Beschadiging van hoofdhuid, schedel of hersenen die licht tot levensbedreigend kan zijn
Veel mensen lopen in hun leven wel eens hoofdletsel op, maar in de meeste gevallen is het letsel licht en heeft het geen gevolgen op de lange termijn. Ieder kind valt wel eens op zijn hoofd. Hoofdletsel kan echter ook ernstig zijn; het is een belangrijke oorzaak van invaliditeit en overlijden bij jonge mannen. Dat komt vooral doordat zij meer aan contactsporten doen en meer risicovolle activiteiten ontplooien.
De belangrijkste oorzaak van hoofdletsel wordt gevormd door verkeersongelukken; vallen in huis, geweldpleging en sport zijn de overige oorzaken. Hoofdletsel kan ernstiger zijn dan het eruitziet: ernstig hersenletsel is mogelijk zonder zichtbare schade aan de schedel of de hoofdhuid.
Bij hoofdletsel kunnen de hoofdhuid, de schedel en de hersenen beschadigd zijn. Soms zijn ook de ogen beschadigd (zie Oogletsel).
Letsel van de hoofdhuid is meestal niet ernstig en heeft in de regel geen gevolgen op de lange termijn. Een klein sneetje kan echter al hevig bloeden, doordat de bloedvaten dicht aan de oppervlakte liggen. De wond lijkt daardoor erger dan hij in werkelijkheid is.
Botbreuken kunnen door een klap ontstaan. De huid hoeft niet te bloeden, maar er kan een inwendige bloeding of hersenletsel zijn.
De hersenen kunnen direct of indirect beschadigd zijn. Directe schade ontstaat over het algemeen in samenhang met een schedelbreuk of een penetrerende verwonding, zoals een kogel- of steekwond. Indirecte schade wordt veroorzaakt door een klap die de schedel niet beschadigt, maar binnen de schedel wel schade aanricht: bij een flinke klap stoten de hersenen tegen de schedel, met als gevolg een hersenschudding (commotio) of, ernstiger, een hersenkneuzing (contusio). De hersenen kunnen ook worden beschadigd door een verhoogde druk in de schedel als gevolg van vochtophoping na letsel.
Ook een bloeding tussen de hersenvliezen (zie Subdurale bloeding en Epidurale bloeding) kan gevaarlijke druk op de hersenen veroorzaken.
De eerste symptomen van hoofdletsel ontstaan snel na de verwonding en bestaan in lichte gevallen uit een bult en schrammen op of sneetjes in de hoofdhuid.
Soms lijkt de toestand van de gewonde vlak na het oplopen van het letsel goed, maar treden na enkele uren of dagen symptomen op die op ernstiger letsel wijzen. Het kan gaan om:
- aanhoudende hoofdpijn;
- wazig of dubbel zien;
- bewustzijnsverlies;
- geheugenverlies over de periode vlak voor of na het ongeluk (amnesie);
- verwardheid of slaperigheid;
- lallend spreken;
- misselijkheid en braken;
- bloed of helder vocht uit neus of oren.
In sommige ernstige gevallen kan er ook blijvende bewusteloosheid optreden (zie Coma, hierna) en vegetatieve toestand (Vegetatieve toestand). Een zeer zware hoofdwond kan onmiddellijk fataal zijn.
Als u een zware hoofdpijn hebt of een flinke snee die moet worden gehecht of als zich nieuwe symptomen voordoen, moet u zo snel mogelijk medische hulp inroepen.
Zeer jonge kinderen moeten na een hoofdwond zorgvuldig in de gaten worden gehouden. Als ze overgeven, blijven huilen of slaperig worden, moet u onmiddellijk de dokter waarschuwen. Hoofdletsel waarbij bewusteloosheid is opgetreden, moet met spoed in het ziekenhuis worden behandeld.
Zelfs na, op het eerste gezicht, licht hoofdletsel ontstaan soms klachten die nog maanden aanhouden. Het kan gaan om hoofdpijn, duizeligheid, concentratiegebrek of een verstoord evenwichtsgevoel. Er kan ook blijvend oorsuizen (Oorsuizen, tinnitus) ontstaan.
Een ernstige hersenbeschadiging (contusio) kan dementie veroorzaken, of uitvalsverschijnselen, zoals verlamming of een taalstoornis. Herhaald hersenletsel kan tot parkinsonisme leiden. Sommige hersenbeschadigingen worden gevolgd door epileptische toevallen.
Als u een klap op het hoofd hebt gehad, maar niet het bewustzijn hebt verloren en slechts lichte hoofdpijn hebt, kunt u paracetamol (zie Pijnstillers)nemen. Andere pijnstillers, bijvoorbeeld aspirine en ontstekingsremmende pijnstillers (zie
NSAID’s
), mag u beslist niet nemen, omdat deze eventuele bloedingen verergeren.
Als iemand anders een hoofdwond heeft, verleen dan direct eerste hulp (zie Eerstehulp: hersenletsel).
Als het slachtoffer buiten bewustzijn is, ongeacht hoe kort, of als de hoofdwond ernstig lijkt te zijn, moet u onmiddellijk het alarmnummer 112 bellen.
De dokter zal u onderzoeken en zo nodig naar het ziekenhuis verwijzen. Breuken zijn op een röntgenfoto (Röntgenfoto’s) te zien, en met een MRI- of CT-scan kan naar een mogelijke zwelling of bloeding in de hersenen worden gekeken. Wellicht moet u een nacht voor observatie in het ziekenhuis blijven.
Bij een lichte verwonding kan de arts adviseren om thuis rust te nemen. Uit voorzorg wordt dan soms geadviseerd om de betrokkene in de eerste nacht enkele malen wakker te maken, om te voorkomen dat ongemerkt een toestand van bewusteloosheid intreedt door een bloeding aan de binnenkant van de schedel. U moet de arts waarschuwen als zich andere symptomen ontwikkelen. Iemand met zwaar hoofdletsel gaat in het ziekenhuis meestal naar de intensive care (Op de intensive care (omgeving)), waar voortdurend toezicht is. Er kan een operatie nodig zijn om de druk op de hersenen door een bloeduitstorting te verlichten
Als de spraak of beweging door hersenletsel is aangedaan, kan logopedie, Revalidatiegeneeskundige behandeling of ergotherapie nodig zijn.
De meeste mensen met een licht hoofdletsel herstellen binnen paar dagen volledig. De afloop van een ernstige beschadiging is vaak moeilijk te voorspellen. Het herstel kan wel tot twee jaar duren en bepaalde vormen van schade, zoals spraakproblemen, kunnen blijvend zijn. In de ernstigste gevallen kan er verlamming, coma of blijvend geheugenverlies (zie Vegetatieve toestand)optreden of kan de dood het gevolg zijn.
- Schedelfractuur
- Op deze ingekleurde röntgenopname is een breuk in de schedel te zien, die door een ongeval is veroorzaakt.
- Breuk
- Schedel
- Ruggengraat
- Leeftijd
- Komt meer voor onder 35 jaar
- Drinken, autorijden en sommige sporten zijn risicofactoren
- Geen factor van betekenis
- Geslacht
- Komt meer voor bij mannen
- Leefwijze
- Drinken, autorijden en sommige sporten zijn risicofactoren
- Erfelijkheid
- Geen factor van betekenis
