Wat is menstruatie?
Vrouwen in de vruchtbare leeftijd worden ongeveer een keer per maand ongesteld. We noemen dit de menstruatie. Hoe ontstaat de menstruatie eigenlijk?
Wanneer u in de vruchtbare leeftijd komt, zorgen hormonen ervoor dat elke maand een eicel vrijkomt. Tegelijk wordt het slijmvlies aan de binnenkant van uw baarmoeder dikker. Wanneer de eicel wordt bevrucht, kan deze zich in het slijmvlies innestelen. Dan bent u zwanger. Als de eicel niet wordt bevrucht, dan worden de eicel en het slijmvlies afgestoten. U verliest dan wat bloed via de vagina.
naar boven
Geen menstruatie
Soms kan de menstruatie ineens maanden wegblijven. Bijna altijd heeft dit natuurlijke oorzaken en komt de menstruatie uiteindelijk vanzelf weer op gang. Hier staan de meest voorkomende oorzaken:
-
De eerste jaren dat een vrouw menstrueert komt het vaak voor dat de menstruatie onregelmatig is of wegblijft. Dat heeft met hormonale schommelingen te maken. Wanneer u al eens ongesteld bent geweest, werken uw eierstokken en baarmoeder goed. U hoeft zich dan geen zorgen te maken en kunt rustig afwachten.
-
Als de menstruatie wegblijft na onbeschermde seks, kan dat natuurlijk betekenen dat u zwanger bent. Doe dan eventueel een zwangerschapstest.
-
Ook in de laatste jaren van de vruchtbare leeftijd, vanaf ongeveer 45 jaar, komt het vaak voor dat de menstruatie onregelmatig wordt of wegblijft. Dit komt door hormonale schommelingen. Blijft de menstruatie langer weg, dan bent u mogelijk in de overgang. Vaak zijn er dan ook andere verschijnselen, zoals opvliegers, nachtelijk zweten of een droge vagina. Bij ongeveer de helft van de vrouwen is de menstruatie rond hun vijftigste gestopt. Sommige vrouwen komen al vroeg in de overgang, andere pas later. Wanneer de menstruatie een jaar lang is weggebleven weet u zeker dat u in de overgang bent.
-
Door sommige medicijnen kan de maandelijkse bloeding tijdelijk wegblijven. Bijvoorbeeld door:
-
medicijnen tegen somberheid (antidepressiva);
-
medicijnen tegen verwardheid (antipsychotica);
-
‘de pil’(anticonceptie-pil). Tijdens het gebruik van maar ook na stoppen met de pil kan de menstruatie wegblijven. Vrijwel altijd komt de menstruatie weer binnen een halfjaar terug;
-
‘de prikpil’ (‘de pil’ via een driemaandelijkse injectie). Hierbij kan de menstruatie lang, soms wel twee jaar, wegblijven;
-
het hormoonspiraaltje. Bij gebruik van een hormoonspiraaltje kan - ook na verwijdering - de menstruatie een paar maanden wegblijven.
-
Ook lichamelijke of geestelijke spanningen kunnen ervoor zorgen dat de menstruatie wegblijft, bijvoorbeeld bij:
-
stress of ingrijpende gebeurtenissen;
-
zeer intensieve sport (topsport);
-
eetproblemen, sterk afvallen of erg mager zijn.
naar boven
Adviezen
-
Als de menstruatie wegblijft en u zwanger zou kunnen zijn, doe dan een zwangerschapstest.
-
Als de menstruatie tijdens de vruchtbare leeftijd een tijdje uitblijft, betekent dat niet dat u niet meer vruchtbaar bent. De eisprong en menstruatie kunnen ieder moment weer op gang komen. Gebruik daarom bij het vrijen toch altijd een voorbehoedmiddel als u een zwangerschap wilt voorkomen. Alleen een condoom beschermt ook tegen seksueel overdraagbare aandoeningen (soa’s).
-
Als u veel last heeft van spanningen en stress, probeer dan na te gaan hoe dat komt. Vaak kunt u daar wel iets aan veranderen. Zijn er spanningen thuis of op het werk? Wordt er te veel van u gevraagd? Zijn er taken die beter verdeeld of problemen die opgelost moeten worden? Heeft u misschien iets ingrijpends meegemaakt? Bespreek dit dan eens met iemand die u goed kent of kom op het spreekuur om erover te praten.
