Bof

Artikelen over bof

Bof

Patiëntenbrief

Bof

Bof is een zeer besmettelijke virusziekte. Bij veel van de besmette kinderen raakt de oorspeekselklier ontstoken. Deze klier zit onderhuids in de wang, voor en onder het oor.

In Nederland worden bijna alle kinderen op de leeftijd van 14 maanden en 9 jaar tegen bof ingeënt (met de zogenaamde BMR-prik tegen bof, mazelen en rode hond). Daardoor is bof een zeldzame ziekte geworden. De bof komt nog wel eens voor in gebieden waar kinderen (vaak om geloofsredenen) niet worden ingeënt. In die gebieden kunnen kinderen die wel zijn ingeënt soms toch een beetje ziek worden.

naar boven

Wat zijn de verschijnselen?

Bof begint vaak met koorts. Doordat de speekselklier ontstoken raakt zwelt één wang op (soms beide). De zwelling zit voor en onder het oor. Deze kan pijnlijk zijn. Ook de speekselklieren onder de tong en in de keel kunnen ontstoken raken. Eten, kauwen, slikken en het wijd openen van de mond doen dan pijn.

Een op de drie kinderen die besmet raakt, krijgt helemaal geen ziekteverschijnselen. Bof gaat dan ongemerkt voorbij.

Bij kleine kinderen is er een kleine kans op een hersenvliesontsteking. Dit treft ongeveer één op de twee honderd kinderen. Een hersenvliesontsteking met het bofvirus geneest meestal goed. Heel zelden ontstaat doofheid aan een oor.

Als mannen de bof krijgen kan een van de zaadballen ontstoken raken. Dit geeft pijn in de bal die kan uitstralen naar de onderbuik. Vrouwen kunnen soms een eierstok-ontsteking krijgen. Dat geeft pijn links of rechts in de onderbuik.

naar boven

Hoe ontstaat het?

Bof wordt veroorzaakt door het bofvirus. Het virus wordt vooral bij hoesten of praten via speekseldruppeltjes in de lucht overgedragen. Besmette druppeltjes kunnen ook via de handen, via bestek en bekers of via het speelgoed op anderen worden overgedragen. Na besmetting duurt het twee tot drie weken voordat de ziekteverschijnselen optreden. Uw kind is al besmet (én kan ook anderen besmetten) voordat het zelf klachten heeft. Bof is besmettelijk vanaf 5 dagen vóórdat de wang opzwelt tot 9 dagen daarna.

naar boven

Adviezen

  • Geef een kind met koorts extra te drinken, eventueel een waterijsje. Eten is minder belangrijk.

  • Denk eraan dat zure smaakstoffen de speekselklieren zo kunnen prikkelen dat het pijn geeft.

  • Bij koorts moet het lichaam de warmte kwijt kunnen. Kies daarom dunne kleding die losjes om het lichaam zit. In bed is een lakentje vaak voldoende. Als uw kind het koud heeft of rilt, kunt u het tijdelijk extra toedekken.

  • Zorg dat uw kind genoeg rust krijgt. Het hoeft niet in bed te blijven en mag ook naar buiten.

  • Geef uw kind wat extra aandacht (bijvoorbeeld voorlezen of samen een spelletje doen).

  • Geef zo nodig paracetamol tegen de pijn.

  • Meld de besmetting op school of op het kinderdagverblijf zodat andere ouders gewaarschuwd kunnen worden over een mogelijke besmetting. Een kind met bof dat iedere dag naar school of naar het kinderdagverblijf gaat heeft zijn klasgenootjes al besmet voordat hij/zij de kenmerken van bof kreeg. Om reden van besmettelijkheid hoeft u een kind met bof dus niet thuis te houden.

naar boven

Medicijnen

Er zijn geen medicijnen tegen de bof.

Geef zo nodig een paracetamol tegen de pijn.

naar boven

Hoe gaat het verder?

Na een week wordt de zwelling in de wang minder. Nog een week later is uw kind weer helemaal beter.

