Plotselinge, kortdurende leverontsteking met verschillende oorzaken
Een kortdurende, plotseling optredende leverontsteking, acute hepatitis, komt vaak voor. Verscheidene oorzaken zijn mogelijk. De meeste mensen zijn binnen twee maanden weer genezen. In sommige gevallen kan de ontsteking echter maanden, of zelfs jaren aanhouden (zie Chronische hepatitis) of resulteren in leveruitval (Leverfalen).
De meest voorkomende oorzaak is een besmetting met een van de verschillende hepatitisvirussen. Tot eind jaren tachtig van de vorige eeuw waren slechts twee van deze virussen bekend, hepatitis A en B. Inmiddels zijn er echter ook andere gevonden, die hepatitis C, D en E worden genoemd, en ongetwijfeld zullen er meer worden ontdekt. De bekende virussen kunnen alle acute hepatitis veroorzaken en hebben allerlei kenmerken gemeen; alleen de manier waarop ze worden verspreid en de gevolgen op lange termijn kunnen verschillen. Besmetting met sommige bacteriën, niet-hepatitisvirussen en enkele parasieten kunnen ook tot acute hepatitis leiden. Bovendien kan de aandoening worden veroorzaakt door niet-besmettende substanties, zoals sommige medicijnen en vergiften als alcohol (zie Aan alcohol gerelateerde leverziekte).
Het hepatitis A-virus veroorzaakt soms helemaal geen symptomen of deze zijn zo gering dat de aandoening niet eens als geelzucht wordt herkend. Het hepatitis A-virus kan in de urine en ontlasting van besmette mensen worden opgespoord en aan anderen worden overgedragen door besmet voedsel of water.
Het hepatitis B-virus wordt verspreid via contact met lichaamsvocht van besmette personen. Dat kan bijvoorbeeld via geslachtsverkeer of door het delen van injectienaalden door drugsgebruikers. In ontwikkelingslanden is de meest gebruikelijke overdracht die van moeder op baby bij de geboorte. Voordat bloedbanken bloed op het virus gingen testen, vormden bloedtransfusies een bron van besmetting, en veel mensen met hemofilie (zie Hemofilie a en b) kregen de aandoening. Tegenwoordig wordt al het bloed voor transfusies op hepatitis B gecontroleerd.
Jaarlijks wordt ongeveer 3 procent van de wereldbevolking besmet met het hepatitis C-virus. In de meeste gevallen wordt het via bloed verspreid, vaak door het delen van naalden door drugsgebruikers. Al het bloed dat voor bloedtransfusies wordt gebruikt, wordt ook op dit virus onderzocht. De verspreiding kan ook via geslachtsverkeer plaatsvinden.
- Hepatitis B-virus
- Op deze zeer sterke vergroting zien we de ronde lichaampjes van het hepatitis B-virus. Besmetting met dit virus is een van de oorzaken van acute hepatitis.
Besmetting met het hepatitis D-virus kan alleen plaatsvinden bij mensen die al hepatitis B hebben. Het wordt verspreid via lichaamsvocht. In de ontwikkelde landen is een besmetting met hepatitis E zeldzaam. Het virus wordt uitgescheiden met de ontlasting van besmette personen en op ongeveer dezelfde manier verspreid als het hepatitis A-virus.
Acute hepatitis kan ook worden veroorzaakt door andere virusinfecties, zoals met het cytomegalovirus (Cytomegalie-infectie) en het Epstein-Barr-virus, de oorzaak van de ziekte van Pfeiffer (Ziekte van Pfeiffer). Ook sommige bacteriële infecties zoals leptospirose of melkerskoorts (Leptospirose) en de veteranenziekte kunnen hepatitis veroorzaken. Een parasitaire infectie die acute hepatitis kan veroorzaken, is een besmetting met Plasmodium, de oorzaak van malaria (Malaria).
Er kunnen ook andere oorzaken voor acute hepatitis zijn dan een besmetting. In de ontwikkelde landen is het bovenmatig gebruik van alcohol een van de belangrijkste oorzaken. Daarnaast kan de aandoening worden veroorzaakt door andere vergiften, zoals giftige paddestoelen. Bepaalde medicijnen kunnen ook hepatitis tot gevolg hebben, zoals anticonvulsiva (Anticonvulsivas), het verdovende gas halothaan (zie Middelen voor algehele narcose) en een overdosis paracetamol (zie Analgetica). Soms treedt hepatitis op tijdens de zwangerschap, maar de oorzaak daarvan is nog onbekend.
