Wat is duizeligheid?
Wanneer mensen over duizeligheid praten, kunnen ze verschillende dingen bedoelen. Bijvoorbeeld: alles draait om me heen, ik heb een licht gevoel in mijn hoofd, het gevoel dat ik wegraak of een onvast gevoel in de benen. Duizeligheid is onaangenaam en hinderlijk, maakt onzeker en soms angstig. Deze brief gaat over draaiduizeligheid.
naar boven
Het evenwichtsorgaan
Draaiduizeligheid heeft te maken met uw evenwichtsorgaan. Er zit een evenwichtsorgaan vlak bij elk oor. Daarin zitten drie buisjes met vloeistof. Wanneer u uw hoofd beweegt, beweegt ook de vloeistof in de buisjes. Uw hersenen registreren dit en sturen seintjes naar uw spieren, waardoor u in evenwicht blijft.
naar boven
Hoe ontstaat het?
Wanneer een evenwichtsorgaan niet goed werkt, krijgen uw hersenen verkeerde informatie. Daardoor ziet u alles draaien of krijgt u het gevoel dat u zelf beweegt, valt of draait. Draaiduizeligheid kan optreden als een evenwichtsorgaan ontstoken is, als de buisjes verstopt raken of wanneer er teveel vloeistof in de buisjes zit. Ook als de bloedtoevoer naar het evenwichtsorgaan verstoord is, kan draaiduizeligheid ontstaan.
Draaiduizeligheid past bij de volgende aandoeningen:
BPPD (benigne paroxismale positieduizeligheid)
Hierbij treden aanvallen van draaiduizeligheid op wanneer u uw hoofd beweegt, bijvoorbeeld wanneer u zich voorover buigt, wanneer u in bed omdraait of als u omhoog kijkt. Een aanval duurt hooguit enkele minuten. BPPD gaat meestal binnen vier weken vanzelf over. Het wordt waarschijnlijk veroorzaakt door een 'verstopping' van de buisjes in het evenwichtsorgaan.
Neuritis vestibularis
Hierbij valt plotseling één van uw evenwichtsorganen uit. Daardoor bent u een paar dagen heftig draaiduizelig, met bleekheid, misselijkheid en overgeven. U kunt niet veel anders dan met gesloten ogen in bed liggen. De klachten verdwijnen geleidelijk maar kunnen de eerste tijd af en toe in mildere vorm terugkeren. De oorzaak is onbekend. Er lijkt een verband te zijn met luchtweginfecties (verkoudheid).
De ziekte van Ménière
Hierbij heeft u aanvallen van vaak heftige, zeer hinderlijke draaiduizeligheid waarbij u minder kunt horen en last kunt hebben van oorsuizen of een vol gevoel in de oren. U kunt ook misselijk worden en overgeven. Na een of twee uur is de aanval op zijn hoogtepunt. De aanval duurt enkele uren waarna u nog enkele dagen wat lichtere klachten kunt houden. De aanvallen kunnen bij de één zelden bij de ander wekelijks optreden. Na jaren komen de aanvallen steeds minder vaak terug. Gehoorsvermindering en oorsuizen kunnen blijvend zijn. De ziekte begint aan één oor, waarschijnlijk door een te veel aan vloeistof in de buisjes van het evenwichtsorgaan.
naar boven
Adviezen
Het algemene advies bij draaiduizeligheid is proberen gewoon door te gaan met wat u doet.
Bij BPPD kunt u oefeningen doen waardoor de duizeligheid sneller lijkt te verdwijnen. Omdat deze oefeningen de duizeligheid oproepen, is het in het begin moeilijk vol te houden:
Ga met gesloten ogen midden op de rand van uw bed zitten. Ga dan op uw zij liggen. Kom overeind als de duizeligheid voorbij is en ga dan op uw andere zij liggen. Herhaal dit tot dat de duizeligheid verdwijnt. Doe deze oefening 5 keer per dag.
