Aanhoudende hoge bloeddruk die tot schade aan slagaders en hart kan leiden
In de westerse wereld heeft één op de vijf volwassenen permanent een hoge bloeddruk, een aandoening die hypertensie wordt genoemd. Hart en slagaders worden er extra door belast, wat resulteert in beschadiging van kwetsbare weefsels. Als de hoge bloeddruk niet wordt behandeld, kan dat tot schade aan ogen en nieren leiden. Hoe hoger de bloeddruk, des te groter is de kans op complicaties zoals een hartinfarct (Hartinfarct), coronaire hartziekten, en beroerte.
De bloeddruk schommelt van nature; tijdens inspanning en stress stijgt de druk, tijdens ontspanning en in rust daalt de druk. Er zijn ook verschillen van persoon tot persoon, en met leeftijd en gewicht neemt de druk geleidelijk toe. De bloeddruk wordt in twee getallen uitgedrukt, met als meeteenheid millimeter kwik (mmHg). De bloeddruk van een rustende, gezonde jonge volwassene hoort niet hoger dan 120/80 mmHg te zijn. Iemand heeft een hoge bloeddruk als de druk constant, dus ook als hij of zij rust, hoger is dan 140/90 mmHg.
Hoge bloeddruk veroorzaakt zelden klachten, maar als uw bloeddruk erg hoog is, kunt u klachten hebben van hoofdpijn, duizeligheid of onscherp zien. Meestal zijn de enige klachten die zich ontwikkelen, de symptomen van de beschadigingen die door de hoge bloeddruk worden veroorzaakt. Als die zich manifesteren en er duidelijk sprake is van hoge bloeddruk, zijn slagaders en organen al onherstelbaar beschadigd. Hoge bloeddruk wordt wel eens de ‘stille moordenaar’ genoemd, omdat mensen opeens, zonder waarschuwing, kunnen sterven aan een beroerte of hartinfarct die door hoge bloeddruk wordt veroorzaakt.
Tegenwoordig wordt door voorlichting en controles hoge bloeddruk in een steeds vroeger stadium vastgesteld, nog voor er klachten ontstaan. Door tijdige diagnose en verbeterde behandelmethoden is het aantal hartinfarcten en beroertes aanzienlijk teruggelopen.
Bij negen op de tien mensen met hoge bloeddruk is er geen duidelijke oorzaak voor de aandoening. Echter, zowel levensstijl als erfelijke factoren kunnen een rol spelen. Hoge bloeddruk komt vooral voor bij mensen van boven de veertig, want de bloedvaten worden minder elastisch bij het ouder worden. Mannen hebben vaker een hoge bloeddruk dan vrouwen. Mensen die te zwaar zijn of veel alcohol drinken, lopen ook meer kans op een hoge bloeddruk en veel stress kan de druk verder verhogen. Hoge bloeddruk komt daarom het meest in de ontwikkelde landen voor. De aandoening is zeldzaam in landen waar men weinig zout in de voeding doet; zout speelt daarom waarschijnlijk een rol. De kans om hoge bloeddruk te ontwikkelen is erfelijk. Negroïde mensen hebben er bijvoorbeeld vaker last van dan blanken.
In een klein aantal gevallen is er een eenduidige oorzaak voor de hoge bloeddruk, bijvoorbeeld een nierziekte of een hormoonstoornis zoals hyperaldosteronisme of het syndroom van Cushing. Ook sommige medicijnen, bijvoorbeeld een combinatie van orale contraceptie en corticosteroïden, veroorzaken hoge bloeddruk.
Bij zwangere vrouwen kan hoge bloeddruk leiden tot de potentieel levensbedreigende aandoeningen pre-eclampsie en eclampsie. De hoge bloeddruk daalt na de geboorte meestal tot een normale waarde.
De kans op beschadiging van slagaders, hart en nieren stijgt met de ernst en de duur van de hoge bloeddruk. Slagaders die beschadigd zijn geraakt, zullen eerder vernauwd worden door atherosclerose, een aandoening waarbij vetten zich op de wanden van de bloedvaten afzetten, die daardoor nauwer worden zodat de bloedstroom beperkt wordt.
Atherosclerose komt vaker voor bij mensen die roken of een hoog cholesterolgehalte in hun bloed hebben. Atherosclerose van de kransslagaders kan tot pijn op de borst (zie Angina pectoris) en tot een hartinfarct leiden. In andere slagaders van het lichaam kan atherosclerose tot een verwijding van de aorta (zie Aorta-aneurysma) of een beroerte leiden. Hoge bloeddruk kan het hart zo zwaar belasten, dat er chronisch hartfalen ontstaat.