Sommige mensen die met hepatitis zijn besmet, hebben helemaal geen klachten of deze zijn zo licht dat men ze niet opmerkt. In andere gevallen is de aandoening levensbedreigend. Als de oorzaak een virusinfectie is, kan de tijd tussen de besmetting en het verschijnen van de symptomen uiteenlopen van maximaal zes weken bij hepatitis A tot zes maanden bij hepatitis B. Mensen die geen symptomen hebben, kunnen wel drager zijn. Als er klachten zijn, dan zijn dit de volgende:
- vermoeidheid en het gevoel niet gezond te zijn;
- slechte eetlust;
- misselijkheid en overgeven;
- koorts;
- pijn rechtsboven in de buik.
In sommige gevallen krijgen enkele dagen na het verschijnen van de symptomen het wit van de ogen en de huid een gele tint, de aandoening die geelzucht wordt genoemd (Geelzucht). Vaak verminderen de andere symptomen als geelzucht eenmaal doorbreekt. Nu kan de ontlasting lichter van kleur worden dan gebruikelijk, en kan overal jeuk optreden. Acute hepatitis die door het hepatitis B-virus wordt veroorzaakt, kan ook gepaard gaan met pijnlijke gewrichten.
Ernstige hepatitis kan het uitvallen van de lever tot gevolg hebben, met geestelijke verwarring, en soms een coma (Coma). Leveruitval is betrekkelijk gewoon na het nemen van een overdosis paracetamol, maar minder gebruikelijk bij andere typen van hepatitis, bijvoorbeeld de door het hepatitis A-virus veroorzaakte hepatitis.
Als uw huisarts vermoedt dat u hepatitis hebt, kan deze een bloedtest laten uitvoeren om de leverfunctie te bepalen en om te kijken naar mogelijke oorzaken van hepatitis. De bloedtest kan worden herhaald om de genezing te volgen. Als de diagnose niet duidelijk is, kan een echoscopie (Echografie (echoscopie)) worden uitgevoerd, en in sommige gevallen een leverbiopsie (Leverbiopsie (test)), waarbij een stukje lever wordt verwijderd om onder de microscoop nader te onderzoeken.
Voor de meeste gevallen van acute hepatitis bestaat geen behandeling, en aangeraden wordt om rust te nemen. Raadpleeg uw huisarts voordat u medicijnen als pijnstillers inneemt, omdat er een risico op bijverschijnselen bestaat. Indien u een virusinfectie hebt, moet u voorzorgsmaatregelen nemen om verspreiding te voorkomen, waaronder het bedrijven van veilige seks.
Drink tijdens de ziekte en minimaal drie maanden na de genezing geen alcohol. Als de oorzaak van de hepatitis overmatig drankgebruik was, krijgt u het advies geen alcohol meer te drinken.
Ongeveer drie van de vier mensen met hepatitis C en één van de twintig met hepatitis B of D ontwikkelen chronische hepatitis. Mensen met acute hepatitis die niet door een virus maar door een ander micro-organisme wordt veroorzaakt, genezen over het algemeen volledig. Herstel van hepatitis die door overmatig alcoholgebruik, medicijnen of andere vergiften veroorzaakt is, hangt af van de mate van leverbeschadiging. In de toekomst moet de stof die de hepatitis heeft veroorzaakt, geheel worden gemeden. In de zeldzame gevallen dat hepatitis tot leveruitval leidt, kan een levertransplantatie (Levertransplantatie (behandeling)) noodzakelijk zijn.
Besmetting met hepatitis A en E kan met goede hygiëne worden voorkomen. Het risico op een infectie met hepatitis A, B, C of D kan worden verkleind door veilig te vrijen en geen naalden of andere voorwerpen te delen waaraan een besmet lichaamssap kan kleven. Een besmetting met een bepaald hepatitisvirus beschermt in de toekomst tegen dat virus, maar niet tegen de andere hepatitisvirussen.
Baby’s worden tegen hepatitis B ingeënt volgens het gebruikelijke injectieprogramma. Vaccinatie tegen hepatitis A wordt geadviseerd aan mensen die het risico op de ziekte lopen, bijvoorbeeld als men naar een ontwikkelingsland gaat.
Om de overdracht van hepatitis via bloedtransfusie te voorkomen, wordt al het bloed door de bloedbank gescreend op hepatitisvirussen B en C.
- Leefwijze
- Risicofactoren afhankelijk van de oorzaak
- Geen factoren van betekenis
- Geen factoren van betekenis
- Leeftijd
- Geen factoren van betekenis
- Geslacht
- Geen factoren van betekenis
- Erfelijkheid
- Geen factoren van betekenis