Bij neuritis vestibularis en de ziekte van Ménière is bedrust vanwege de ernstige duizeligheid vaak het enige advies. Zodra de duizeligheid wat minder wordt, kunt u proberen uw dagelijkse bezigheden weer op te pakken.
naar boven
Medicijnen
Soms worden medicijnen tegen draaiduizeligheid gebruikt, zoals cinnarizine, betahistine (Ménière), piracetam en flunarizine. Of deze middelen echt helpen is niet aangetoond. Het kan zijn dat de klachten hierdoor langer aanhouden.
Bij misselijkheid en braken helpen middelen als metocloperamide en domperidon. Deze middelen zijn er ook als zetpillen.
Er zijn geen medicijnen waarvan aangetoond is dat ze eventuele gehoorsvermindering of oorsuizen tegen kunnen gaan.
naar boven
Hoe gaat het verder?
Het is niet altijd mogelijk de oorzaak van de draaiduizeligheid in een keer vast te stellen. Om daar achter te komen, kan het helpen in uw agenda bij te houden wanneer een duizeligheidsaanval begint, hoelang het duurt en wat u verder aan uw lichaam opmerkt. Neem contact op als de draaiduizeligheid na twee tot vier dagen nog niet duidelijk is verminderd. Neem bij BPPD contact op als de klachten na twee weken nog niet zijn verminderd of na een maand nog niet over zijn. Bij de ziekte van Ménière belt u als een aanval anders is dan u gewend bent.
naar boven
Heeft u nog vragen?
Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.
naar boven
Wat is duizeligheid?
Wanneer mensen over duizeligheid praten, kunnen ze verschillende dingen bedoelen. Bijvoorbeeld: alles draait om me heen, ik heb een licht gevoel in mijn hoofd, het gevoel dat ik wegraak of een onvast gevoel in de benen. Duizeligheid is onaangenaam en hinderlijk. Het maakt soms onzeker en angstig.
In deze brief onderscheiden we drie vormen van duizeligheid:
naar boven
Draaiduizeligheid
Bij draaiduizeligheid ziet u de omgeving draaien. Soms voelt het alsof u zélf beweegt, valt of draait. Het kan zijn dat u hierbij gaat zweten, bleek en misselijk wordt en moet overgeven. Het kan ook zijn dat u tijdelijk minder hoort, last heeft van oorsuizen of van een vol gevoel in het oor. Draaiduizeligheid heeft te maken met uw evenwichtsorgaan. Er zit een evenwichtsorgaan bij elk oor. Als een evenwichtsorgaan niet goed werkt, krijgen uw hersenen verkeerde informatie, waardoor alles om u heen lijkt te draaien.
naar boven
Licht gevoel in het hoofd
Een licht gevoel in het hoofd of het gevoel bijna flauw te vallen kan worden veroorzaakt door:
-
spanningen, angst en somberheid; soms gaat dit samen met snel en oppervlakkig ademen (hyperventileren);
-
Heftige emoties (bijvoorbeeld schrikken) of vermoeidheid (bijvoorbeeld na lang staan); zweten en bleekheid kunnen aan deze vorm van duizeligheid voorafgaan;
-
plotseling opstaan uit een stoel of bed;
-
bloedarmoede;
-
bepaalde medicijnen die duizeligheid als bijwerking kunnen hebben, zoals plaspillen, bloeddrukpillen, slaappillen, antidepressiva, sommige pijnstillers en sommige antibiotica.
Het is nog niet duidelijk of nekklachten (gespannen nekspieren of whiplash) duizeligheid kunnen veroorzaken.
naar boven
Bewegingsonzekerheid
Vooral op oudere leeftijd kan duizeligheid ontstaan door een onvast gevoel in de benen. Bij zitten of liggen is de duizeligheid weg. Deze vorm van duizeligheid noemen we bewegingsonzekerheid. Vaak spelen verschillende factoren een rol, zoals slecht zien, zwakte van de beenspieren, voetproblemen, en bijwerkingen van medicijnen.
