Kanker is een verzamelnaam voor een aantal verschillende ziekten. Verschillende vormen van kanker hebben veelal verschillende oorzaken. De gemeenschappelijke factor is de ongeremde vermenigvuldiging van lichaamscellen. Kanker van borst, long, darmen en prostaat komt in Nederland het meest voor. De helft van alle nieuwe kankerpatiënten in Nederland lijdt aan een van deze aandoeningen. Andere veelvoorkomende vormen zijn huid-, blaas- en lymfklierkanker, kanker in het hoofd-halsgebied, maagkanker en alvleesklierkanker.
Het woord ‘kanker’ is ontleend aan het Griekse woord ‘karkinos’, dat ‘kreeft’ betekent. De Griekse arts Hippocrates vergeleek de uitlopers van gezwellen die hij bij de mensen zag, met de ledematen van een krab. KWF Kankerbestrijding gebruikt de krab als logo in de strijd tegen kanker.
Een van de grootste doorbraken in het kankeronderzoek was de ontdekking dat kanker samenhangt met beschadiging van genen in cellen. Kanker kan ontstaan door beschadiging van bepaalde genen, zoals genen die de vermenigvuldiging van cellen regelen. De beschadiging van genen kan spontaan ontstaan, maar ook worden veroorzaakt door kankerverwekkende invloeden zoals tabaksrook of overmatig zonlicht.
Als cellen beschadigde genen bevatten, zijn er de volgende mogelijkheden: de genen worden hersteld, de cel gaat dood (apoptose)óf de cel wordt opgeruimd door het immuunsysteem van het lichaam. Als deze systemen falen, kan er kanker ontstaan.
Voor sommige vormen van kanker kan men erfelijk belast zijn. Het gaat dan om kankersoorten waarbij verschillende mensen in één familie dezelfde kanker hebben. De belangrijkste soorten kanker waarbij erfelijke factoren een belangrijke rol spelen, zijn erfelijke borst- en eierstokkanker, erfelijke dikkedarmkanker en erfelijke vormen van melanoom.
Kanker komt vooral voor bij ouderen. Twee derde van de vrouwen die voor het eerst met kanker worden geconfronteerd, is zestig jaar of ouder; bij mannen is dat zelfs driekwart. Op grond van de huidige gegevens krijgen in Nederland bijna vier van de tien mannen en ruim drie van de tien vrouwen kanker in de loop van hun leven. Kanker is, naast hart- en vaatziekten, nu een van de belangrijkste doodsoorzaken.
Afhankelijk van de soort kanker en de uitgebreidheid van de ziekte kan de behandeling bestaan uit operatieve verwijdering, bestraling, chemotherapie (behandeling met celdelingsremmende middelen), hormonale behandeling, immunotherapie of een combinatie van deze behandelingen. Als het mogelijk is, wordt vrijwel altijd de voorkeur gegeven aan een operatieve behandeling. Bij de meeste vormen van kanker is het de enige manier om alle kwaadaardige cellen kwijt te raken.
Bij elke behandeling geldt hoe eerder hoe beter. Om kanker te helpen voorkomen is een gezonde levenswijze (niet roken, matig alcoholgebruik, gevarieerd eten)belangrijk.
Daarnaast is vroegtijdige opsporing van kanker van groot belang, omdat behandeling in een vroege fase meer kans op genezing kan geven.
- Longkanker
- Het gele en witte gebied in deze ingekleurde CT-scan van de longen is een kankergezwel, waarschijnlijk veroorzaakt door roken.
- Vernietiging kankercel
- Op deze sterk vergrote foto vernietigt een kleine witte bloedcel een grotere kankercel.
