaas ontstoken. Soms is ook de urinebuis ontstoken.

Een blaasontsteking geeft meestal pijn bij het plassen. Het kan zijn dat u vaak naar het toilet moet en dan telkens een klein beetje plast. Sommige mensen hebben aldoor het gevoel dat ze moeten plassen. Een blaasontsteking kan een drukkend of pijnlijk gevoel in uw onderbuik of in uw rug veroorzaken. De urine ruikt soms onaangenaam of is troebel. Soms zit er bloed in de urine.

Bij kleine kinderen zijn huilen of koorts soms de enige verschijnselen van een blaasontsteking.

urinewegen
  1. Nierbekken
  2. Nier
  3. Urineleider
  4. Bekken
  5. Blaas
  6. Plasbuis

naar boven

Waardoor komt het?

Een blaasontsteking ontstaat meestal door bacteriën. Vrouwen hebben vaker blaasontsteking dan mannen, omdat vrouwen een kortere urinebuis hebben. Daardoor kunnen bacteriën van buitenaf bij vrouwen gemakkelijker de blaas binnendringen. Mensen die hun blaas niet goed kunnen leegplassen, bijvoorbeeld mannen met een vergrote prostaat of vrouwen met een verzakking, hebben meer kans op een ontsteking. Bij hen blijft er telkens een beetje urine in de blaas achter, waarin bacteriën zich kunnen vermenigvuldigen. Het is niet waarschijnlijk dat u van kou of tocht een blaasontsteking kunt krijgen.

naar boven

Kan het kwaad?

Een blaasontsteking is een vervelende en pijnlijke kwaal. Over het algemeen is een blaasontsteking goed te behandelen. Bij kinderen kan de ontsteking veroorzaakt worden door een afwijking van de urinewegen. Bij mannen gaat een blaasontsteking vaak samen met een ontsteking van de prostaat.

naar boven

Wat kunt u er zelf aan doen?

  • Om een blaasontsteking te voorkomen, is het belangrijk voldoende te drinken. Probeer twee liter per dag te drinken.

  • Door regelmatig te plassen, spoelt u bacteriën naar buiten. Plas uw blaas altijd goed leeg.

  • Bij sommige vrouwen komt een blaasontsteking minder snel terug als ze plassen na het vrijen.

  • Het drinken van cranberrysap kan soms helpen om een blaasontsteking te voorkomen.

naar boven

Wanneer naar de huisarts?

Mannen met klachten die op een blaasontsteking wijzen, moeten altijd contact met de huisarts opnemen.

Vrouwen die denken een blaasontsteking te hebben, hoeven niet altijd naar de huisarts. Zij kunnen contact opnemen als de klachten te hinderlijk zijn of langer dan een week duren. Vrouwen moeten met klachten van een blaasontsteking wél naar de huisarts, als ze zwanger zijn of als ze koorts krijgen of pijn in hun zij of als ze denken een seksueel overdraagbare aandoening te kunnen hebben. Als er andere verschijnselen zijn waarover u zich zorgen maakt, overleg dan met uw huisarts.

Kinderen met koorts zonder duidelijk oorzaak, kunnen een blaasontsteking hebben en moeten naar de huisarts.

Wanneer u met de genoemde klachten naar de huisarts gaat, moet u urine meenemen. Voor het opvangen van urine zijn geen speciale maatregelen nodig. Gebruik bij voorkeur de ochtendurine. Vang de urine op in een schoon potje en sluit dit goed af. Bij kleine kinderen kunt u afplakzakjes gebruiken om de urine op te vangen. Deze koopt u bij de apotheek.

De urine moet bij voorkeur binnen twee uur na het plassen worden onderzocht. Als het u niet lukt de urine op tijd te brengen, bewaar het dan in de koelkast. In de koelkast blijft de urine 24 uur geschikt voor onderzoek.

naar boven

Patientenbrieven over blaasontsteking

Patiëntenbrief

Wat is een blaasontsteking?

