Een rode zwelling door een bacteriële infectie van de lederhuid en onderliggend weefsel; ook wel wondroos of belroos genoemd
Wondroos is een ontsteking van de huid, veroorzaakt door bacteriën. Een deel van de huid, meestal van de benen, en het onderliggend weefsel worden geïnfecteerd door bacteriën die binnendringen via een klein, vaak onopgemerkt wondje. Oorzaak is een infectie met streptokokken. Het breidt zich progressief uit (wordt steeds erger). De huid wordt (glanzend) rood en pijnlijk. Soms zijn er blaren. Wondroos komt het meest voor op het onderbeen, maar kan ook op andere plekken voorkomen zoals op uw arm of in uw gezicht.
Ook een wondinfectie met stafylokokken kan een pijnlijke rode zwelling van de huid geven, maar die roodheid is minder uitgesproken en minder scherp begrensd en breidt zich niet zo progressief uit. Ook is er meestal geen koorts. Deze bacteriële infecties van de lederhuid met streptokokken en stafylokokken worden samen ook wel cellulitis genoemd. Dat is iets anders dan de putjes in de dijen die in de lekentaal met cellulitis worden aangeduid.
Wondroos ontstaat als er bacteriën door de beschadigde huid heen komen. Daarvoor is een heel klein wondje al genoeg. Natuurlijk kan wondroos ook bij een grotere wond ontstaan, zoals bij een open been. Soms komen bacteriën via een wondje aan uw teen uw lichaam binnen, waarna in het onderbeen wondroos ontstaat. Dan zit de wondroos dus niet direct rond het wondje. De bacteriën die wondroos meestal veroorzaken heten streptokokken of stafylokokken.
Heeft u dikke enkels door ophoping van vocht in de onderbenen? Dan is de kans dat u wondroos krijgt groter. Vooral mensen met diabetes of hartfalen kunnen van wondroos erg ziek worden. Oudere mensen zijn extra gevoelig, omdat ze vaak een slechte doorbloeding van de benen hebben, waardoor oedeem (vochtophoping in de weefsels) of zelfs een open been ontstaat. Dit vergroot de kans op infecties. Ook mensen die intraveneus medicijnen of drugs gebruiken en mensen met een verminderde weerstand tegen ziekte door diabetes mellitus of aids, hebben een verhoogd risico.
Er ontstaat een rode plek die snel groter wordt. Zo kan bijvoorbeeld uw hele arm of been rood, warm, dik en pijnlijk worden. Er kunnen ook blaren of pusblaasjes opkomen. Van wondroos kunt u koorts krijgen, rillerig en misselijk worden. U voelt zich dan erg ziek.
In de loop van enkele uren kunnen de volgende symptomen optreden:
- scherp begrensde, rode, soms warme zwelling in het aangetaste deel van de huid;
- pijn en gevoeligheid rond dat gebied;
- koorts en soms koude rillingen, algemene ziekteverschijnselen, hoofdpijn en braken.
Als u deze symptomen krijgt, moet u zo snel mogelijk naar uw huisarts. Als behandeling van wondroos uitblijft, kan bij uitbreiding in de diepte necrotiserende fasciitis of bloedvergiftiging (sepsis) ontstaan.
De diagnose wordt in eerste instantie gesteld op hoe de aandoening er uit ziet. Met een wattenstaaf kan materiaal afgenomen worden voor kweken op bacteriën op plaatsen waar de huid is beschadigd: blaarvocht, ontstoken kapotte huid, eventueel een wond waar de bacterie mogelijk de huid is binnengedrongen. Ook kan het nodig zijn om bloed af te nemen. Wondroos van het been kan uiterlijk veel gelijkenis vertonen met trombose en moet hiervan vaak worden onderscheiden door aanvullend onderzoek van de bloedvaten.
Wondroos wordt altijd met antibiotica behandeld, die binnen 48 uur moeten werken. Werkt het niet, dan is er misschien sprake van een cellulitis door stafylokokken. Deze moet met andere antibiotica worden behandeld. Als de ontsteking zich in uw been bevindt, moet u het been hoog leggen om de zwelling te verminderen. Ook het inzwachtelen van het been bevordert de genezing. Wondroos kan terugkeren bij slechte doorbloeding of verminderde weerstand. Als de infectie vaker optreedt in een bepaald huidgebied, is het belangrijk die huid zorgvuldig te verzorgen. Soms is een onderhoudsbehandeling met antibiotica noodzakelijk.
Probeer uw been zo veel mogelijk rust te geven. Sta en loop zo min mogelijk. Leg uw been hoog, bijvoorbeeld door een kussen eronder te leggen. Zit de ontstoken plek op uw arm draag dan zo veel mogelijk een mitella om de arm stil te houden. Heeft u een wondje met gelig vocht, dan kan een nat verband soms helpen de wond schoon te krijgen.
De volgende hygiënische maatregelen kunnen helpen te voorkomen dat uw de infectie terugkeert. Als u vaker wondroos heeft, dan zijn deze adviezen extra belangrijk:
- Laat de plek met wondroos met rust. Dus niet krabben of wrijven. Als er een wondje is, probeer er dan af te blijven.
- Was regelmatig uw handen met zeep;
- Knip uw nagels kort;
- Gebruik uw eigen handdoek en neem elke dag een schone handdoek;
- Was, als dit mogelijk is, uw lichaam elke dag met zeep.
Uw huid kan twee weken rood blijven. Wanneer de huid geneest kan deze gaan vervellen. Komt wondroos vaker terug, zorg dan dat u de huid, vooral aan uw voeten en onderbenen, regelmatig controleert (of laat controleren) op wondjes. Probeer beschadiging van de huid te voorkomen, bijvoorbeeld door op te letten dat u zich niet stoot. Zorg dat u kleine wondjes vroeg ontdekt en goed verzorgt om te voorkomen dat u wondroos krijgt. Als u vocht in uw onderbeen heeft, draag dan een steunkous om het vocht te verminderen.
- Leeftijd
- Vooral ouderen
- Leefwijze
- Wondjes zijn een risicofactor
- Geslacht
- Geen factoren van betekenis
- Erfelijkheid
- Geen factoren van betekenis