-
Als heel intensief sporten (topsport) er mogelijk de oorzaak van is dat u niet menstrueert, bespreken we of het nodig is daar iets aan te doen. Het kan op zich geen kwaad als de menstruaties door het sporten tijdelijk wegblijven. U kunt overwegen wat minder intensief te sporten, dan komen de menstruaties meestal vanzelf weer op gang.
-
Als u erg mager bent, veel bent afgevallen of problemen heeft met eten, is het belangrijk om samen na te gaan hoe dit komt. Meestal komen de menstruaties vanzelf weer op gang wanneer u een gezond gewicht heeft. In onze praktijk kunnen we u helpen dit probleem aan te pakken.
-
Als u medicijnen gebruikt die de menstruatie kunnen tegenhouden, bespreken we of het mogelijk is om hiermee te stoppen. Eventueel kunt u op een ander medicijn overgaan.
naar boven
Medicijnen
Er bestaan geen medicijnen die de natuurlijke menstruaties kunnen opwekken. Als u de anticonceptiepil (‘de pil’) gebruikt, krijgt u wel elke maand een bloeding, maar dat is geen natuurlijke menstruatie.
naar boven
Hoe gaat het verder?
Als u met bepaalde medicijnen bent gestopt omdat ze de menstruatie tegenhouden, dan kan het belangrijk zijn om regelmatig te bespreken hoe het gaat.
Meestal wordt u vanzelf weer ongesteld, vaak binnen enkele maanden, soms pas na een jaar. Gebeurt dat niet, maak dan opnieuw een afspraak.
naar boven
Heeft u nog vragen?
Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, dan kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.
naar boven
Normale menstruatie
Hormonen in uw bloed zorgen ervoor dat er iedere maand een eicel tot rijping komt. Het baarmoederslijmvlies wordt dikker zodat een bevruchte eicel zich kan innestelen.
Als de eicel niet wordt bevrucht, ontstaat er een bloeding waarbij eicel en slijmvlies worden afgestoten. We noemen dit de ‘menstruatie’, ook wel ‘ongesteldheid’ of ‘periode’.
De menstruatie komt (om de 21 tot 35 dagen). De hoeveelheid en de duur van het bloedverlies (2 tot 8 dagen) zijn bij iedere vrouw verschillend. Het patroon van uw menstruaties kan gedurende uw leven veranderen.
naar boven
Wat is onregelmatig vaginaal bloedverlies?
Bij onregelmatig bloedverlies is niet meer duidelijk wanneer de menstruatie begint en wanneer ze eindigt. Soms zijn de menstruaties niet alleen onregelmatig maar komt er ook meer bloed dan u gewend was.
naar boven
Hoe ontstaat het?
Vaak wordt er geen oorzaak gevonden. Waarschijnlijk werken de hormonen oestrogeen en progestageen dan minder regelmatig. Dit komt voor in perioden van hormonale veranderingen zoals in de puberteit en rond de overgang. Maar ook in de jaren daartussen komen hormonale schommelingen voor. Deze kunnen geen kwaad en gaan vaak vanzelf over.
Soms zijn er wel oorzaken aan te wijzen:
-
Onregelmatig bloedverlies kan een bijwerking zijn vanmedicijnen. Bijvoorbeeld medicijnen (zoals ‘de pil’) waarin oestrogeen of progestageen zit. Ook corticosteroïde-injecties of -tabletten (prednison) kunnen soms onregelmatige menstruaties geven.
-
Ook een koperhoudend of hormoon afgevend spiraaltje kan met name in de eerste maanden onregelmatig bloedverlies geven. Als u het spiraaltje al een tijdje zonder problemen gebruikt, dan is het onwaarschijnlijk dat u hierdoor ineens onregelmatig bloedverlies krijgt.
-
Onregelmatig bloedverlies kan ook een teken zijn van een dreigende miskraam of buitenbaarmoederlijke zwangerschap.
Soms heeft het bloedverlies een andere oorzaak, zoals
-
Een ontstekingvan de baarmoedermond (bijvoorbeeld door een chlamydia-infectie)
-
Een afwijking aan debaarmoedermond; bijvoorbeeld een slijmvliesbobbeltje (poliep); of afwijkende cellen die op een voorstadium van baarmoederhalskanker kunnen wijzen. Die cellen kunnen met een uitstrijkje van de baarmoedermond worden onderzocht.