Een blaasontsteking is een ontsteking van het slijmvlies van de blaas. Een blaasontsteking is niet besmettelijk maar kan af en toe terugkomen.

urinewegen
  1. Nierbekken
  2. Nier
  3. Urineleider
  4. Bekken
  5. Blaas
  6. Plasbuis

naar boven

Wat zijn de verschijnselen?

U voelt vaker aandrang om te plassen, maar per keer plast u minder. De aandrang op zich kan al pijn doen. Het plassen doet pijn of geeft een branderig gevoel. U kunt ook pijn hebben in uw onderbuik of rug. De plas kan troebel zijn of er kan bloed in zitten. Bij een blaasontsteking heeft u geen koorts, hooguit wat verhoging.

naar boven

Hoe ontstaat het?

Een blaasontsteking wordt meestal door bacteriën veroorzaakt. Vaak gaat het om een bacteriesoort die bij iedereen vooral in de darm leeft, maar ook rond de plasbuis voorkomt. Bacteriën komen via de plasbuis de blaas binnen. Daar groeit hun aantal snel. Ze hechten zich aan de blaaswand en die gaat ontsteken. Omdat de plasbuis bij vrouwen korter is dan bij mannen, krijgen vrouwen gemakkelijker een blaasontsteking. Tijdens het vrijen kunnen bacteriën in de plasbuis van de vrouw komen. Daarom krijgen vrouwen soms een blaasontsteking na het vrijen.

naar boven

Hoe wordt het aangetoond?

Een urineonderzoek op de praktijk is vaak voldoende om de ontsteking aan te tonen. De uitslag is meestal binnen een dag bekend. Van de urine wordt vaak ook een kweek gemaakt in het laboratorium: bij vrouwen met hardnekkige infecties, bij zwangere vrouwen, bij mannen en kinderen, bij mensen met verminderde weerstand (bijvoorbeeld door diabetes) of met afwijkingen aan de urinewegen. De kweek toont aan welke bacterie de ontsteking veroorzaakt en welk medicijn daar goed tegen helpt. De uitslag van de kweek is binnen een week bekend.

naar boven

Opvangen en bewaren van de urine

Voor het opvangen van de urine zijn geen speciale maatregelen nodig. Gebruik bij voorkeur de ochtendurine. Vang de urine op in een schoon potje en sluit dit goed af. Breng de urine binnen twee uur naar de praktijk. Bewaar het potje in de koelkast als u het pas later kunt brengen, maar breng het altijd binnen een dag.

naar boven

Adviezen

U kunt enkele maatregelen nemen om te voorkomen dat bacteriën zich in uw blaas ophopen. Zorg dat u veel drinkt. Stel het plassen niet onnodig uit, maar ga als u aandrang voelt naar het toilet. Plas de blaas helemaal leeg. Vrouwen die vaak een blaasontsteking hebben, wordt aangeraden direct na het vrijen te plassen. Bacteriën die tijdens het vrijen in de plasbuis zijn gekomen, plast u dan snel weer uit. Het innemen van cranberryproducten (bijvoorbeeld cranberrysap) kan soms helpen om een blaasontsteking te voorkomen. 

naar boven

Medicijnen

Een blaasontsteking kan vanzelf overgaan. Meestal krijgt u antibiotica om de bacteriën te bestrijden. Dan kan de ontsteking snel genezen. Ook is er dan minder kans dat de ontsteking zich uitbreidt naar het nierbekken of bij mannen naar de prostaat. Maak de kuur altijd af, ook al heeft u geen klachten meer. Anders kunnen bacteriën in de blaas achterblijven en opnieuw een ontsteking veroorzaken. 

Zo nodig kunt u paracetamol als pijnstiller gebruiken. Vrouwen kunnen na de overgang extra last hebben van irritatie van het slijmvlies rond de plasbuis en daardoor pijn bij plassen. Tijdelijk gebruik van een oestrogeenhoudende crème (estradiol) rond de uitgang van de plasbuis kan dan helpen. 

naar boven

Hoe gaat het verder?