Wanneer uw kind normaal is ingeënt (BMR) is de kans klein dat hij of zij erg ziek wordt na contact met een kind dat bof heeft.

naar boven

Wanneer contact opnemen?

Bel de praktijk als uw kind veel minder drinkt dan normaal (minder dan de helft van wat het normaal drinkt).

Wordt uw kind erg ziek en suf, gaat het braken of blijft het huilen of klaagt het over hoofdpijn dan moet u met spoed bellen of langskomen. Er bestaat dan een kleine kans op een hersenvliesontsteking.

Mannen en vrouwen die besmet zijn, moeten bij pijn in de onderbuik contact opnemen omdat dit kan wijzen op een ontsteking van de bal of eierstok.

naar boven

Heeft u nog vragen?

Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.

naar boven

Encyclopedie over bof

Medische encyclopedie

Paratitis epidemica; opzwelling van de speekselklieren aan een of beide kanten van het gezicht

De bof is een milde virusinfectie die veel voorkwam onder schoolkinderen, totdat een grootschalig vaccinatieprogramma werd opgezet. Het bofvirus wordt overgebracht via speeksel en druppeltjes die door hoesten of niezen in de lucht terechtkomen. Een of beide speekselklieren vlak onder en voor de oren raken ontstoken en zwellen op. Als beide klieren opzwellen, doet het gezicht van het kind denken aan de kop van een hamster. Bij oudere jongens en bij mannen kan het virus een of beide testikels aantasten; dit leidt echter zelden tot vruchtbaarheidsproblemen.

De symptomen

Ongeveer de helft van de mensen die besmet raken, krijgt geen symptomen; bij de meeste andere mensen blijven de symptomen beperkt. De voornaamste symptomen treden twee tot drie weken na de besmetting op en bestaan uit:

  • pijn en zwelling aan een of beide kanten van het gezicht, onder en voor het oor; dit duurt ongeveer drie dagen;
  • pijn bij het slikken.

Verder kan de patiënt last hebben van keelpijn en koorts en kunnen de speekselklieren onder de kin pijnlijk zijn. Iemand die geïnfecteerd is met het bofvirus, is besmettelijk vanaf een week voor de eerste symptomen tot tien dagen daarna.

Ongeveer een kwart van de jongens en mannen met de bof krijgt een pijnlijke ontsteking van een of beide testikels (zie Epididymo-orchitis). De ontsteking leidt zelden tot onvruchtbaarheid. In een enkel geval krijgt iemand met de bof ook virale meningitis, waarbij de vliezen rondom de hersenen en het ruggenmerg ontstoken raken. Een zeldzame complicatie van de bof is ontsteking van de alvleesklier (zie Acute pancreatitis).

Ontstoken speekselklier
Onder en voor het oor liggen speekselklieren. Door de virusziekte de bof kunnen één (zoals op de foto) of beide klieren ontstoken raken en opzwellen.
Ontstoken speekselklier

De behandeling

De huisarts stelt de diagnose op grond van de kenmerkende zwelling van de speekselklieren. Er is geen speciale behandeling voor de bof, maar een gewone pijnstiller kan zo nodig de klachten verlichten. Het is belangrijk dat uw kind veel drinkt. De meeste patiënten herstellen zonder verdere behandeling, maar jongens en mannen met een ernstige ontsteking van de testikels kunnen een sterkere pijnstiller nodig hebben.

Is het te voorkomen?

Kinderen worden tussen twaalf en veertien maanden tegen de bof ingeënt met het vaccin tegen de bof, mazelen en rodehond (BMR). De inenting wordt herhaald in het negende jaar. Inenting of een aanval van de bof biedt levenslange immuniteit.

Risicofactoren

Leeftijd
Vooral niet-ingeënte schoolkinderen en jongvolwassenen
Geen factoren van betekenis
Geen factoren van betekenis
Geslacht
Geen factoren van betekenis
Erfelijkheid
Geen factoren van betekenis
Leefwijze
Geen factoren van betekenis

U bevindt zich hier:

U gebruikt een verouderde webbrowser, wij raden u aan over te schakelen naar een van onderstaande moderne internetbrowsers.