gewrichtsaandoeningen

Gewrichtsklachten

Patiëntenfolder

Wat zijn het?

Gewrichten zijn de scharnieren van uw lichaam. Ze zorgen ervoor dat u kunt buigen, strekken en draaien. Bij gewrichtsklachten zijn een of meer gewrichten stijf of pijnlijk. Soms is een gewricht rood, warm of dik. Vaak zijn gewrichtsklachten erger als u een tijdje niet heeft bewogen. Sommige mensen hebben alleen ’s ochtends gewrichtsklachten, andere de hele dag.

naar boven

Waardoor komt het?

Wanneer u uw enkel heeft verstuikt, is het wel duidelijk waarom u last heeft van dat gewricht. Maar vaak is de oorzaak van pijn en stijfheid in een gewricht niet duidelijk. Misschien heeft u te vaak achter elkaar dezelfde beweging gemaakt. Of u heeft een gewricht te zwaar belast, terwijl de spieren rond dat gewricht niet zo sterk zijn. Misschien heeft u het gewricht te ver gestrekt. Er kunnen ook klachten ontstaan doordat het kraakbeen aan de binnenkant van het gewricht verandert (artrose). Het kraakbeenoppervlak moet helemaal glad zijn om soepel te kunnen bewegen. Soms is een gewricht ontstoken. Het wordt dan dik en warm en/of rood. Ook een kneuzing kan ontstekingsverschijnselen geven.

naar boven

Kan het kwaad?

De meeste gewrichtsklachten kunnen geen kwaad en gaan vanzelf weer over. Maar soms kunnen gewrichten beschadigd en vervormd raken. Bijvoorbeeld door infecties met bacteriën, door langdurige gewrichtsontstekingen, zoals bij reumatoïde artritis, of als de ontsteking regelmatig terugkomt, zoals dat bij jicht kan voorkomen. Als het kraakbeen in uw gewrichten verandert, zoals bij artrose, kan bewegen soms zo moeilijk worden dat een operatie nodig is.

naar boven

Wat kunt u er zelf aan doen?

U kunt veel gewrichtsklachten voorkomen door uw gewicht op peil te houden en regelmatig te bewegen. Zo nodig kunt u een pijnstiller nemen. Geef uw gewricht rust als het dik, rood, warm en pijnlijk is. Leg dan het gewricht hoog en houd het koel met een natte doek of ijs. Wikkel het ijs in een theedoek zodat de huid niet bevriest. Zodra de klachten minder worden, is het juist weer belangrijk om wél te bewegen. Dat voorkomt stijfheid en vermindert op den duur de pijn. Bovendien oefent u zo de spieren die het gewricht ondersteunen. Maar zware of langdurige belasting kunt u de eerste tijd nog beter vermijden.

naar boven

Wanneer naar de huisarts?

Maak een afspraak voor het spreekuur:

• als een gewricht zonder duidelijke oorzaak dik, rood en/of warm wordt;

• als u een gewricht heeft gekneusd en de zwelling of pijn niet na een paar dagen vermindert;

• als een gewricht zonder duidelijke oorzaak langer dan 6 weken pijnlijk of stijf blijft;

• als u voor uw gewrichtsklachten wekenlang elke dag pijnstillers nodig heeft.

Wanneer er andere verschijnselen zijn waarover u zich zorgen maakt, overleg dan met uw huisarts.

naar boven

Gewrichtsklachten zonder ontstekingsverschijnselen

Patiëntenbrief

Wat is een gewricht?

Een gewricht is het ‘scharnier’ tussen twee botten. Het gladde kraakbeenoppervlak zorgt ervoor dat de botuiteinden gemakkelijk over elkaar heen glijden. Gewrichtsvloeistof ‘smeert’ het gewricht zodat het soepel beweegt. Om het gewricht heen zit een gewrichtskapsel. Soms kunnen het bot, kraakbeen of gewrichtskapsel geïrriteerd raken en klachten geven.

naar boven

Wat zijn gewrichtsklachten?

Een of meer gewrichten zijn stijf of pijnlijk. Bepaalde bewegingen zijn lastig of lukken niet meer, zoals het opendraaien van een deksel of tillen van een tas. Het kan zijn dat u ‘s nachts niet kunt inslapen of dat u wakker wordt van de pijn. Soms is het moeilijk om precies te zeggen waar de pijn zit. Als u bijvoorbeeld last heeft van uw schoudergewricht kan de pijn uitstralen naar de spieren van uw bovenarm.

naar boven

Wat kan de oorzaak zijn?

