Kinderziekten met vlekjes
Wat zijn het?
Bijna ieder kind krijgt weleens een ziekte die vlekjes of blaasjes op de huid geeft. Meestal gaat het om waterpokken, de vijfde ziekte, de zesde ziekte of roodvonk. Rode hond en mazelen komen in Nederland weinig meer voor. Bijna alle kinderen zijn ertegen ingeënt (de BMR-prik). Huiduitslag is niet altijd het gevolg van een kinderziekte. Uw kind kan bijvoorbeeld ook een allergie hebben.
Vlekjesziekten zijn besmettelijk. Na besmetting kan het één tot twee weken duren voor het kind ziek wordt. Voor er vlekjes te zien zijn, voelen kinderen zich vaak al niet lekker en hebben ze koorts. Dan kunnen ze al wel anderen besmetten. Kinderen die een bepaalde kinderziekte hebben gehad of daartegen zijn ingeënt, bouwen weerstand op tegen deze ziekte. Ze krijgen die ziekte dan niet meer, of in een milde vorm.
-
Waterpokken begint met verkoudheid. Het kind krijgt vervolgens koorts en uitslag. Over het hele lichaam kunnen rode vlekjes en blaasjes ontstaan, zelfs in de mond, in het haar en op de oogleden. Door krabben kunnen de plekjes gaan ontsteken. Na enkele dagen verdrogen de blaasjes tot korstjes. Het kan twee weken duren voor de laatste korstjes weg zijn.
-
De vijfde ziekte begint met rode wangen met grillige roze-rode vlekjes. De uitslag verspreidt zich naar romp, armen en benen en kan wat jeuken. Soms zijn er zoveel vlekken, dat de hele huid roze-rood ziet. Het kind kan ook koorts krijgen. Na tien dagen is de uitslag meestal weer weg. De vlekjes komen soms terug in de zon of na een heet bad, maar verdwijnen dan weer snel.
-
De zesde ziekte veroorzaakt hoge koorts. Soms zetten de klieren in de hals en achter de oren op. Na drie tot vijf dagen daalt de temperatuur. Dan ontstaan er kleine lichtrode vlekjes in het gezicht en later ook op de romp. De uitslag jeukt niet en trekt binnen één of twee dagen weg.
-
Roodvonk begint met keelpijn en koorts. De tong wordt eerst wit en na drie dagen rood en dik (frambozentong). Op de derde dag wordt de huid roze met rode, ruwe puntjes op de borst. De uitslag verspreidt zich over het hele lichaam, vooral naar de oksels en de liezen. De koorts begint na drie dagen te dalen. De uitslag verdwijnt enkele dagen later. Na twee tot drie weken wordt de huid schilferig, vooral op de handpalmen en voetzolen.
-
Rode hond begint met opgezette klieren achter de oren. Na een dag ontstaan roze-rode vlekjes in het gezicht en achter de oren. De uitslag verspreidt zich over het hele lichaam. Soms zijn er zoveel vlekjes dat de hele huid rood ziet. Het kind kan last van branderige ogen hebben.
-
Mazelen begint met verkoudheid: niezen, hoesten, rode ogen en koorts. Na drie dagen verschijnen er witte plekjes aan de binnenkant van de wang. De vierde of vijfde dag komen er paarsrode vlekjes in het gezicht en achter de oren. De vlekjes verspreiden zich naar romp, armen en benen en kunnen samenvloeien.
-
Meningokokkenziekte is zeldzaam. Het begint met hoge koorts (en koude rillingen). Verder spierpijn, overgeven, hoofdpijn, een grauwe huidskleur en sufheid. Let op puntvormige donkerrode of blauwrode vlekjes op romp, ledematen en/of op het oogslijmvlies. Deze vlekjes verbleken niet als u erop drukt.
naar boven
Waardoor komt het?
Deze ziekten ontstaan door virussen of bacteriën die het lichaam binnen komen via de mond of de neus. Ze zitten in het speeksel van iemand die besmet is, en in druppeltjes die uitgehoest of uitgeniest worden. Ook via handen kunnen de virussen en bacteriën zich verspreiden.
naar boven
Kan het kwaad?
