Eczeem

Rode, jeukende, soms met blaasjes bedekte plekken op de huid, ook dermatitis genoemd

De term eczeem wordt gebruikt voor huidafwijkingen, die meestal jeuk, roodheid, kleine bobbeltjes (papels), blaasjes, natten en schilfering veroorzaken. Deze verschijnselen zijn het gevolg van een niet-infectieuze ontstekingsreactie in de huid.

Bij eczeem dat lang bestaat, kan de getroffen huid zich door steeds krabben verdikken. Eczeem keert meestal gedurende het hele leven met tussenpozen terug. Er is een groot aantal typen eczeem. Sommige worden door bepaalde factoren veroorzaakt; andere ontstaan zonder aanwijsbare oorzaak.

Constitutioneel eczeem

Dit is de meest voorkomende vorm van eczeem. Het uit zich het meestal al in de kindertijd (zie constitutioneel eczeem bij kinderen) en kan tijdens de puberteit en jonge volwassenheid van tijd tot tijd terugkeren. De oorzaak van de aandoening is niet bekend, maar mensen met een erfelijke aanleg voor allergieën als astma en hooikoorts zijn gevoeliger.

Contacteczeem

Direct contact met een prikkelende stof of een allergische reactie op een stof kan contacteczeem veroorzaken, op elke leeftijd.

Seborroïsch eczeem

Seborroïsch eczeem komt zowel bij kleine kinderen als volwassenen voor. Toename van gistachtige organismen op de huid lijkt een rol te spelen bij het ontstaan.

Mummulair eczeem

Dit komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Bij nummulair eczeem ontstaan jeukende, ronde plekken op de huid van armen, benen of romp. De getroffen plekken zijn rood schilferend. De oorzaak is onbekend.

Asteatotisch eczeem

Dit wordt ook wel craquelé-eczeem genoemd. Het komt vooral bij ouderen voor. Het wordt veroorzaakt door uitdroging van de huid, blootstelling aan droge, koude lucht, overmatig zeepgebruik en langdurig baden of douchen.

Dyshidrotisch eczeem

Wordt ook wel acrovesiculeus eczeem genoemd. Het ontstaat op de dikste delen van de huid, zoals de vingers, handpalmen en voetzolen. Er ontwikkelen zich jeukende blaasjes die soms samen een grote, vochtige plek vormen. De oorzaak is niet bekend.

Diagnose van eczeem

De diagnose wordt gesteld op hoe de huid er uit ziet. Bovendien kan informatie over eczeem, astma, hooikoorts of allergieën in de familie behulpzaam zijn bij het stellen van de diagnose. Als de arts een contacteczeem vermoedt, kan de huidarts een plakproef doen in de hoop dat hij een allergene stof kan opsporen waarvoor u overgevoelig bent (zie contacteczeem).

Behandeling van eczeem

Meestal is eczeem goed te behandelen. Corticosteroïden voor lokaal gebruik helpen tegen de ontsteking en jeuk. In het algemeen mag men van deze producten niet te veel en niet te lang achter elkaar gebruik maken. Bij weinig of onregelmatig gebruik hoeft men niet bang te zijn voor bijwerkingen. Bespreek met de (huid)arts wanneer bijwerkingen kunnen worden verwacht. Vaak zal nog een crème of zalf bijgegeven worden om de huid vet te houden. Deze kan zonder bezwaar net zo vaak gebruikt worden als men wil. Een enkele keer wordt het eczeem behandeld met licht (bestraling met ultraviolet licht). Soms is een stootkuur met corticosteroïden nodig bij uitgebreid en ernstig eczeem.

Wat kunt u zelf doen aan eczeem?

Probeer de huid soepel te houden met een verzachtend middel. Douche niet te lang en niet te warm en wees voorzichtig met zeep. Vermijd contact met stoffen die de huid kunnen irriteren.

Risicofactoren

Leeftijd

Risicofactoren hangen af van het type

Geslacht

Risicofactoren hangen af van het type

Erfelijkheid

Risicofactoren hangen af van het type

Leefwijze

Risicofactoren hangen af van het type

Constitutioneel eczeem is een veel voorkomende, niet besmettelijke, chronische ontstekingsziekte van de huid. Hij kenmerkt zich door hevige jeuk en begint meestal voor het tweede jaar.

Constitutioneel eczeem gaat vaak gepaard met een overgevoeligheid voor stoffen of prikkels uit de omgeving (allergie). Vaak ontstaan er ook allergische ziekteverschijnselen in andere organen, met name de luchtwegen. Dit leidt dan tot astma (piepende ademhaling en benauwdheid) en hooikoorts (verstopte neus, niezen, tranende ogen).

De erfelijke aanleg om allergisch te reageren heet atopie. De ziekte wordt daarom ook wel atopisch eczeem genoemd, Een andere naam voor deze vorm van eczeem is dauwworm.

