Etalagebenen

Artikelen over etalagebenen

Claudicatio intermittens

Patiëntenbrief

Wat is claudicatio intermittens?

Bij claudicatio intermittens krijgt u tijdens het lopen pijn, kramp of een doof of moe gevoel in uw been. De klachten kunnen in de voet, de kuit, het dijbeen of de bil optreden. Als u stilstaat verdwijnen de klachten. Loopt u weer verder, dan beginnen de klachten na eenzelfde loopafstand opnieuw.

naar boven

Hoe ontstaan de klachten?

Tijdens het lopen hebben de spieren extra zuurstof nodig. Zuurstof zit in het bloed en wordt door de bloedvaten aangevoerd. Bij claudicatio intermittens zijn de bloedvaten van het been vernauwd. Als u dan gaat lopen, stroomt er te weinig bloed door het been. De spieren krijgen te weinig zuurstof en daardoor krijgt u de klachten.

Door stil te staan komen de spieren tot rust. De bloedstroom krijgt dan de kans het zuurstoftekort aan te vullen. Daardoor verdwijnen de klachten. Als u sneller loopt of een helling oploopt, kost dat meer inspanning. U krijgt dan sneller klachten. Ook als het koud is, trekken de bloedvaten door de kou samen en krijgt u eerder klachten.

De doorstroming van het been is te verbeteren door te stoppen met roken, het cholesterol te verlagen en meer te wandelen.

naar boven

Hoe te stoppen met roken

Voor sommigen is het advies om te stoppen voldoende. Zij raken nooit meer een sigaret aan. De meeste rokers vinden het heel moeilijk om te stoppen. Zorg daarom dat u het goed voorbereidt. Kom op het spreekuur als u overweegt te stoppen. Dan bespreken we wat de moeilijkheden kunnen zijn en hoe u daar het beste mee om kunt gaan. Met hulpmiddelen lukt het vaak beter om te stoppen. Bijvoorbeeld met middelen die het tekort aan nicotine aanvullen, zoals nicotine-kauwgom of -pleisters. Zo kunt u eerst de gewoonte van het roken afleren, terwijl u nog wel nicotine binnenkrijgt. Daarna gaat u pas de hoeveelheid nicotine minderen. Behalve nicotine bevat sigarettenrook ook andere verslavende stoffen. Daardoor heeft u met nicotinekauwgom of -pleisters vaak toch nog behoefte aan roken. U moet dus zelf ook echt willen stoppen om door te zetten en het werkelijk vol te houden.

naar boven

Lager cholesterol door gezonde voeding

Eet gevarieerd en niet te veel. Eet vooral groente, fruit, aardappels en volkorenproducten. Kies voor magere melkproducten, magere kaas, mager vlees, kip of vis. Eet weinig verzadigde vetten, want deze verhogen het cholesterolgehalte. (Verzadigd vet zit vooral in room, roomboter, volle melk, gewone kaas, koffiecreamer, margarine, gebak, koekjes, snacks en vette vleesproducten). Kies in plaats daarvan voor onverzadigde vetten; dat is beter voor uw cholesterol. Dieetmargarine en plantaardige olie zoals olijfolie bevatten onverzadigde vetten. Gebruik deze producten op uw brood en om in te bakken in plaats van producten die verzadigd vet bevatten. Vaak staat op de verpakking welke vetten een product bevat.

naar boven

Veel wandelen

U kunt de bloedtoevoer naar uw benen verbeteren door regelmatig te gaan wandelen. Loopoefeningen zorgen ervoor dat de bloedstroom door de kleinere vaten toeneemt. Geleidelijk ontstaan er 'sluiproutes' die het bloed om de vernauwde vaten heen leiden. Op deze manier worden uw benen weer beter van bloed voorzien. De spieren krijgen meer zuurstof en u heeft minder gauw klachten. Na verloop van tijd kunt u een grotere afstand afleggen voordat de klachten optreden.

  • Wandel net zo lang totdat de klachten optreden, en loop dan nog tien stappen door (wees niet bang, het kan geen kwaad).

  • Rust uit tot dat de klachten verdwenen zijn.

  • Herhaal deze oefening nog enkele malen gedurende vijftien tot dertig minuten.

  • Het is belangrijk dat u deze wandeloefeningen drie keer per dag doet, liefst iedere dag, en dat u dit minstens zes maanden volhoudt.

Na enige weken tot maanden merkt u dat u steeds wat verder kunt lopen. Ook als het niet meer lukt om nóg wat verder te wandelen moet u dagelijks blijven wandelen. Door het iedere dag vol te houden voorkomt u dat de claudicatioklachten weer erger worden. Geef het wandelen een vaste plaats in uw leven.

naar boven

Heeft u nog vragen?

Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.

naar boven

Tekst
Nederlands Huisartsen Genootschap, 2011

Encyclopedie over etalagebenen

Medische encyclopedie

Een beperkte zuurstoftoevoer naar de weefsels van de benen als gevolg van een slechte bloedsomloop

Als de bloedstroom naar de benen beperkt is, kunnen de spieren in de benen een zuurstoftekort krijgen, waardoor bij inspanning pijnlijke krampen ontstaan. De verminderde bloedtoevoer wordt meestal door atherosclerose (Atherosclerose) veroorzaakt, een ophoping van vet in de wand van slagaders waarvan de gevolgen vooral in de benen merkbaar zijn. Mensen met een erfelijke aanleg voor een hoog cholesterolniveau (zie Hypercholesterolemie) hebben meer kans op atherosclerose, net als mensen die al lange tijd diabetes (Diabetes mellitus) hebben. Gewoonten, zoals vet eten, weinig lichaamsbeweging en roken, verhogen het risico. Zo’n 90 procent van de mensen met etalageziekte rookt.

De symptomen

De klachten bij etalageziekte ontwikkelen zich gewoonlijk in de loop van maanden of jaren. Het ene been kan meer getroffen zijn dan het andere. In het beginstadium kan de bloedtoevoer naar de benen nog voldoende zijn om bij rust de weefsels van zuurstof te voorzien, terwijl dan bij inspanning wel een tekort ontstaat. De belangrijkste klacht is een pijnlijke kramp in de benen met de volgende kenmerken:

  • pijn, soms hevig, in een of allebei de kuiten bij het lopen;
  • de pijn komt altijd op na dezelfde afstand te hebben gelopen;
  • bij snel of heuvelopwaarts lopen of in de kou komt de pijn eerder;
  • de pijn wordt na rust minder en verdwijnt na enkele minuten.

Als de ziekte voortschrijdt, wordt de loopafstand waarna de patiënt pijn voelt steeds kleiner. Uiteindelijk is de pijn ook in rust aanwezig, meestal in de tenen. De volgende symptomen kunnen dan ook voorkomen:

  • bleke, koude voeten;
  • hardnekkige zweren op voeten en tenen.

Als de verstopping in de bloedvaten bij het bekken zit, is de bloedtoevoer naar het hele onderlichaam verminderd en kan bij inspanning ook pijn in de billen en bij mannen erectiestoornissen optreden. Als de slagader volledig afgesloten raakt door een bloedprop (zie Trombose en embolie), kunnen de symptomen opeens verergeren. Als er niet onmiddellijk wordt ingegrepen, kan het aangedane ledemaat afsterven (zie Gangreen, hierna).

De behandeling

De arts zal op grond van de klachten en een onderzoek naar de kracht van de pulsaties in de benen etalageziekte vermoeden. Vervolgens zal de arts tests als dopplerechografie en duplexonderzoek (Dopplerechografie (test)) laten doen om de bloedstroom in de benen te meten, en een afbeelding (zie Angiografie van het been)laten maken om een gedetailleerd beeld van de bloedvaten te krijgen.

De behandeling is gericht op het verbeteren van de bloedstroom naar de weefsels in de benen. De aangetaste slagaders kunnen door te dotteren worden verwijd, waarbij een ballonnetje aan het einde van een katheter in de slagader wordt gebracht en opgeblazen. Soms wordt er geopereerd om een bypass langs de afgesloten slagaders te leggen (zie BEHANDELING: Bypass van de dijslagader). Als de verstopping operatief kan worden weggehaald, is een bypass niet nodig.

Door dagelijks een lage dosis aspirine te slikken wordt de kans op vorming van bloedstolsels kleiner. Als er toch een bloedstolsel is, krijgt u medicijnen om het op te lossen en de vorming van nieuwe stolsels te voorkomen (zie Middelen die de stolling remmen). In sommige gevallen moet het bloedstolsel operatief worden verwijderd. Als er gangreen is ontstaan, is amputatie van een deel van het been of het hele been noodzakelijk.

Door de nicotine die in sigaretten zit, vernauwen bij rokers de bloedvaten, waardoor de bloedtoevoer naar de benen nog verder wordt verminderd. Zelfs één enkele sigaret zorgt al voor een vernauwend effect dat enkele uren aanhoudt. Als u etalageziekte hebt, moet u volledig stoppen met roken om de vooruitzichten te verbeteren. Als u blijft roken, zal de ziekte erger worden en moet er uiteindelijk worden geopereerd. Zorg ook voor gezonde voeding en loop iedere dag iets verder om de periode waarin u zonder pijn kunt lopen, op te voeren. Met deze maatregelen kunt u voorkomen dat de aandoening erger wordt.

Risicofactoren

Leeftijd
Komt vaker voor boven 40 jaar
Zit soms in de familie
Roken, vette voeding, te weinig beweging en overgewicht zijn risicofactoren
Geslacht
Komt bij mannen vaker voor
Erfelijkheid
Zit soms in de familie
Leefwijze
Roken, vette voeding, te weinig beweging en overgewicht zijn risicofactoren
Tekst
© Dorling Kindersley Ltd., 2003
Vertaling en bewerking
© Kosmos-Z&K Uitgevers b.v., 2006

U bevindt zich hier:

U gebruikt een verouderde webbrowser, wij raden u aan over te schakelen naar een van onderstaande moderne internetbrowsers.