Kinderziekten zijn meestal onschuldig en gaan vanzelf over. Van roodvonk kan een kind wel erg ziek zijn en hoge koorts en flinke keelpijn hebben. Ook van mazelen kunnen niet ingeënte kinderen erg ziek zijn.
Als zwangere vrouwen rode hond of de vijfde ziekte krijgen, kan dit gevaarlijk zijn. Deze ziekten kunnen het ongeboren kind beschadigen.
Meningokokkenziekte is levensbedreigend.
naar boven
Wat kunt u er zelf aan doen?
-
U hoeft uw kind niet in bed te houden. Als uw kind zich erg ziek voelt, geeft het zelf wel aan dat het wil rusten.
-
Ondanks de vlekjes mag uw kind gewoon in bad of onder de douche.
-
Het is niet nodig de koorts te onderdrukken. Wel is belangrijk dat een kind met koorts regelmatig drinkt. In de folder 'Kinderen met koorts' vindt u meer tips.
-
Zieke kinderen hebben vaak geen trek in eten, maar dat geeft niet.
-
Als het kind zich erg naar voelt, kunt u het paracetamol geven.
-
Bij jeuk kunt u bij de apotheek 'schudsel' kopen: een vloeistof tegen de jeuk. Deze vloeistof kunt u beter niet op open wondjes smeren.
-
Als uw kind flink ziek is, houdt u het natuurlijk thuis. Maar een kind dat zich goed voelt, kàn naar het dagverblijf of naar school. Klasgenootjes hebben elkaar vaak al besmet voor de ziekte zichtbaar is.
naar boven
Wanneer naar de huisarts?
Neem contact op met uw huisarts:
Neem direct contact op als uw kind:
Wanneer er andere verschijnselen zijn waarover u zich zorgen maakt, overleg dan met uw huisarts.
naar boven
Aandachtspunten bij het zieke kind
Waar moet u op letten als uw kind ziek is?
Kinderen krijgen gauw koorts. Om te kunnen beoordelen of uw kind erg ziek is, moet u vooral op andere verschijnselen letten, zoals braken, diarree, weinig drinken, kreunen, ontroostbaar huilen, benauwdheid met een snelle ademhaling, sufheid, het ontstaan van puntvormige bloedinkjes op de huid of een grauwe kleur. Bij een ziek kind is het belangrijk op deze verschijnselen te letten.
naar boven
Koorts
We spreken van koorts als de lichaamstemperatuur hoger is dan 38 graden. De temperatuur kunt u het beste meten via de anus (poepgaatje). Een oorthermometer is ook bruikbaar, maar minder betrouwbaar. Eenmaal per dag de temperatuur meten is voldoende. Koorts kan geen kwaad en is geen reden voor ongerustheid. Koorts is een normale reactie van het lichaam op een infectie met virussen of bacteriën. Waarschijnlijk helpt koorts de infectie te bestrijden. Het is niet nodig de koorts te verlagen. Zorg wel dat uw kind voldoende drinkt. Zodra het lichaam de ziekte de baas is, daalt de temperatuur weer.
-
Is uw kind jonger dan drie maanden, neem dan de eerste koortsdag contact op en kom naar de praktijk.
-
Is uw kind ouder dan drie maanden, neem dan contact op als de koorts langer dan drie dagen aanhoudt, of eerder als u merkt dat uw kind zieker wordt (zie ‘Waar moet u op letten?’).
-
Wanneer uw kind jonger is dan twee jaar en het heeft alleen koorts en verder geen ziekteverschijnselen, dan kijken we de urine na. Probeer wat urine op te vangen. Afplakzakjes om urine op te vangen zijn verkrijgbaar bij de apotheek.
naar boven
Niet eten, niet drinken
Als uw kind niet wil eten is dat geen probleem, ook als het meerdere dagen duurt. Drinken is heel belangrijk. Wanneer het slikken pijn doet, kunt u koude drank geven, eventueel een ijslolly. Of geef een paracetamol, dan gaat het drinken na een halfuur vaak beter. Als uw kind niet goed drinkt, moet u het regelmatig een paar slokjes geven, bijvoorbeeld iedere vijf tot tien minuten. Als een kind met koorts zieker wordt en veel minder drinkt dan normaal (minder dan de helft van wat het normaal drinkt), neem dan direct contact op.
naar boven
Overgeven en diarree
Een kind met koorts dat overgeeft of diarree heeft, verliest veel vocht. Het is dan extra belangrijk dat uw kind voldoende drinkt. Als het niet goed drinkt, moet u het regelmatig een paar slokjes geven, bijvoorbeeld iedere vijf tot tien minuten. Bij heftige diarree of herhaaldelijk overgeven kunt u een speciaal drankje maken om het vochtverlies aan te vullen. U maakt dit met een oplospoeder (ORS-poeder) dat bij de drogist en apotheek te koop is.
