Jicht

Artikelen over jicht

Jicht

Patiëntenbrief

Gewricht en gewrichtsontsteking

Een gewricht is het ‘scharnier’ tussen twee botten. Het gladde kraakbeenoppervlak zorgt ervoor dat de botuiteinden gemakkelijk over elkaar heen glijden. Gewrichtsvloeistof ‘smeert’ het gewricht zodat het soepel beweegt. Om het gewricht heen zit een gewrichtskapsel. Het kraakbeen, bot of gewrichtskapsel kunnen geïrriteerd raken en klachten geven. Is het gewricht ook dik, warm of rood, dan is er een ontsteking.

naar boven

Wat is jicht?

Jicht is een ontsteking in een gewricht veroorzaakt door urinezuurkristallen. Het geneest meestal binnen een tot drie weken, maar kan na verloop van tijd weer terugkomen. Dit noemen we een jichtaanval.

naar boven

Wat zijn de verschijnselen?

Jicht geeft pijn in een gewricht, meestal aan de basis van de grote teen, soms in de middenvoet, enkel, knie of pols. Wanneer de ontsteking opkomt, wordt het gewricht dik, rood en warm.

Mensen met jicht hebben soms kleine knobbeltjes onder de huid. We noemen die tophi. Het zijn ophopingen van urinezuurkristallen. De tophi zitten bijvoorbeeld op de vingers, tenen, knie, elleboog, op de oorschelp of bij uw hiel. Urinezuurkristallen kunnen ook nierstenen vormen.

naar boven

Hoe ontstaat jicht?

Het ontstaan van jicht hangt samen met een verhoogd urinezuurgehalte in het bloed. Het urinezuur vormt kristallen in het gewricht. Deze veroorzaken een ontsteking in het gewricht. Slechts één op de tien mensen met een verhoogd urinezuurgehalte in het bloed krijgt jicht. De kans hierop is groter als jicht in uw familie voorkomt. Mannen van middelbare leeftijd, mensen met een hoog lichaamsgewicht en mensen met hoge bloeddruk of hart- en vaatziekten hebben meer kans op jicht. Voeding of alcohol lijken geen rol te spelen bij het ontstaan van jichtaanvallen.

naar boven

Adviezen

Als een gewricht dik, rood, warm en pijnlijk is, moet u het een tijdje ontzien. Leg het gewricht hoog en koel het met een natte omslag of ijs. Wikkel het ijs in een theedoek, zodat de huid niet bevriest. Zodra de klachten minder hevig zijn, is het juist belangrijk om weer regelmatig te gaan bewegen. Dat voorkomt stijfheid en kan op den duur de pijn verminderen. Zware of langdurige belasting kunt u de eerste tijd beter vermijden.

naar boven

Medicijnen

Bij een aanval van jicht helpen NSAID’s zoals diclofenac, naproxen of ibuprofen. Deze middelen kunnen de pijn binnen een of twee dagen verminderen.

Als NSAID’s te veel bijwerkingen geven (bijvoorbeeld maagklachten) kunt u in plaats daarvan prednisolon gebruiken. Bij zowel NSAID’s als prednisolon krijgt u soms ook een maagbeschermend middel.

Als NSAID’s of prednisolon niet binnen drie tot vijf dagen helpen, kan eventueel colchicine de pijn verminderen en de ontsteking remmen. U krijgt dan 2 tot 3 keer per dag een tablet colchicine tot de pijn verdwenen is. Stop met het middel als de klachten na 3 dagen nog niet verminderd zijn. Stop direct met colchicine als u klachten krijgt zoals een branderig gevoel in de keel, misselijkheid, buikkrampen of diarree. Dat zijn tekenen dat uw lichaam colchicine niet verdraagt.

Als bovenstaande tabletten niet helpen, kunt u een injectie met corticosteroïden in het gewricht krijgen om de ontsteking te remmen. Dit helpt meestal binnen 24 uur. De werking kan ongeveer drie maanden aanhouden. Soms kunnen de klachten gedurende 48 uur na de prik kortdurend verergeren. Dit gaat vanzelf over.

naar boven

Hoe gaat het verder?

Een aanval van jicht kan een tot drie weken duren, waarna het gewricht volledig herstelt.

Kom weer op het spreekuur als de klachten met bovengenoemde medicijnen onvoldoende verminderen. Neem meteen contact op als u zich ziek gaat voelen of als u koorts krijgt.