naar boven
Adviezen
Het kan nuttig zijn om een menstruatiekalender (of -dagboek) bij te houden. Daarin noteert u per dag of u bloed verliest (en hoeveel), of u ‘de pil’ of andere medicijnen hebt gebruikt, en of u seks hebt gehad. Dan wordt het patroon van uw menstruaties vaak duidelijker en kunnen we beter zien waar het bloedverlies mee samenhangt. Het is handig om de kalender samen te bekijken op het spreekuur. Het geeft vaak nuttige informatie en helpt bij de bespreking van dit probleem.
naar boven
Medicijnen
Als we geen oorzaak vinden voor het onregelmatige bloedverlies, dan kunt u overwegen de anticonceptiepil te gaan gebruiken. Met de pil wordt het bloedverlies meestal weer regelmatig. Ook wordt het bloedverlies meestal minder. Na drie tot zes maanden kunt u weer proberen hoe het zonder de pil gaat.
Soms komt het gek genoeg juist door ‘de pil’ dat u onregelmatig bloedverlies krijgt. U kunt dan een andere pil proberen om te kijken of het bloedverlies dan regelmatiger wordt.
naar boven
Hoe gaat het verder?
Onregelmatig bloedverlies komt meestal door hormonale schommelingen. Deze kunnen geen kwaad en gaan vaak vanzelf over. Als u er veel last van heeft, kunt u ‘de pil’ gaan gebruiken.
Heeft u wisselende seksuele contacten of is de menstruatie na drie maanden nog onregelmatig, dan is het verstandig te controleren of andere oorzaken een rol spelen. Bijvoorbeeld een infectie of een afwijking aan de baarmoedermond.
Wanneer u maandenlang veel bloed bij de menstruaties verliest, kunt u bloedarmoede krijgen. Met een bloedtest kunnen we dit controleren.
Maak opnieuw een afspraak:
-
als u na drie maanden nog veel last heeft van onregelmatig bloedverlies;
-
als het bloedverlies steeds meer wordt;
-
als u er pijn of koorts bij krijgt;
-
of als u ongerust blijft.
naar boven
Heeft u nog vragen?
Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, dan kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.
naar boven
Normale menstruaties
Hormonen in uw bloed zorgen ervoor dat er iedere maand een eicel tot rijping komt. Het baarmoederslijmvlies wordt dikker zodat een bevruchte eicel zich kan innestelen.
Als de eicel niet wordt bevrucht, ontstaat er een bloeding waarbij eicel en slijmvlies worden afgestoten. We noemen dit de ‘menstruatie’, ook wel ‘ongesteldheid’ of ‘periode’.
De menstruatie komt (om de 21 tot 35 dagen). De hoeveelheid en de duur van het bloedverlies (2 tot 8 dagen) zijn bij iedere vrouw verschillend. Het patroon van uw menstruaties kan gedurende uw leven veranderen.
naar boven
Wat is overvloedig vaginaal bloedverlies?
Bij overvloedig bloedverlies verliest u langer of meer bloed dan u gewend bent. U merkt dat u uw maandverband of tampon vaak, bijvoorbeeld ook ’s nachts moet verschonen. Het maandverband of de tampon is dan steeds doordrenkt of gaat zelfs lekken. Soms heeft u dubbele bescherming nodig (maandverband en tampons). Ook bij het verwisselen van uw maandverband of tampon kunt u veel bloed verliezen. Soms verliest u ook grote stolsels. Het kan samengaan met buikpijn. Het bloedverlies kan zo hevig zijn dat het u erg hindert in uw dagelijkse bezigheden.
naar boven
Hoe ontstaat het?
Voor overvloedig vaginaal bloedverlies tijdens de menstruatie is bij meer dan de helft van de vrouwen geen oorzaak te vinden. Waarschijnlijk werken de hormonen oestrogeen en progestageen dan minder regelmatig. Dit komt vooral voor in perioden van hormonale veranderingen zoals in de puberteit en rond de overgang. Maar ook in de jaren daartussen komen hormonale schommelingen voor. Deze kunnen geen kwaad en gaan vaak vanzelf over.
Soms zijn er wel oorzaken aan te wijzen:
-
Een vleesboom (myoom): dit is een goedaardige verdikking van spierweefsel in de baarmoederwand. Soms is een echo nodig om een myoom aan te tonen.
-
Een poliep: dit is een meestal goedaardig slijmvliesbobbeltje aan de binnenkant van de baarmoederholte. Met een echo is dit vaak te zien.
-
Een koperhoudend spiraaltje: hierdoor verliest u meer bloed en duurt de menstruatie langer (meer dagen bloedverlies) (Als u het spiraaltje al een tijdje zonder problemen gebruikt, dan is het onwaarschijnlijk dat u hierdoor ineens overvloedige menstruaties krijgt). Ook een hormoon afgevend spiraaltje kan in de eerste maanden wat meer bloedverlies geven.
