Jeukende en ontstoken huid, soms met schilfervorming; ook wel atopisch eczeem genoemd
Constitutioneel eczeem is een jeukende huiduitslag met roodheid, zwelling, schilfers, puistjes, blaasjes, kloofjes of korstjes. Kinderen jonger dan twee jaar krijgen het eczeem vooral in het gezicht (behalve rond de neus en mond) en op het behaarde hoofd. Dit wordt ook wel ‘dauwworm’ genoemd. Vanaf het derde levensjaar zit het eczeem vooral in de elleboog- en knieholten en op de polsen en de enkels. Zo’n 10 procent van de kinderen heeft er in meer mindere mate last van.
De oorzaak van eczeem bij kinderen is niet geheel bekend. Het gaat vaak om een erfelijke aanleg voor allergie. Allergie wil zeggen dat het lichaam overgevoelig is voor bepaalde stoffen of prikkels uit de omgeving. Zulke stoffen worden allergenen genoemd. Bij constitutioneel eczeem is het meestal onduidelijk voor welke prikkels het lichaam gevoelig is. Tot de bekende allergenen in het voedsel behoren onder andere koemelk (zie koemelkallergie) soja, tarwe en eieren (zie voedselallergie). Deze spelen vooral op de babyleeftijd een rol. Als het kind ouder wordt komen de meeste allergenen via de longen binnen. Dat zijn dan bijvoorbeeld huisstofmijt, pollen (van bloemen, grassen en bomen) en huidschilfers van katten en honden. De allergie kan zich ook op andere manieren uiten, bijvoorbeeld in de vorm van hooikoorts of astma, hooikoorts of voedselallergie. Het eczeem kan hier ook mee samen gaan (zie allergische rhinitis) en astma (zie astma bij kinderen).
Door krabben en stress kan het eczeem verergeren. Ook tijdens een (infectie)ziekte kan het eczeem tijdelijk verergeren, bijvoorbeeld bij keelpijn, verkoudheid of griep. Als het eczeem bij een kind na verloop van tijd verdwijnt, kan het op latere leeftijd weer terugkeren.
De uitslag zit afhankelijk van de leeftijd op verschillende plekken en varieert qua ernst. De uitslag bestaat uit:
- rode, opgezette huid;
- kleine vochtblaasjes (in de acute fase);
- jeuk, vooral ’s nachts;
- droge, schilferige en huid (met kloofjes in de chronische fase);
- geleidelijk dikker worden van de huid op jeukende plaatsen door steeds krabben.
Bij baby’s zit het eczeem vaak op het gezicht (en wordt dan ook wel dauwworm genoemd) en in de hals. Rond de leeftijd dat ze beginnen te kruipen zit het vaak op de knieën en ellebogen. Bij oudere kinderen zit het meestal in de elleboogsplooien, op de polsen en in de knieholten. De hevige jeuk maakt dat het kind gaat krabben, waardoor de huid kapotgaat en er een bacteriële infectie kan optreden. In dat geval wordt de ontsteking erger en ontstaan korstjes en blaasjes.
De arts zal de diagnose stellen aan de hand van de ontstoken, jeukende uitslag. Soms wordt onderzocht of iemand voedselallergie heeft. Vooral als men last heeft van hevig eczeem dat niet goed op behandeling reageert en als er daarnaast andere aanwijzingen zijn voor een allergie, zoals chronische neusverstopping.
De ouders spelen een belangrijke rol bij de behandeling van eczeem bij kinderen en bij het voorkomen dat de huid uitdroogt (zie eczeem bij kinderen tegengaan). Hoe droger de huid, hoe vetter de crème of zalf die u moet gebruiken. Op plekken waar de huid minder droog is, bijvoorbeeld in het gezicht, voldoet een neutrale crème (cetomacrogolcrème). De arts zal u vertellen hoe u de huid dagelijks moet verzorgen en hoe u die het best met ongeparfumeerde middelen, zoals badolie en crèmes, kunt behandelen.
De arts schrijft wellicht een corticosteroïdcrème of –zalf voor om de ontsteking te remmen, en antibiotica als er sprake is van een bacteriële infectie. Corticosteroïden verminderen de jeuk. Dat is nodig om krabben tegen te gaan, zodat de huid kan genezen. In het algemeen mag men van zulke producten niet te veel en niet te lang achter elkaar gebruik maken. Bij weinig of onregelmatig gebruik hoeft men niet bang te zijn voor bijwerkingen. Bespreek met de (huid)arts wanneer bijwerkingen kunnen worden verwacht.
