Hyperventilatie

Hyperventilatie. Angst & spanning

Patiëntenfolder

Wat is het?

Wanneer u gespannen of angstig bent, kunnen daardoor verschillende klachten ontstaan. Hyperventilatie is één van die klachten. Hyperventilatie wil zeggen dat u te snel of te diep ademt.

naar boven

Waardoor komt het?

Ademhalen doen we vanzelf. We ademen zuurstof in en koolzuur uit. De ademhaling past zich aan bij wat we doen. Tijdens de slaap hebben we bijvoorbeeld niet zoveel zuurstof nodig, dus dan is de ademhaling rustig. Bij grote inspanning, zoals hardlopen, is meer zuurstof nodig, dus dan ademen we sneller.

Bij angst en spanning raakt uw ademhaling van slag, vaak zonder dat u het zelf beseft. U zit bijvoorbeeld in een stoel, maar ademt alsof u aan het hardlopen bent.

Dat kan gebeuren wanneer u gespannen of angstig bent. Ook overbelasting of oververmoeidheid kunnen een rol spelen. Het lichaam gaat hierdoor stresshormonen aanmaken, zoals adrenaline. Het is dan alsof het lichaam zich voorbereidt op een inspanning. U gaat vanzelf sneller ademhalen en uw hart gaat sneller kloppen.

Angst en spanningen kunnen behalve hyperventilatie nog andere klachten veroorzaken. Voorbeelden zijn: benauwdheid, duizeligheid, flauwvallen, pijn op de borst, hartkloppingen, tintelingen, droge mond, hoofdpijn en misselijkheid.

naar boven

Kan het kwaad?

De vele klachten die door angst en spanning worden veroorzaakt kunnen geen kwaad. Ook hyperventilatie is niet gevaarlijk. Het kan zijn dat u maar één keer in uw leven zulke klachten krijgt. De aanvallen met angst- en spanningsklachten kunnen echter ook regelmatig terugkeren. In beide gevallen kan de angst voor een nieuwe aanval blijven bestaan en dat kan uw leven beïnvloeden.

naar boven

Wat kunt u er zelf aan doen?

Er zijn enkele maatregelen die u kunt nemen om de genoemde angst- en spanningsklachten te voorkomen of te beëindigen.

• Als u een aanval heeft of voelt aankomen, probeer dan rustig te ademen. Neem bijvoorbeeld drie seconden om in te ademen en zes om uit te ademen.

• Soms helpt het om uzelf af te leiden. Bijvoorbeeld door bij een aanval oefeningen te gaan doen zoals kniebuigingen of door hardop te gaan lezen.

• Probeer na te gaan waarom bepaalde situaties spanningen oproepen. Het kan zijn dat u zich niet van angst of spanningen bewust bent, maar dat u wel last heeft van de verschijnselen.

• Het kan helpen wanneer u opschrijft in welke situatie u de verschijnselen krijgt.

• Bespreek uw aantekeningen met iemand die u goed kent. Dat geeft misschien een andere kijk op de situatie.

naar boven

Wanneer naar de huisarts?

Neem contact op met uw huisarts:

• als u een beklemd gevoel op de borst heeft dat niet weggaat;

• als u erg benauwd bent en u denkt dat het niet door hyperventilatie komt;

• als de genoemde maatregelen die u zelf neemt, niet helpen.

Wanneer er andere verschijnselen zijn waarover u zich zorgen maakt, overleg dan met uw huisarts.

naar boven

Hyperventilatie

Patiëntenbrief

Wat is hyperventilatie?

Wanneer u gespannen of angstig bent, kunnen verschillende lichamelijke klachten ontstaan. Eén van die klachten is hyperventileren. Hyperventileren wil zeggen dat u te snel of te diep ademt.

naar boven

Normale ademhaling

Bij de ademhaling ademt u zuurstof in en koolzuur uit. De ademhaling past zich aan bij wat u doet. Bij inspanning, zoals traplopen of hardlopen, heeft u meer zuurstof nodig. U gaat dan vanzelf sneller ademen en uw hart gaat sneller kloppen.

naar boven

Hoe ontstaat hyperventilatie?