Meestal zijn de klachten enkele dagen na starten met de antibiotica verdwenen.

Vrouwen hoeven over het algemeen de urine niet te laten controleren na afmaken van de kuur. Neem wel contact op als u koorts krijgt of ziek wordt of als de klachten blijven. Neem dan weer urine mee. Als de bacteriën te weinig op de kuur hebben gereageerd, krijgt u een ander antibioticum.

Als u vaak een blaasontsteking heeft, kan dit bijvoorbeeld komen door het vrijen. U kunt dit voorkomen door antibiotica dagelijks in te nemen of telkens na het vrijen. Een andere mogelijkheid is dat u een recept meekrijgt, zodat u bij beginnende klachten direct antibiotica kunt nemen.

Zwangere vrouwen, mannen, kinderen, en mensen met verminderde weerstand (bijvoorbeeld door diabetes) of met afwijkingen aan de urinewegen moeten de urine laten controleren, drie tot vijf dagen na beëindigen van de kuur. Zij moeten contact opnemen als binnen twee dagen na starten met de antibiotica geen verbetering optreedt. Neem ook contact op als u koorts krijgt of ziek wordt, of als u weer klachten van een blaasontsteking krijgt. Neem dan weer urine mee.

Meestal is het niet duidelijk waarom iemand (steeds) opnieuw een blaasontsteking krijgt. Soms kan met specialistisch onderzoek een oorzaak worden gevonden. Dit is echter zelden nodig.

naar boven

Heeft u nog vragen?

Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, dan kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.

naar boven

Patiëntenbrief

Wat is een blaasontsteking?

Een blaasontsteking is een ontsteking van het slijmvlies van de blaas.

urinewegen
  1. Nierbekken
  2. Nier
  3. Urineleider
  4. Bekken
  5. Blaas
  6. Plasbuis

naar boven

Wat zijn de verschijnselen?

Uw kind moet vaak plassen en het plassen doet pijn. Uw kind kan ook pijn hebben in de onderbuik. De plas kan troebel zijn. Bij kleine kinderen zijn huilen of koorts soms de enige verschijnselen. Soms kan een langdurige blaasontsteking er de oorzaak van zijn dat uw kind slecht groeit.

naar boven

Hoe ontstaat het?

Een blaasontsteking wordt meestal door bacteriën veroorzaakt. Vaak gaat het om een bacteriesoort die bij iedereen vooral in de darm leeft, maar ook rond de plasbuis voorkomt. Bacteriën komen via de plasbuis de blaas binnen. Daar kunnen ze zich snel vermenigvuldigen. Ze hechten zich aan de blaaswand en die gaat ontsteken. Omdat de plasbuis bij meisjes korter is dan bij jongens, ontstaat een blaasontsteking vaker bij meisjes.

naar boven

Hoe wordt het aangetoond?

Een urineonderzoek op de praktijk is vaak voldoende om de ontsteking aan te tonen. De uitslag is meestal binnen een dag bekend. Een kweek van de urine in het laboratorium toont aan welke bacterie de ontsteking veroorzaakt en welk medicijn daar goed tegen helpt. De uitslag van de kweek is binnen een week bekend.

naar boven

Opvangen en bewaren van urine

Voor het opvangen van de urine zijn geen speciale maatregelen nodig. Gebruik bij voorkeur de ochtendurine. Vang dit op in een schoon potje en sluit dit goed af. Voor baby's of peuters die nog niet zindelijk zijn, zijn speciale urine-opvangzakjes verkrijgbaar. Zorg dat u uw kind eerst met water wast (zonder zeep) voordat u het zakje op de huid vastplakt. Controleer om de tien minuten of er al plas in zit en giet het dan in het potje. Breng de urine binnen twee uur naar de praktijk. Bewaar het potje in de koelkast als u het pas later kunt brengen, maar breng het altijd binnen een dag. 

