Gordelroos

Artikelen over gordelroos

Gordelroos

Patiëntenbrief

Wat is gordelroos?

Gordelroos (herpes zoster) is een huiduitslag veroorzaakt door het waterpokkenvirus. Het beperkt zich tot één helft van uw lichaam. Gordelroos gaat meestal vanzelf over.

gordelroos
  1. Huidgebied (dermatoom)

naar boven

Wat zijn de verschijnselen?

Er ontstaat jeuk of pijn in een huidstrook van uw gezicht, romp of ledematen. Na enkele dagen ontstaan er rode vlekjes en blaasjes. Soms een paar, soms tientallen. Gedurende een week kunnen er nieuwe blaasjes bij komen. De blaasjes zitten bijvoorbeeld als een gordel om de linker helft van uw borstkas, vandaar de naam gordelroos. De pijn kan hevig zijn en u kunt zich grieperig voelen of lichte koorts krijgen. Soms geeft gordelroos alleen jeuk en pijn, zonder vlekjes of blaasjes. Bij gordelroos in het gezicht kan uw oog ontstoken raken.

naar boven

Hoe ontstaat het?

Wanneer iemand, meestal als kind, voor het eerst in aanraking komt met het waterpokkenvirus, krijgt hij of zij de waterpokken. Na genezing blijft het virus achter in de zenuwen van de huid. U merkt daar niets van. Soms wordt het virus na jaren weer actief en veroorzaakt het gordelroos. Hoe dat komt weten we niet. De kans op gordelroos is het grootst als u ouder bent dan zestig jaar.

naar boven

Adviezen

Laat uw huid zoveel mogelijk met rust. U mag gewoon douchen of in bad. Om uw kleding te beschermen of schuren te voorkomen, kunt u de blaasjes afdekken met zacht wondgaas.

Was uw handen met water en zeep als u aan de blaasjes heeft gezeten. De blaasjes zijn besmettelijk totdat ze zijn ingedroogd. Het virus zit in het vocht van de blaasjes. Als het virus op uw handen zit, draagt u het gemakkelijk over. Iemand die nog geen waterpokken heeft gehad, kan er waterpokken van krijgen. Het is niet mogelijk om er rechtstreeks gordelroos van te krijgen.

Probeer te voorkomen dat vrouwen in de eerste drie maanden van de zwangerschap (die nog geen waterpokken hebben gehad) worden besmet. Waterpokken kan het ongeboren kind beschadigen als de moeder het tijdens de zwangerschap heeft. Gelukkig hebben bijna alle volwassenen in Nederland de waterpokken als kind al gehad. Dat geldt dus ook voor de aanstaande moeders. Baby’s en mensen met een ernstig verminderde weerstand kunnen extra ziek worden van waterpokken.

naar boven

Medicijnen

In de meeste gevallen hoeft u niets te doen. Op de blaasjes kunt u een indrogende zalf (zink-oxide zalf of pasta) smeren. Zo nodig kunt u een vloeistof (schudsel) of crème op de huid aanbrengen om de jeuk te verzachten. Tegen de pijn kunt u zo nodig paracetamol gebruiken. Neem twee tot driemaal per vierentwintig uur een of twee tabletten. Een tablet paracetamol is na 5 uur uitgewerkt. Als dat onvoldoende helpt, kunt u diclofenac, ibuprofen of naproxen proberen. Deze drie middelen noemen we NSAID’s. Soms kunnen NSAID’s maagklachten geven. Ook kunnen ze de werking van andere medicijnen beïnvloeden. Mensen met hart-, vaat- en nierproblemen en mensen boven de 70 jaar moeten extra voorzichtig zijn met het gebruik van NSAID’s.

Als gordelroos in het gezicht voorkomt of als u bijvoorbeeld verzwakt bent door een ernstige ziekte, wordt aciclovir voorgeschreven. Aciclovir bestrijdt het virus en vermindert de kans op langdurige pijn. Bijwerkingen van aciclovir zijn hoofdpijn en misselijkheid.

naar boven

Hoe gaat het verder?