Wanneer u angstig of gespannen bent, kan uw lichaam in een stresstoestand raken. Het lichaam gaat dan stresshormonen aanmaken, zoals bijvoorbeeld adrenaline. Het is alsof het lichaam zich voorbereidt op een inspanning. U gaat vanzelf sneller ademhalen en uw hart gaat sneller kloppen. Zo kunnen angst en gespannenheid ervoor zorgen dat u gaat hyperventileren.

naar boven

Verschijnselen van angst

Bij angst en spanningen kunnen verschillende lichamelijke klachten ontstaan. Voorbeelden hiervan zijn:

• te snel of te diep ademhalen (hyperventileren);

• duizelingen of een gevoel alsof u flauwvalt;

• een benauwd gevoel alsof u niet genoeg lucht krijgt;

• pijn op de borst;

• hartkloppingen;

• tintelingen in de handen of in het gezicht;

• een stijf gevoel of kramp in de vingers;\

• een droge mond;

• hoofdpijn;

• misselijkheid.

De klachten kunnen beangstigend werken. U denkt dat uw lichaam het niet meer aankan of dat u een hartaanval krijgt. Of u bent bang dat u een ernstige ziekte heeft. Door die angst kunnen uw klachten juist erger worden. Zo veroorzaakt de angst klachten en veroorzaken de klachten weer angst. En dat kan zo doorgaan tot u echt in paniek raakt.

naar boven

Adviezen

• Het helpt als u de klachten herkent en weet dat ze door de spanning komen. De klachten kunnen geen kwaad en gaan vanzelf over. Wat u voelt wordt door angst veroorzaakt en niet door een ernstige ziekte. Probeer uzelf gerust te stellen!

• Als u merkt dat u hyperventileert of als u andere verschijnselen van angst voelt opkomen, probeer dan rustig te ademen. Een rustige ademhaling kan helpen de klachten te verminderen.

• Zoek afleiding: neem en slok water, loop naar buiten, doe een paar oefeningen (bijvoorbeeld kniebuigingen) of ga hardop lezen.

• Doe iets actiefs: ga een eind wandelen, rennen of fietsen.

naar boven

Oefeningen

U kunt oefeningen doen waardoor u rustiger leert ademen. Ga rechtop zitten, probeer de borstkas stil te houden, en probeer alleen met uw buik te ademen. Houd uw handen op uw buik, net onder de ribben. Bij iedere ademhaling voelt u uw buik op en neer gaan. Zorg vooral dat u rustig ademt. Neem steeds drie seconden om in te ademen en zes seconden om uit te ademen. Tel in gedachten mee:

in - 2 - 3 - uit - 2 - 3 - 4 - 5 - 6

in - 2 - 3 - uit - 2 - 3 - 4 - 5 - 6

enzovoort.

Het langzaam uitademen is vaak het moeilijkst. Laat daarom bij elke tel een beetje lucht ontsnappen. Doe de oefening vijf keer achter elkaar en minstens drie keer per dag.

Vervolgens kunt u uw ademhaling in verschillende houdingen gaan oefenen: liggend, zittend of staand. Als dat lukt, kunt u ook oefenen terwijl u ergens mee bezig bent, bijvoorbeeld als u zit te lezen of als u staat af te wassen.

naar boven

Aanpakken van de oorzaak

Probeer na te gaan hoe het hyperventileren is ontstaan.

• Is er iets gebeurd wat werkelijk bedreigend was?

• Heeft u last van stress en spanningen?

• Zeggen mensen wel eens dat u gespannen bent, terwijl u zich daar zelf niet van bewust bent?

• Zijn er bepaalde situaties die spanningen bij u oproepen. Zo ja, waarom?

• Schrijf eventueel op in welke situaties u angstig bent en sneller gaat ademhalen. Bespreek dit met iemand die u goed kent. Dat geeft misschien een andere kijk op de situatie.

• Zijn er dingen waarvan u wakker ligt?

naar boven

Medicijnen

Er bestaan geen medicijnen tegen hyperventilatie, wél tegen de angst. Het nadeel van deze middelen is echter dat ze het probleem niet oplossen. Sommige van die medicijnen kunnen op den duur verslavend werken.

naar boven

Hoe gaat het verder?

Het kan zijn dat u maar één keer in uw leven hyperventileert en daarna nooit meer. Sommige mensen hebben er regelmatig last van. Ook als u maar één keer een aanval hebt gehad, kan de angst voor herhaling bestaan en op zich weer spanning veroorzaken. Kom dan op het spreekuur. Bijvoorbeeld als u merkt dat u bepaalde situaties gaat vermijden uit angst dat u weer al die lichamelijke klachten krijgt. Als u heeft opgeschreven welke situaties spanningen geven, neem dan uw aantekeningen mee zodat we deze kunnen bespreken. Soms kan begeleiding door een psycholoog u verder helpen.

Bel de praktijk als het u met de hierboven genoemde adviezen niet lukt om een angstaanval onder controle te krijgen.

naar boven

Heeft u nog vragen?

Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, dan kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.

naar boven