-
De bijwerking van medicijnen kunnen soms overvloedig bloedverlies geven. Bijvoorbeeld medicijnen (zoals ‘de pil’) waarin oestrogeen of progestageen zit. Ook door corticosteroïde-injecties of -tabletten (prednison) of door bloedverdunnende medicijnen kan het bloedverlies toenemen.
-
Stollingsafwijkingen: Het komt zelden voor, maar soms kan iemand een afwijking in het bloed hebben waardoor het bloed te dun blijft. Het stolt niet goed. Zo’n stollingsafwijking kan ook heftige menstruaties geven. Heeft u een stollingsafwijking, dan ziet u ook andere verschijnselen ontstaan zoals snel blauwe plekken en lang bloedende wondjes.
naar boven
Adviezen
Het kan nuttig zijn om een menstruatiekalender bij te houden. Daarin noteert u per dag of u bloed verliest en hoeveel. Het is handig om de kalender samen te bekijken op het spreekuur. Het geeft vaak nuttige informatie en helpt bij de bespreking van dit probleem.
naar boven
Medicijnen
Overvloedig bloedverlies tijdens de menstruatie is vervelend maar kan meestal geen kwaad. Als u er veel last van heeft, kunt u voor een behandeling kiezen. We bespreken welke behandelingen mogelijk zijn en kijken dan welke het beste bij u past.
Als er geen oorzaak is gevonden:
-
Heeft u géén bezwaar tegen hormonen of een voorbehoedmiddel, dan kunt u:voor een hormoon afgevend spiraaltje kiezen of voor de anticonceptiepil (‘de pil’) Hierdoor worden de menstruaties meestal minder pijnlijk en hevig en duren ze minder lang.
-
Heeft u bezwaar tegen hormonen of een voorbehoedmiddel, dan kunt u in de eerste 3 dagen van de menstruatie:- een NSAID slikken (bijvoorbeeld ibuprofen 3-4 keer per dag 400- 600 mg). Dit zijn pijnstillers die de hoeveelheid bloedverlies in de baarmoeder kunnen verminderen.- of: tabletten met tranexaminezuur slikken (3 keer per dag 1000 mg). Tranexaminezuur helpt bij de stolling waardoor u al na enkele uren minder bloed verliest.
Heeft u een koperhoudend spiraal,dan kunt u overwegen deze te laten verwijderen. Als u het spiraal laat verwijderen, kunt u daarna kiezen tussen:
Als een myoom mogelijk de oorzaak is, dan kunt u kiezen tussen:
-
de anticonceptiepil (‘de pil’)
-
eventueel een hormoon afgevend spiraaltje
-
tabletten met tranexaminezuur
-
of een progestageen-pil: (kuur van 3 maanden)
Bij acuut hevig bloedverlies krijgt u gedurende 10 dagen één keer per dag 10 mg progestageen. Hiermee neemt het bloedverlies binnen twee dagen sterk af. Daarna overleggen we of u doorgaat met de pil.
naar boven
Hoe gaat het verder?
Als u maandenlang bij de menstruaties veel bloed verliest, kan bij u bloedarmoede ontstaan. Met een bloedtest is dit te controleren.
Als u start met medicijnen tegen overvloedig vaginaal bloedverlies, dan kunt u na drie tot zes maanden overwegen hiermee te stoppen om te kijken hoe het zonder medicijnen gaat.
Kom weer op het spreekuur:
-
als u na drie maanden nog veel last heeft van overvloedig bloedverlies bij de menstruaties
-
als u een myoom heeft (controle na drie tot zes maanden)
-
als het bloedverlies toeneemt
-
of als u ongerust bent.
naar boven
Heeft u nog vragen?
Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, dan kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.
naar boven
Normale menstruaties
Hormonen in uw bloed zorgen ervoor dat er iedere maand een eicel tot rijping komt. Het baarmoederslijmvlies wordt dikker zodat een bevruchte eicel zich kan innestelen.
Als de eicel niet bevrucht wordt, ontstaat er een bloeding waarbij eicel en slijmvlies worden afgestoten. We noemen dit de ‘menstruatie’, ook wel ‘ongesteldheid’ of ‘periode’.