Als een kind met koorts dat overgeeft en diarree heeft, veel minder drinkt dan normaal (minder dan de helft van wat het normaal drinkt), moet u direct contact opnemen. Vooral kinderen onder de twee jaar kunnen uitdrogen. Uitdroging herkent u als uw kind niet of weinig plast of als het suf wordt. Een kind dat goed drinkt, regelmatig plast (of natte luiers heeft), kwijlt, met dikke tranen huilt of gewoon rondloopt, is niet uitgedroogd.
naar boven
Huilen en kreunen
Een kind dat ziek is kan wat huilerig zijn; dat is normaal. Neem wel contact op als uw kind alsmaar blijft huilen zonder dat u het kunt troosten, of als het huilen verandert in kreunen of een zwak, jengelig huilen.
naar boven
Benauwdheid en snel ademen
Bij koorts is het normaal dat uw kind wat sneller ademt. Als uw kind benauwd is, af en toe even stopt met ademen, sneller ademt of zo snel ademt dat het niet kan drinken, moet u direct bellen of langskomen.
naar boven
Hangerig, moe of suf
Een ziek kind kan moe en hangerig zijn. Het wil graag op schoot of valt af en toe in slaap. Maar als uw kind suf is, dat is als u geen contact kunt maken met uw kind, bel dan direct met de praktijk.
naar boven
Vlekjes of een andere huidskleur
Bij veel kinderziekten komen rode vlekjes voor. Het gaat dan bijna altijd om een onschuldige infectieziekte. Bel de praktijk als uw kind tijdens de koortsperiode vlekjes krijgt. Neem direct contact op als een kind met vlekjes een suffige of erg zieke indruk maakt. Suf betekent dat u geen contact kunt maken met uw kind. Vooral als u puntvormige huidbloedinkjes op de huid ontdekt, moet u direct contact opnemen. Dit zijn roodblauwe stipjes waarvan de kleur niet verbleekt als u erop drukt. Deze kunnen vooral op de borst en de rug, en op de armen en benen verschijnen.
Neem ook direct contact op als uw kind een andere huidskleur krijgt (bleek, blauw of grauw).
naar boven
Sneller ziek
Soms is uw kind zo ziek dat u het ieder uur achteruit ziet gaan. Dat sneller zieker worden is een reden om meteen de praktijk te bellen.
naar boven
Verminderde weerstand of bekend met een ziekte
Wanneer u verteld is dat uw kind een ziekte heeft waarbij infectie een extra risico geeft, moet u bellen zodra u merkt dat uw kind koorts heeft. Dit geldt ook wanneer van uw kind bekend is dat het een verminderde weerstand heeft.
naar boven
Koortsstuip
Kinderen tussen de 6 maanden en 5 jaar kunnen een koortsstuip krijgen. Uw kind gaat schokken en trekken met armen en benen. Het kind raakt weg. Het ‘stuipen’ kan maximaal 15 minuten duren. Daarna is uw kind meestal gedurende een uur suf. Het is begrijpelijk dat u schrikt van een koortsstuip, maar blijf kalm. Een koortsstuip kan zelden kwaad. Leg uw kind op de buik of zij, met het hoofd omlaag. Zorg dat er niets in de mond of keel zit, zodat uw kind vrij kan ademen. Bel de praktijk, dan komen we direct bij u langs. Meestal is uw kind na een uur weer helder. Een koortsstuip begint vaak aan het begin van een koortsperiode. Kinderen die al hoge koorts hebben krijgen dus meestal geen koortsstuip. Een koortsstuip is niet te voorkomen. Wanneer uw kind een koortsstuip heeft gehad, is de kans dat het binnen zes maanden nog een koortsstuip krijgt groter.
naar boven
Heeft u nog vragen?
Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, dan kunt u contact opnemen met de praktijk.
naar boven