naar boven
Dagboek
Het is goed om eerst uit te zoeken welke vorm van duizeligheid u heeft en waardoor de klachten worden uitgelokt. Het kan helpen gedurende een periode een dagboek bij te houden waarin u alles opschrijft wat met uw duizeligheid te maken zou kunnen hebben. Voorbeelden van vragen die u in uw dagboek kunt beantwoorden zijn: Wanneer word ik duizelig? Waar ben ik op dat moment mee bezig? Wat merk ik verder aan mijn lichaam? Hoelang duurt de duizeligheid? Wat helpt om de duizeligheid te verminderen? Ben ik bang dat de duizeligheid terugkomt? Door het dagboek te bekijken wordt vaak duidelijk welke vorm van duizeligheid u heeft en wat u eraan kunt doen.
naar boven
Adviezen
Als u weet welk type duizeligheid u heeft, kunt u verdere maatregelen nemen. Deze kunnen per persoon verschillen, afhankelijk van de oorzaak van uw klachten. Soms moeten spanningen worden weggenomen door uw situatie thuis of op het werk aan te pakken.
Probeer ondertussen gewoon te blijven bewegen en uw dagelijkse bezigheden voort te zetten. Sommige aanvallen van duizeligheid zijn niet te vermijden. Wanneer u daarbij erg duizelig bent, kunt u het beste even gaan liggen totdat het weer wat beter gaat.
naar boven
Medicijnen
-
Soms worden medicijnen tegen draaiduizeligheid gebruikt zoals cinnarizine, betahistine, piracetam of flunarizine. Of deze middelen echt helpen, is niet aangetoond. Het kan zijn dat de klachten hierdoor juist langer aanhouden.
-
Bij misselijkheid en overgeven helpen middelen als metocloperamide en domperidon. Deze middelen zijn er ook als zetpillen.
-
Wanneer duizelingen ontstaan door ernstige spanningen of angst, worden soms benzodiazepines gegeven. Omdat deze kalmerende middelen verslavend werken, worden ze hooguit voor een korte periode (vijf tot zeven dagen) voorgeschreven. Bovendien kunnen kalmerende middelen soms juist duizeligheid veroorzaken.
naar boven
Hoe gaat het verder?
Maak opnieuw een afspraak als de klachten verergeren of na vier weken nog niet over zijn. Neem uw dagboek mee naar de praktijk, dan bespreken we hoe het gaat en welke maatregelen u kunt nemen.
Niet alle duizeligheid valt in te delen in een van de genoemde groepen. Vaak blijft de oorzaak onduidelijk. Gelukkig is de oorzaak zelden ernstig en gaat de duizeligheid meestal vanzelf over.
naar boven
Heeft u nog vragen?
Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.
naar boven
Wat is duizeligheid?
Wanneer mensen over duizeligheid praten, kunnen ze verschillende dingen bedoelen. Bijvoorbeeld: alles draait om me heen, ik heb een licht gevoel in mijn hoofd, ik heb het gevoel dat ik wegraak, of ik heb een onvast gevoel in de benen. Duizeligheid is onaangenaam en hinderlijk, maakt onzeker en soms angstig. Deze brief gaat over duizeligheid die vooral op oudere leeftijd voorkomt.
naar boven
Duizeligheid op oudere leeftijd
Duizeligheid op oudere leeftijd heeft vaak meerdere oorzaken. Bijvoorbeeld:
• verminderde lichamelijke conditie,
• verminderde spierkracht
• slecht zien
• een verminderde bloedtoevoer naar de hersenen
• angst en/of spanningen
• het gebruik van bepaalde medicijnen.
Conditie, spierkracht en evenwichtsgevoel
Op oudere leeftijd kan de kracht in uw spieren afnemen. Daardoor kunt u het gevoel hebben dat u onvast op uw benen staat. U staat bijvoorbeeld op uit een lage stoel en merkt dat u na deze krachtsinspanning even wat wankelt. Soms voelt het alsof u op watten loopt. Vaak is het evenwichtsgevoel in uw spieren afgenomen. Dit komt vooral voor bij ouderen met diabetes mellitus (suikerziekte).
Orthostatisch
Wanneer u opstaat vanuit een stoel of uit uw bed, kunt u licht in het hoofd worden. Dit noemen we 'orthostatische' duizeligheid. Uw lichaam past zich niet snel genoeg aan aan de nieuwe houding. Er stroomt even te weinig bloed naar uw hersenen.