De menstruatie komt om de 21 tot 35 dagen. De hoeveelheid bloedverlies en de duur van het bloedverlies (2 tot 8 dagen) zijn bij iedere vrouw verschillend. Het patroon van uw menstruaties kan gedurende uw leven veranderen.
naar boven
Wat is tussentijds vaginaal bloedverlies?
We spreken van tussentijds bloedverlies, wanneer u op onverwachte momenten, tussen uw normale menstruaties door, bloed verliest. Soms is daardoor niet meer echt duidelijk wat nu de normale menstruatie is en wat het tussentijds bloedverlies is.
naar boven
Hoe ontstaat het?
Bij ruim de helft van de vrouwen wordt geen oorzaak gevonden voor tussentijds bloedverlies.
Tussentijds bloedverlies op vaste dagen wordt meestal veroorzaakt door schommelingen in de hoeveelheid hormonen in uw bloed. Waarschijnlijk werken de hormonen oestrogeen en progestageen dan minder regelmatig. Dit kan geen kwaad en gaat vaak vanzelf over.
Tussentijds bloedverlies op wisselende dagen (bijv. na het vrijen) kan worden veroorzaakt door
-
de bijwerking vanmedicijnen: bijvoorbeeld medicijnen zoals ‘de pil’ waarin oestrogeen of progestageen zit. Vooral bij rokers kan ‘de pil’ tussentijds bloedverlies geven. Ook corticosteroïde-injecties of -tabletten (prednison) geven soms tussentijds bloedverlies.
-
een spiraaltje: dit kan vooral in de eerste maanden tussentijds bloedverlies geven.
-
een ontstekingvan de baarmoedermond (bijvoorbeeld door een chlamydia-infectie)
Soms heeft tussentijds bloedverlies een andere oorzaak zoals:
-
een afwijking aan debaarmoedermond; bijvoorbeeld een slijmvliesbobbeltje (poliep); of afwijkende cellen die op een voorstadium van baarmoederhalskanker kunnen wijzen. Die cellen kunnen met een uitstrijkje van de baarmoedermond worden onderzocht.
-
een afwijking in debaarmoederholte; bijvoorbeeld een slijmvliesbobbeltje (poliep); deze kan op een echo worden herkend en is meestal goedaardig. Zelden is de afwijking van het slijmvlies kwaadaardig.
naar boven
Adviezen
Soms helpt het een menstruatie kalender (of -dagboek) bij te houden, bijvoorbeeld om vast te stellen of u op vaste of op wisselende dagen bloed verliest. In het dagboek noteert u per dag of u bloed verliest en hoeveel. Schrijf ook op of u de anticonceptiepil heeft geslikt en of het bloedverlies tijdens of na seks ontstond.
naar boven
Medicijnen
Als we geen oorzaak voor het tussentijds bloedverlies vinden, dan kunt u overwegen de anticonceptiepil te gaan gebruiken. Met de pil houdt het tussentijds bloedverlies meestal op.
Na drie tot zes maanden kunt u weer proberen hoe het zonder de pil gaat.
Soms komt het gek genoeg juist door ‘de pil’ dat u tussentijds bloedverlies krijgt. U kunt dan een andere anticonceptiepil proberen om te kijken of het dan wel ophoudt.
naar boven
Hoe gaat het verder?
Als er geen afwijking is gevonden, dan wordt het tussentijds bloedverlies waarschijnlijk door hormonale schommelingen veroorzaakt. Deze kunnen geen kwaad en gaan vaak vanzelf over.
Heeft u wisselende seksuele contacten of houdt het tussentijds bloedverlies langer dan drie maanden aan, dan is het verstandig te onderzoeken of u een infectie heeft. Bijvoorbeeld een infectie met chlamydia. Dit is een bacterie die door seksueel contact wordt overgedragen.
Vaak wordt er ook een uitstrijkje van de baarmoedermond gemaakt.
Als blijkt dat u een seksueel overdraagbare aandoening (soa) heeft, bijvoorbeeld een chlamydia infectie, dan krijgt u medicijnen om de infectie te bestrijden. Uw seksuele partner(s) moet dan ook worden onderzocht en behandeld.
Als er bij een uitstrijkje afwijkende cellen worden gevonden, dan is verder onderzoek noodzakelijk.
Maak opnieuw een afspraak
-
als u na 3 maanden nog steeds last heeft van tussentijds bloedverlies
-
als het bloedverlies steeds meer wordt
-
als u er pijn bij krijgt
-
of als u ongerust blijft.
naar boven
Heeft u nog vragen?
Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, dan kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.
naar boven