naar boven

Adviezen

Zorg dat uw kind voldoende drinkt. Als uw kind zindelijk is, kunt u uitleggen dat het bij aandrang meteen naar het toilet moet gaan. Zorg dat uw kind de tijd neemt om de blaas goed leeg te plassen. Dan kunnen bacteriën zich niet in de blaas ophopen. Bij het wassen of afvegen het 'poepgaatje' (de anus) altijd van voor naar achter schoonvegen. Dit is om te voorkomen dat darmbacteriën in de richting van de plasbuis worden geveegd.

naar boven

Medicijnen

Uw kind krijgt antibiotica om de bacteriën te bestrijden. De kuur moet worden afgemaakt, ook al zijn er geen klachten meer. Anders kunnen bacteriën in de blaas achterblijven en opnieuw een ontsteking veroorzaken.

naar boven

Hoe gaat het verder?

Drie tot vijf dagen na afmaken van de kuur moet de urine opnieuw worden nagekeken. Neem contact op als binnen twee dagen na starten met de antibiotica geen verbetering optreedt, of als uw kind koorts krijgt of ziek wordt. Neem dan meteen weer verse urine mee voor controle.

Neem meteen contact op als de blaasontsteking terug lijkt te komen. Kinderen krijgen niet zo vaak een blaasontsteking. Daarom is al gauw verder onderzoek nodig door een kinderarts om uit te vinden wat hiervan de oorzaak is.

naar boven

Heeft u nog vragen?

Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, dan kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.

naar boven

Encyclopedie over blaasontsteking

Medische encyclopedie

Cystitis; ontsteking van het slijmvlies in de blaas, en pijnlijk frequent urineren

Bij een blaasontsteking (cystitis) is het slijmvlies aan de binnenkant van de blaas ontstoken door een bacteriële infectie. Veelvuldige aandrang en pijn tijdens het plassen zijn het gevolg. Blaasontsteking komt bij vrouwen veel meer voor dan bij mannen. Ongeveer de helft van de vrouwen heeft minstens eenmaal in haar leven (vroeger ook wel honeymoon-cystitis genoemd) last van een aanval van bacteriële blaasontsteking. Bij mannen is een blaasontsteking zeldzaam en kan berusten op een aandoening aan de urinewegen. Bij kinderen kan blaasontsteking het gevolg zijn van een anatomisch probleem en de nieren beschadigen.

Typen blaasontsteking

Er zijn verschillende typen blaasontsteking. De meest voorkomende vorm wordt veroorzaakt door Escherichia coli, een bacterie die in de darmen voorkomt. Blaasontsteking ontstaat dus als bacteriën (meestal van het gebied van anus en vagina) via de plasbuis de blaas binnenkomen, bijvoorbeeld door geslachtsverkeer of door na de stoelgang de anus van achteren naar voren af te vegen. Vrouwen lopen een groter risico op de aandoening dan mannen omdat de plasbuis van de vrouw veel korter is en de opening dichter bij de anus ligt. Het risico op blaasontstekingen is groter als de blaas niet volledig kan worden geleegd. Doordat urine in de blaas achterblijft, hebben de daarin aanwezige bacteriën meer tijd om zich te vermenigvuldigen.

Vrouwen zijn na de overgang gevoeliger voor blaasontsteking, mogelijk omdat het hormoon oestrogeen afneemt, waardoor het slijmvlies van de plasbuis kwetsbaarder wordt. Ook mensen met diabetes mellitus hebben meer last, vanwege een verminderde afweer tegen bacteriën of een zenuw- en blaaspierbeschadiging die kan leiden tot het slechter legen van de blaas.

Bij bestraling, bijvoorbeeld om prostaat-, darm- of baarmoederhalskanker te behandelen, kan bestralingscystitis ontstaan.