Gordelroos gaat meestal na een tot twee weken vanzelf over. Daarna blijft de huid nog een paar weken vlekkerig. Gordelroos geeft meestal geen littekens, tenzij u heeft gekrabd. Een enkele keer blijven er langdurig klachten bestaan: de plek blijft vlekkerig of gevoelloos of u houdt jeuk of soms heftige pijn. Deze restklachten komen vooral bij ouderen voor. Het komt zelden voor dat iemand een tweede keer gordelroos krijgt.

naar boven

Wanneer contact opnemen?

Neem contact op als u bij gordelroos in het gezicht een tintelend gevoel, jeuk of pijn aan uw oog of neuspunt krijgt.

naar boven

Heeft u nog vragen?

Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.

naar boven

Encyclopedie over gordelroos

Medische encyclopedie

Infectie die pijnlijke blaasjes veroorzaakt langs een zenuwbaan

Gordelroos, herpes zoster of zona kenmerkt zich door een pijnlijke uitslag in het huidgebied langs een zenuwbaan. De blaasjes ontstaan aan één kant van het lichaam, met name op de huid van de borst, de buik of het gezicht. Vooral oudere mensen kunnen nog maanden na het verdwijnen van de uitslag pijnklachten houden. Men spreekt dan van postherpetische neuralgie.

Gordelroos is het gevolg van infectie met het varicella zoster-virus. Dit virus veroorzaakt in eerste instantie waterpokken (links), maar blijft achter in de zenuwcellen. Als het virus op latere leeftijd opnieuw actief wordt, veroorzaakt het gordelroos. Waarom het virus opnieuw actief wordt, weet men niet precies, maar gordelroos treedt vaak op in perioden van weerstandsvermindering, stress en andere gezondheidsklachten.

De ziekte komt vooral voor bij mensen tussen vijftig en zeventig jaar. Mensen met verminderde weerstand door bijvoorbeeld aids (Hiv-infectie en aids) of chemotherapie kunnen ernstig ziek worden. Mensen met aids krijgen vaak ernstige gordelroos (uitgebreider, soms als waterpokken en eventueel met infectie van organen).

Het varicella zoster-virus wordt gemakkelijk verspreid door direct contact met een blaasje en veroorzaakt bij mensen die niet immuun zijn waterpokken.

De symptomen

In het begin hebt u een tintelend gevoel, jeuk en pijn in een afgebakend deel van de huid. Na een paar dagen ontstaan de volgende symptomen:

  • pijnlijke uitslag met vochtblaasjes;
  • koorts;
  • hoofdpijn en vermoeidheid.

Na drie tot vier dagen vormen zich korstjes, die na tien dagen verdwenen zijn, maar soms littekens achterlaten. Als een van de zenuwen naar het oog geïnfecteerd is, kan het hoornvlies ontstoken raken (zie Hoornvlieszweer). Infectie van een gezichtszenuw kan in zeldzame gevallen verlamming van het gezicht veroorzaken (zie Aangezichtsverlamming).

Gordelroos
Gordelroos bestaat uit een rode huiduitslag van blaasjes langs een zenuwbaan. Zoals hier te zien is, vormen ze zich vaak ter hoogte van de ribben, aan één kant van het lichaam.
Gordelroos

De behandeling

De diagnose gordelroos is moeilijk te stellen zolang zich geen blaasjes hebben gevormd, en de hevige pijn op de borstkas wordt soms aangezien voor angina pectoris. De arts kan u in ernstige gevallen bijtijds een antivirusmiddel voorschrijven om de symptomen te verlichten. Als de ogen aangetast zijn of als u verminderde weerstand hebt, moet u zo snel mogelijk worden behandeld. Pijnstillers en carbamazepine (zie Middelen tegen epilepsie) kunnen de langdurige pijn van postherpetische neuralgie verlichten. De meeste mensen herstellen in twee tot zes weken van gordelroos, maar een deel van de patiënten ouder dan vijftig jaar krijgt postherpetische neuralgie.

Omdat het virus in het lichaam aanwezig blijft, kan gordelroos meerdere keren terugkomen.

Risicofactoren

Leeftijd
Vooral tussen 50 en 70 jaar
Geen factoren van betekenis
Geen factoren van betekenis
Geslacht
Geen factoren van betekenis
Erfelijkheid
Geen factoren van betekenis
Leefwijze
Geen factoren van betekenis

U bevindt zich hier:

U gebruikt een verouderde webbrowser, wij raden u aan over te schakelen naar een van onderstaande moderne internetbrowsers.