Slecht zien
Op oudere leeftijd gaan veel mensen wat minder zien. Veel oudere mensen hebben een leesbril. Staar komt vooral voor op latere leeftijd. Ook diabetes mellitus komt meer voor op oudere leeftijd en kan samengaan met een geleidelijke achteruitgang van uw ogen. Wanneer u minder ziet, is het moeilijker uw evenwicht te bewaren. Sommige brillen geven u het gevoel alsof u onvast op uw benen staat. Wanneer u met een leesbril op gaat rondlopen kunt u niet goed zien waar u uw voeten neer zet. Dat kan duizeligheid geven. Bij een dubbelfocusbril met een leesgedeelte gebeurt hetzelfde.
Spanningen en angst
Spanningen en angst kunnen een licht gevoel in het hoofd geven. Ook van somberheid of vermoeidheid kunt u zich duizelig of zweverig voelen. Als u alleen bent en zich veel zorgen maakt, kan duizeligheid en de angst te vallen een rol spelen.
Angst kan allerlei klachten geven: een beklemmend gevoel, misselijkheid, hartkloppingen, tintelingen, snel en oppervlakkig ademen (hyperventilatie), hoofdpijn en duizeligheid. Andersom kan iemand van duizeligheid angstig worden. Zo kunnen duizeligheid en angst elkaar versterken.
Bijwerking van medicijnen
Bepaalde medicijnen kunnen als bijwerking een licht gevoel in het hoofd geven met kans op flauwvallen. Slaappillen geven de volgende dag vaak duizeligheid. Oudere mensen die elke nacht een slaappil gebruiken, blijken overdag vaker te vallen dan leeftijdgenoten die geen slaappillen slikken. Ook plaspillen en bloeddrukpillen kunnen duizelingen geven. Dezelfde klachten kunnen ontstaan met sommige antidepressiva, sommige pijnstillers en sommige antibiotica.
naar boven
Adviezen
Op oudere leeftijd zijn er vaak meerdere factoren die bijdragen tot het ontstaan van duizeligheid. Probeer uw conditie en spierkracht op pijl te houden door dagelijks een half uur te wandelen of te fietsen. Sta niet plotseling op uit uw bed of stoel, maar doe dit in stapjes of houd uzelf ergens aan vast. Zorg dat u geen leesbril op heeft als u rondloopt. Probeer geen slaapmiddelen te gebruiken. Wilt u deze middelen stoppen, dan kunnen we u daarmee helpen. Gebruikt u bloeddrukpillen, dan helpt het wel eens als u verandert van middel. Soms helpt het al als u de bloeddrukpillen ’s avonds inneemt in plaats van ’s ochtends. Heeft u diabetes mellitus, zorg dan dat u regelmatig voor controle komt. Als u diabetes mellitus goed onder controle houdt is de kans op beschadiging van uw ogen kleiner..
naar boven
Medicijnen
Soms worden medicijnen tegen draaiduizeligheid gebruikt zoals cinnarizine. Of dit middel echt helpt is niet aangetoond. Het kan zijn dat de duizeligheidsklachten hierdoor juist langer blijven bestaan.
Wanneer duizelingen ontstaan door ernstige spanningen of angst, worden soms benzodiazepines gegeven. Deze kalmerende middelen worden vanwege hun verslavende werking meestal afgeraden, of hooguit voor een korte periode (vijf tot zeven dagen) voorgeschreven. Bovendien kunnen kalmerende middelen soms juist duizeligheid veroorzaken.
naar boven
Hoe gaat het verder?
Een aantal oorzaken van duizeligheid is met de adviezen goed te verhelpen. Bij ziekten als diabetes mellitus is regelmatige begeleiding belangrijk. Blijft de duizeligheid bestaan, dan is het van belang te voorkomen dat u valt en zich pijn doet. Verwijder losse vloerkleedjes en overweeg scherpe onderdelen van uw meubilair af te schermen. Richt uw huis zo in dat u overal gemakkelijk houvast heeft. Gebruik eventueel een stok of een rollator (rekje op wielen) als houvast bij het lopen.
naar boven
Heeft u nog vragen?
Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.
naar boven