Als een gewricht stijf of pijnlijk is en niet dik, warm of rood, dan zijn de volgende oorzaken mogelijk:

• Overbelasting. Door zware belasting of overgewicht kunnen bijvoorbeeld de kniegewrichten overbelast raken. Ook door veel herhaling van eenzelfde beweging, zoals bij gebruik van een computermuis of veelvuldig typen, kunnen bijvoorbeeld pols- of elleboogklachten ontstaan. Vaak zijn daarbij niet alleen het gewricht maar ook de spieren en pezen gevoelig.

• Artrose. Artrose wordt soms ’slijtage’ genoemd, maar die term is niet helemaal juist. Het kraakbeen in het gewricht is wel dunner en minder glad, maar niet versleten. Er ontstaat pijn en stijfheid meestal in de heup(en), de knie(ën), aan de basis van de duim of aan de eindkootjes van de vingers. De klachten zijn het ergst als u bijvoorbeeld ’s ochtends uw hand of knie voor het eerst weer beweegt (startpijn). De stijfheid vermindert binnen het eerste halfuur dat u beweegt. Vaak merkt u na tien minuten bewegen al een duidelijke verbetering. Bij intensief of landurig bewegen kan de pijn weer terugkomen.

Om meer duidelijkheid te krijgen over de oorzaak van uw klachten, is het belangrijk om na te gaan hoe de klachten begonnen zijn en wanneer u er het meeste last van heeft. Op de praktijk bekijken we de gewrichten, testen welke bewegingen lastig of pijnlijk zijn en vergelijken de gewrichten onderling.

Soms wordt pas met de tijd duidelijk wat de oorzaak is van uw klachten. Vaak blijft de oorzaak van de gewrichtsklachten onbekend.

naar boven

Adviezen

Als het gewricht niet dik, warm of rood is, dan is het veilig en goed om in beweging te blijven. Als u de spieren rond een gewricht regelmatig gebruikt, worden ze sterker en voorkomt u dat ze stijf worden. Zo kan de pijn op den duur verminderen. Begin voorzichtig en breidt het bewegen steeds verder uit. Ga bijvoorbeeld wandelen, fietsen of zwemmen. Forceer niet. Zware of langdurige belasting kunt u in het begin beter vermijden. Als u merkt dat de klachten tijdens of na het bewegen verergeren, probeer het dan tijdelijk wat rustiger aan te doen. Worden de klachten minder hevig, dan kunt u het gewricht weer wat meer belasten. Als u te zwaar bent, kunt u proberen af te vallen zodat uw gewrichten minder worden belast. Lichaamsbeweging en gezonde voeding zijn daarbij extra belangrijk.

naar boven

Medicijnen

Als pijnstiller kunt u paracetamol gebruiken, bijvoorbeeld als u door de pijn niet goed kunt bewegen of slapen. Als de pijn steeds terugkomt, kunt u dit voorkomen door de pijnstiller met een vaste regelmaat in te nemen. Neem zo nodig twee paracetamol om de vijf uur (maximaal vier keer per etmaal).

Als dat onvoldoende helpt, kunt u een NSAID proberen, zoals ibuprofen, diclofenac of naproxen. Soms kunnen NSAID’s maagklachten geven. Mensen die een verhoogde kans hebben op maagklachten, krijgen daarom een ander middel of een extra medicijn voorgeschreven om de maag te beschermen. NSAID’s kunnen de werking van andere medicijnen beïnvloeden. Mensen met hart-, vaat- en nierproblemen en mensen boven de 70 jaar moeten extra voorzichtig zijn met het gebruik van NSAID’s.

naar boven

Hoe gaat het verder?

De meeste gewrichtsklachten gaan vanzelf over.

Artrose houdt u levenslang. In het begin zijn de klachten wisselend. Op den duur kunnen ze verergeren.

Probeer in beweging te blijven en breid de lichaamsbeweging stap voor stap uit tot in ieder geval een halfuur per dag. Vaak is het gemakkelijker vol te houden wanneer u uw oefeningen (zwemmen, wandelen, fietsen, gymnastiek) met iemand samen doet. Soms is het nodig dat een fysiotherapeut u begeleidt. Een fysiotherapeut heeft apparatuur waarmee u kunt oefenen. De fysiotherapeut kan ook aangeven hoever u kunt gaan en welke bewegingen passen bij de gewrichtsklachten die u heeft.

Gebruikt u pijnstillers, kijk dan in hoeverre u deze geleidelijk kunt verminderen wanneer u wat meer geoefend heeft.

Neem contact op als een gewricht dik, warm of rood wordt. Deze drie verschijnselen wijzen op gewrichtsontsteking. Er bestaat dan een kans dat u bijvoorbeeld jicht of reumato?de artritis heeft..

naar boven

Heeft u nog vragen?

Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.

naar boven