Een corticosteroïdcrème of –zalf moet u volgens voorschrift één of twee keer per dag dun aanbrengen (zo dun dat deze niet zichtbaar is). Zolang u de crème of zalf niet vaker of langer gebruikt dan is afgesproken, treden er zelden bijwerkingen op, ook niet bij jonge kinderen. Gebruik op gezicht, hals en huidplooien het liefst alleen milde corticosteroïden. Zodra verbetering optreedt, gebruikt u de corticosteroïdcrème of –zalf in elk geval niet vaker dan één keer per dag, totdat het eczeem is verdwenen. Blijf ondertussen de huid goed verzorgen met een neutrale vette zalf en ga daar mee door als u met de corticosteroïdcrème of –zalf bent gestopt.
Als ondanks deze behandeling de jeuk het slapen verstoort krijgt uw kind misschien ook ’s avonds antihistaminica (zie middelen tegen jeuk) om de jeuk tegen te gaan. Dit kan in de vorm van druppels, een drankje of tabletten worden ingenomen. Hierdoor vermindert de jeuk. Het kan ook rustgevend en soms licht versuffend werken. Daarom mag dit middel pas vanaf eenjarige leeftijd gebruikt worden, bij voorkeur alleen ‘s nachts. In een heel enkel geval zal een kind met ernstig eczeem worden opgenomen.
Als de oorzaak van het eczeem te maken heeft met iets wat uw kind eet, zal de aandoening verbeteren wanneer dit product niet meer wordt gegeten. U mag uw kind echter alleen op doktersadvies op een speciaal dieet zetten.
Aangezien eczeem een chronische, soms moeilijk behandelbare aandoening is, wil men wel alternatieve behandelingen proberen, zoals homeopathie of (Chinese) kruiden. Doe dit niet zonder overleg met uw arts.
Probeer zo min mogelijk te krabben; dat verergert het eczeem en de jeuk. Houd daarom de nagels kort. Doe bij een kind eventueel handschoentjes aan wanneer het zich veel krabt. Afleiding kan op zo’n moment ook helpen.
Een droge huid is gevoeliger voor prikkels en geeft meer jeuk. Probeer daarom uitdrogen van de huid te voorkomen door niet te vaak, niet te lang en niet te warm te baden. Gebruik zo min mogelijk zeep of badschuim. U kunt ook wat olie (sojaolie of arachideolie) aan het badwater toevoegen. Na het wassen smeert u de huid direct in met een vette crème of zalf en speciale badolie die u bij de drogist koopt.
Door warmte of wol kan de huid geïrriteerd worden en dit kan het eczeem verergeren. Probeer dit te vermijden. Kies voor luchtig zittende kleding, bij voorkeur van katoen. Constitutioneel eczeem is niet besmettelijk; u kunt de huid gerust aanraken. Vooral voor kinderen is aanraken en knuffelen belangrijk. Het is niet duidelijk of borstvoeding de kans op eczeem vermindert. Als er in de familie veel aanleg is voor allergie, dan geeft borstvoeding hier mogelijk enige bescherming tegen.
De aanleg voor constitutioneel eczeem is niet te genezen. Het kan de hele jeugd aanwezig zijn. Hoewel er geen enkel geneesmiddel is dat het eczeem helemaal laat verdwijnen, zijn de symptomen wel onder de duim te krijgen. Meestal verdwijnt het eczeem zonder littekens tegen de tijd dat de adolescentie aanbreekt, maar in een enkel geval blijft de uitslag terugkomen. Ouderen hebben er minder last van. Ongeveer eenderde van alle kinderen heeft later last van hooikoorts of astma.
- Eczeem bij kinderen
- Aan de binnenkant van de elleboog een rode, schilferige uitslag die hier en daar stuk is. Meestal jeukt het en doet het pijn.
- Rode huid
- Schilfering
- Leeftijd
- Kan op alle leeftijden voorkomen, maar treedt meestal op voordat het kind anderhalf is
- Leefwijze
- Contact met irriterende stoffen verergert de aandoening
- Geslacht
- Geen factor van betekenis