Constitutioneel eczeem is niet te genezen. Er kunnen wel maatregelen genomen worden om er beter mee te leven. Ouders spelen een belangrijke rol bij de bestrijding van constitutioneel eczeem bij kinderen. U kunt het volgende doen:

• Een droge huid kan op zichzelf al aanleiding geven tot jeuk. Probeer uitdrogen van de huid te voorkomen door niet zonder badolie te baden. Meer dan lx per dag wordt ontraden (voor sommigen is lx per dag al teveel). Gebruik daarbij zo min mogelijk zeep. De temperatuur van het badwater mag niet te hoog zijn, de duur van het baden niet te lang (maximaal 15 minuten). Ook kunt u wat medicinale badolie aan het badwater toevoegen. Smeer de huid voor en na het baden zo veel als nodig lijkt in met een vette crème of zalf die het water en het vet in de huid vasthoudt (bijvoorbeeld vaseline in Lanette crème). Daardoor wordt de jeuk minder.
• Behandel het eczeem regelmatig met corticosteroïd- of andere zalf van de dokter.
• Probeer niet te krabben, want daardoor verergert het eczeem. Houd de nagels van uw kind kort en laat het ’s nachts katoenen wantjes dragen als het kind veel krabt. U kunt ook gebruik maken van een verbandpak. Dat is een overall waar sokken en wantjes aan vastzitten, waardoor het kind de eigen huid niet kan beschadigen. Het krabben wordt soms tot een soort gewoonte voor een kind. Het is dus zaak te proberen deze gewoonte te veranderen.
• Gebruik geen geparfumeerde huidproducten.
• De kleding moet zo goed mogelijk ventileren (zweetdoorlatend zijn) en niet op de huid irriteren: Wollen kleding kan jeuk en irritatie veroorzaken. Synthetische stoffen sluiten vaak de huid af en bevorderen het transpireren, wat eveneens irritatie geeft aan de door eczeem beschadigde huid. Uitzonderingen zijn materialen als polyester en viscose, die ook goede draageigenschappen hebben. Katoenen kleding is prettig, omdat het zweet goed kan opnemen.
• Houd de woonomgeving koel, met name de slaapkamer, want in een warme omgeving ontstaat eerder jeuk door het zweet dat in de eczeemwondjes komt.
• Verwijder of vermijd zoveel mogelijk stoffen waarvan duidelijk is aangetoond dat die irritatie oproepen. Dit houdt in dat het huis zo goed mogelijk stofvrij en droog wordt gehouden en dat bepaalde allergenen niet in huis worden gehaald. Zo is het in een gezin met kinderen of volwassenen met constitutioneel eczeem onverstandig een hond, poes of vogels te nemen. Ook een donzen dekbed is geen verstandige aanschaf, evenmin als een veren kussen.
• Het bijhouden van een algemener dagboek over activiteiten, zoals familiebezoek, uitjes of gebeurtenissen, kan helpen bij het ontdekken van factoren die het eczeem beïnvloeden.
• Als er sprake is van een allergische reactie op een voedingsmiddel, of van eczeem door een voedingsmiddel, dan is het verstandig om een arts en/of diëtist te raadplegen. Deze kan behulpzaam zijn bij het volgen van een eliminatie/provocatiedieet en het bijhouden van een voedseldagboek. Zo kunt u onnodige diëten en eventuele tekorten in de voeding voorkomen.
• Een kind met dauwworm komt vaak liefkozingen van de ouders en van anderen uit zijn of haar omgeving tekort. Dit komt vooral doordat anderen vinden dat het kind er een beetje eng uitziet en ten onrechte bang zijn besmet te worden. Daarom is het belangrijk om als ouder aandacht te besteden aan lijfelijk contact met het kind. Dit kunt u doen door het kind extra te knuffelen en door regelmatig met de vlakke hand de huid in te zalven. Het bevordert het huidcontact met het kind. Het eczeem is niet besmettelijk.

Borstvoeding bij constitutioneel eczeem

Baby's uit gezinnen waarin constitutioneel eczeem en verwante aandoeningen als astma voorkomen, hebben een grotere kans op het krijgen van constitutioneel eczeem. In dat kader wordt in families met atopie borstvoeding zoveel mogelijk aangeraden.

• Borstvoeding draagt bovendien bij aan lijfelijk contact met uw kind.
• Als u geen borstvoeding geeft, dan kan hypo-allergene voeding een verantwoord alternatief zijn, bijvoorbeeld een eiwithydrolysaat: een mengsel van eiwitten waarbij de stukjes eiwit kleiner zijn dan in gewone flesvoeding, waardoor ze veel minder aanleiding geven tot een allergie.
• Pas na zes maanden is het aan te bevelen om met bijvoeding te beginnen. Hierbij is het belangrijk dat de voedingsmiddelen één voor één worden bijgegeven.
• Voedingsmiddelen waarvan bekend is dat ze snel allergieën opwekken, kunnen beter pas vanaf een jaar of later worden gegeven. Denk hierbij aan koemelk, kippenei, soja, noten, vis, schaal- en schelpdieren. Het is het beste om dergelijke voedingsmaatregelen te nemen in overleg met een arts of diëtist. Bij kinderen ouder dan twee jaar is een dieet veel minder zinvol.