Sommige vrouwen hebben herhaaldelijk last van pijnlijk en frequent urineren zonder dat bacteriën in de urine kunnen worden aangetoond. Dit staat bekend als het uretrale syndroom. Kleine wondjes na geslachtsgemeenschap zijn soms de oorzaak, vooral bij vrouwen na de overgang, wanneer het slijmvlies van de geslachtsdelen dunner en kwetsbaarder kan zijn.

De symptomen

De meest voorkomende klachten bij blaasontsteking zijn:

  • brandende pijn bij het plassen;
  • frequente aandrang om te plassen;
  • het gevoel dat de blaas na het plassen niet geheel leeg is.

Bij een bacteriële infectie kunt u ook de volgende klachten hebben:

  • pijn in de onderbuik en soms in de onderrug;.
  • koorts en rillingen.

Een blaasontsteking kan zich naar een nier verbreiden en veroorzaakt dan veel pijn in de rug (zie Pyelonefritis). Soms kan, ten gevolge van irritatie van de spier in de blaaswand, verlies van de blaasbeheersing voorkomen (zie Aandrangincontinentie).

Wat kunt u doen?

Ga bij symptomen van blaasontsteking naar de huisarts. Intussen kunt u de klachten verlichten door vier uur lang ieder uur een halve liter vloeistof te drinken. Het drinken van cranberrysap kan het brandende gevoel bij het plassen verminderen, en pijnstillers kunnen de pijn verlichten. Om te voorkomen dat de aandoening terugkomt, kunt u zelf maatregelen treffen (zie ZELFHULP: Voorkomen van bacteriële blaasontsteking).

De diagnose

Uw huisarts kan een urinemonster onderzoeken op een infectie. Is deze er, dan zal de arts u doorgaans antibiotica voorschrijven. Bijna alle vormen van bacteriële blaasontsteking zijn na een antibioticakuur genezen. Herhaalde aanvallen van blaasontsteking moeten nader worden onderzocht, bijvoorbeeld met behulp van echografie, speciale röntgenfotografie van de urinewegen (zie Intraveneuze urografie) of cytoscopie waarbij met een kijkbuis door de plasbuis in de blaas wordt gekeken.

De behandeling

Als er geen aanwijzingen zijn, maar de blaasontsteking toch telkens terugkomt, vooral na geslachtsgemeenschap, kan uw huisarts u een langdurige kuur met antibiotica in lage doses voorschrijven. Vrouwen kunnen ook een enkele dosis krijgen om direct na de geslachtsgemeenschap of bij de eerste tekenen van de symptomen in te nemen.

Het kan zijn dat onderzoek aantoont dat er geen bacteriële ontsteking is, maar u toch pijnaanvallen en frequente drang tot urineren hebt. Uw huisarts zal dan vermoeden dat u het uretrale syndroom hebt. Bacteriën zijn soms moeilijk op te sporen. Uw huisarts kan ook antibiotica en andere maatregelen voorstellen. Als de aanvallen zich blijven voordoen, kunt u een interstitiële blaasontsteking hebben. Uw huisarts kan dan een cystoscopie voorstellen om de binnenzijde van de blaas te onderzoeken en een biopsie te nemen. Blijkt dat u een interstitiële blaasontsteking hebt, dan kan de blaas worden opgerekt door hem volledig met water te vullen. Met deze behandeling, die vaak onder algehele verdoving plaatsvindt, worden de symptomen verlicht. Een andere mogelijke behandeling is het toepassen van blaasspoelingen, bijvoorbeeld met pentosanen.

Risicofactoren

Leeftijd
Zeldzaam bij kinderen; komt vaker voor bij tienermeisjes en vrouwen
Bij sommige vrouwen kan geslachtsverkeer de aandoening veroorzaken
Geen factor van betekenis
Geslacht
Komt veel vaker voor bij vrouwen
Leefwijze
Bij sommige vrouwen kan geslachtsverkeer de aandoening veroorzaken
Erfelijkheid
Geen factor van betekenis

U bevindt zich hier:

U gebruikt een verouderde webbrowser, wij raden u aan over te schakelen naar een van onderstaande moderne internetbrowsers.