Als u meer dan drie aanvallen per jaar heeft, kunt u overwegen een middel te slikken om de hoeveelheid urinezuur in uw bloed te verlagen. Dit middel heet allopurinol. Als u dit dagelijks inneemt, krijgt u minder of geen jichtaanvallen. De jichtknobbeltjes verdwijnen dan vaak na een half jaar tot een jaar. Allopurinol kunt u jaren of zelfs levenslang blijven slikken om jichtaanvallen te voorkomen.

naar boven

Heeft u nog vragen?

Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, dan kunt u contact opnemen met de praktijk.

naar boven

Encyclopedie over jicht

Medische encyclopedie

Een vorm van artritis waarbij zich kristallen van urinezuur vormen in de gewrichten, vooral in het basisgewricht van de grote teen

Jicht geeft plotselinge pijn en ontsteking, gewoonlijk in één gewricht, vaak in de basis van de grote teen, maar het kan in elk gewricht voorkomen, soms in diverse gewrichten tegelijk. De aandoening komt vaker bij mannen voor dan bij vrouwen.

De oorzaken

Jicht is een stofwisselingsziekte die ontstaat door een verhoogd urinezuurgehalte in het bloed. Dat is een afvalproduct bij de afbraak van cellen. Een overmaat ontstaat door een verhoogde productie en/of door een verlaagde uitscheiding via de nieren en kan leiden tot de afzetting van urinezuurkristallen in een gewricht of ander weefsel. De aandoening komt vaker voor in bepaalde families. Een aantal mensen met jicht ontwikkelt ook nierstenen die uit urinezuur zijn samengesteld.

Jicht kan ook ontstaan tijdens het gebruik van plastabletten (zie Diuretica) of overmatige celvernietiging als gevolg van chemotherapie of chirurgie (secundaire jicht).

De symptomen

De symptomen treden meestal zeer plotseling op. Ze kunnen onder andere inhouden:

  • roodheid, gevoeligheid, warm aanvoelen en zwelling rond het aangedane gebied;
  • pijn, soms hevig, in het aangedane gewricht of gewrichten;
  • lichte koorts.

Bij een lang bestaande jicht kunnen ook afzettingen van urinezuurkristallen in de oorlellen en de weke delen van de handen of voeten ontstaan, waarbij ze kleine knobbeltjes – ‘tophi’ – vormen. Deze kunnen ook in het bot rond de ontstoken gewrichten zitten.

De behandeling

De arts kan een vermoeden hebben van jicht op basis van de verschijnselen en op basis daarvan behandelen. Om de diagnose te bevestigen kan hij een punctie van het gewricht doen, om het gewrichtsvocht te onderzoeken op de aanwezigheid van urinezuurkristallen. Hij kan ook vier weken na een jichtaanval het urinezuurgehalte in het bloed laten bepalen. Dit is van belang bij twijfel aan de diagnose of als u meer dan drie aanvallen per jaar hebt. Een jichtaanval duurt één tot drie weken. Om hevige pijn en ontsteking te verminderen kan worden behandeld met een NSAID’s , colchicine of eventueel corticosteroïdinjecties of -tabletten. Als de jicht aanhoudt, kan de reumatoloog een corticosteroïd in het aangetaste gewricht spuiten.

Bij steeds terugkerende jicht kan een (levenslange) behandeling met allopurinol de productie van urinezuur verminderen. Ook kan het raadzaam zijn minder alcohol te drinken en indien mogelijk het gebruik van eventuele plastabletten te staken. Bovendien kunnen de frequentie en de ernst van de jichtaanvallen worden beperkt door zo nodig af te vallen.

De prognose

Jicht kan veel pijn veroorzaken en alledaagse activiteiten verhinderen. Bij herhaalde oplevingen kan het gewricht beschadigd raken. Als het lukt om het urinezuurgehalte in het bloed op het normale niveau te krijgen, treedt geen verdere ontsteking of schade op.

Risicofactoren

Leeftijd
De incidentie neemt toe met de leeftijd. Bij mannen jonger dan 30 jaar en bij vrouwen vóór de menopauze komt acute jicht vrijwel niet voor
Vaker binnen bepaalde families
Alcoholgebruik kan een aanval uitlokken
Geslacht
Drie keer zo vaak bij mannen
Erfelijkheid
Vaker binnen bepaalde families
Leefwijze
Alcoholgebruik kan een aanval uitlokken

U bevindt zich hier:

U gebruikt een verouderde webbrowser, wij raden u aan over te schakelen naar een van onderstaande moderne internetbrowsers.