Beschadiging van de slagaders van de nieren kan in chronische nierproblemen resulteren (Chronische nierinsufficiëntie). De slagaders in het netvlies (retina) van het oog kunnen ook door hoge bloeddruk beschadigd raken (zie Diabetische retinopathie).
Laat uw bloeddruk na uw achttiende af en toe meten (zie Bloeddruk meten). Als uw bloeddruk hoger is dan 140/90 mmHg, zal uw arts u vragen enkele keren terug te komen om de druk opnieuw te meten. Sommige mensen worden zenuwachtig als ze naar de huisarts gaan, waardoor hun bloeddruk tijdelijk stijgt. De diagnose hoge bloeddruk wordt daarom meestal pas gesteld als uw bloeddruk bij vijf verschillende metingen te hoog was. Als de metingen nogal schommelen, kan uw huisarts u voorstellen om uw bloeddruk enige tijd zelf thuis te meten.
Als u een te hoge bloeddruk hebt, kan de arts onderzoek laten doen om te kijken of er organen beschadigd zijn. Men controleert het hart met onder andere echocardiografie) of elektrocardiografie (Elektrocardiografie (). Uw ogen worden onderzocht op beschadigde bloedvaten. Ook andere factoren die de kans op een hartinfarct vergroten, zoals het cholesterolgehalte en het suikergehalte van uw bloed kunnen worden onderzocht.
Als u jong bent of uw bloeddruk extreem hoog is, kan de arts onderzoek laten doen om de onderliggende oorzaak op te sporen. Men kan bijvoorbeeld urine en bloed onderzoeken en een echografie (Echografie (echoscopie)) verrichten om op nierziekten of een verstoorde hormoonbalans te controleren.
Hoge bloeddruk valt meestal niet te genezen, maar kan wel in de hand worden gehouden met een behandeling. Als u een licht verhoogde bloeddruk hebt, is een verandering in uw manier van leven meestal voldoende. Gebruik minder zout en alcohol en probeer in de buurt van uw ideale gewicht te blijven. Als u rookt, is het raadzaam daar meteen mee te stoppen.
Als deze maatregelen niet helpen, kan uw arts u bloeddrukverlagende middelen (Antihypertensiva) voorschrijven. Deze medicijnen werken op verschillende manieren: u kunt één type medicijn krijgen of een combinatie van meerdere. Het soort medicijn en de dosering worden afgestemd op de persoon en het kan een tijdje duren voordat de arts de juiste combinatie en dosering voor u heeft gevonden. Als u last krijgt van bijwerkingen, moet u onmiddellijk uw arts raadplegen, zodat deze de medicatie kan bijstellen.
Sommige artsen geven er de voorkeur aan dat u regelmatig zelf uw bloeddruk meet. Door de eigen bloeddruk zelf in de gaten te houden, helpt u de arts de werkzaamheid van de medicijnen te beoordelen.
Als een bepaalde kwaal, bijvoorbeeld een hormoonziekte, de oorzaak van de hoge bloeddruk is, kan behandeling van die kwaal in een normale bloeddruk resulteren.
- Beschadiging van het netvlies door hoge bloeddruk
- Door beschadiging van de kleine bloedvaatjes lekken bloed en vocht in het netvlies.
- Bloeding
- Gele vlek
- Gelekte vloeistof
De vooruitzichten hangen af van hoe hoog uw bloeddruk is en hoe lang die hoog is geweest. In de meeste gevallen zullen een andere manier van leven en medicijnen de bloeddruk terugdringen en de kans op complicaties verminderen. Deze maatregelen moeten vaak levenslang worden volgehouden. Hoe hoger de bloeddruk en hoe langer die voortduurt, des te groter is het risico van complicaties.
- Leeftijd
- Komt vaker voor bij het toenemen van de leeftijd
- Zit vaak in de familie, komt vaker voor bij stressgevoeligen
- Stress, hoge alcoholconsumptie, zoute voeding en overgewicht zijn risicofactoren
- Geslacht
- Komt tot 60 jaar bij mannen vaker voor, daarna even vaak
- Erfelijkheid
- Zit vaak in de familie, komt vaker voor bij stressgevoeligen
- Leefwijze
- Stress, hoge alcoholconsumptie, zoute voeding en overgewicht zijn risicofactoren
