De eierstokken, die eicellen (ova) met daarin genetisch materiaal bevatten, spelen een cruciale rol bij de menstruaties en de mogelijkheid om zwanger te worden. Wanneer een eicel met een zaadcel samensmelt, kan deze zich tot een foetus ontwikkelen. De eierstokken produceren ook geslachtshormonen, die de ontwikkeling van de geslachtskenmerken en de menstruatiecyclus sturen.
De enige zichtbare delen van de vrouwelijke voortplantingsorganen zijn de schaamlippen (labia), die samen de vulva vormen. Zij beschermen de ingang van de vagina. Boven aan de labia ligt de clitoris (kittelaar of genotsknobbeltje). De vagina is de toegang tot de baarmoeder. Twee eileiders verbinden de baarmoeder met de twee eierstokken, waar de eicellen liggen opgeslagen.
- Ontwikkeling van follikels
- De eicellen van een vrouw rijpen in een met vocht gevuld blaasje (follikel) in de eierstokken. Dit beeld toont de follikels in diverse stadia.
Meisjes krijgen bij de geboorte ongeveer 150.000 onrijpe eicellen mee, die vóór de geboorte in de eierstokken zijn aangelegd. De eicellen liggen opgeslagen in de eierstokken, maar komen pas tot rijping als een meisje begint te menstrueren.
Eén keer per maand rijpt er gedurende veertien dagen een eicel in een follikel en komt vrij uit de eierstok (eisprong of ovulatie). De eicel leeft nog tot 24 uur na de ovulatie en kan alleen gedurende deze periode door een zaadje worden bevrucht. De reis van een bevruchte eicel door de eileider naar de baarmoeder duurt ongeveer vijf à zes dagen. Een bevruchte eicel zal zich op een gegeven moment in het slijmvlies van de baarmoeder nestelen. Dit slijmvlies is na de ovulatie dikker geworden, klaar voor innesteling van de bevruchte eicel. De eicel groeit dan uit tot een embryo. Is de eicel niet bevrucht, dan sterft deze in de eileider af. Het opgebouwde slijmvlies van de baarmoeder komt als menstruatie via de vagina naar buiten.
De cyclus van rijping, ovulatie en menstruele bloeding treedt gedurende de vruchtbare jaren tot de overgang ongeveer om de 28 dagen op. In de overgang, die meestal tussen vijfenveertig en vijfenvijftig jaar begint, rijpen de eicellen niet meer en komen ze niet meer vrij uit de eierstokken. De menstruatie stopt en de vruchtbare levensfase is voorbij.
- In de eileider
- De eileider is vanbinnen bekleed met trilhaarepitheel.
De eierstokken produceren de vrouwelijke geslachtshormonen oestrogeen en progesteron. De aanmaak van deze hormonen wordt gestuurd door het follikelstimulerend hormoon (FSH) en het luteïniserend hormoon (LH), die beide worden aangemaakt in de hypofyse, een piepklein orgaantje vlak onder de hersenen. De vrouwelijke hormonen oestrogeen en progesteron sturen de ontwikkeling van de geslachtskenmerken in de puberteit, het maandelijks vrijkomen van een eicel en de menstruatiecyclus.
