paniekaanvallen

Artikelen over paniekaanvallen

Patientenbrieven

Paniekaanval

Angst

Angst is een normale reactie bij dreigend gevaar. Angst leidt tot voorzichtigheid of tot vluchten, en kan dus nuttig zijn als je jezelf moet beschermen.

Ook in niet bedreigende situaties kunt u gespannen of bang worden, bijvoorbeeld als u een examen moet afleggen of een voordracht gaat houden.

Wanneer u gespannen of angstig bent, kan dat verschillende lichamelijke verschijnselen geven. Uw lichaam maakt dan een stresshormoon (adrenaline) aan. Alsof uw lichaam zich voorbereidt om snel te kunnen reageren op een mogelijk gevaar. Adrenaline zorgt ervoor dat uw hart sneller gaat kloppen en dat u sneller gaat ademen. Dat geeft soms een gejaagd gevoel. U kunt een licht gevoel in het hoofd krijgen of benauwd worden. U kunt ook opeens gaan trillen of transpireren. Vaak kunt u dat wel weer gemakkelijk onder controle krijgen. U realiseert zich waardoor u angstig bent en probeert afleiding te zoeken. Of u doet gewoon toch datgene waar u tegen opziet: u maakt het tentamen, u houdt een voordracht of u doet uw rijexamen. Daarna wordt u vanzelf weer rustig en voelt u zich misschien wel trots dat het is gelukt.

naar boven

Wat is een paniekaanval?

Soms kunnen de lichamelijke spanningsverschijnselen lang aanhouden of erger worden. Uw hart gaat steeds sneller kloppen, u heeft uw ademhaling niet meer onder controle, u kunt duizelig worden of wazig gaan zien. Het kan lijken alsof uw lichaam het niet meer aankan. Dat maakt de angst nog groter en u raakt in paniek. U voelt zich dan ellendig en weet niet meer wat u moet doen. Nadenken lukt niet meer goed. U wilt het liefst vluchten, schreeuwen of wegkruipen. Als de angst als het ware de baas wordt over u, dan heeft u een paniekaanval. Een paniekaanval kan een paar minuten tot uren duren.

naar boven

Wat zijn de verschijnselen?

Bij een paniekaanval kunnen er allerlei klachten optreden. Sommige mensen hebben maar een of twee van die klachten. Anderen krijgen meerdere klachten tegelijk. De meest voorkomende klachten zijn:

snelle hartslag, transpireren, duizeligheid, beven;
hyperventilatie, benauwdheid, een vervelend gevoel in de borst;
tintelingen of een doof gevoel in handen of voeten;
droge mond, misselijkheid, braken of diarree;
hoofdpijn, rood worden, flauwvallen;
het gevoel niet meer te weten wie of waar u bent;
het gevoel dat u de controle over uzelf verliest, gek wordt of doodgaat.

Als een paniekaanval over is, kunt u nog hevig natrillen of in huilen uitbarsten.

naar boven

Waardoor komt het?

Een paniekaanval kan in verschillende situaties ontstaan. Bijvoorbeeld:

Als u door een gevaarlijke situatie zo heftig schrikt, dat u niet meer weet wat u moet doen. Bijvoorbeeld als in uw huis ineens brand uitbreekt.
Als u het gevaar in een bepaalde situatie overschat en daardoor angstiger wordt dan nodig is.
Als u bij normale spanningsverschijnselen (snelle hartslag, snel ademen, transpireren) denkt dat u een ernstige ziekte heeft of een hartaanval krijgt. De angst hiervoor kan soms een paniekaanval uitlokken.
Een paniekaanval kan soms door een kleine gebeurtenis worden uitgelokt, soms zelfs zonder duidelijke aanleiding. Overbelasting of oververmoeidheid kunnen hierbij een rol spelen.
Vaak is er sprake van erfelijke aanleg. In sommige familie’s komen paniekaanvallen veel vaker voor.
Als u eenmaal een paniekaanval heeft gehad, kunt u daarna bang zijn voor herhaling ervan. Dat geeft soms zoveel spanning dat daardoor juist weer een paniekaanval kan worden uitgelokt.

naar boven

Adviezen

Tips voor als u een paniekaanval krijgt:

Het helpt als u weet dat de lichamelijke verschijnselen die u voelt geen kwaad kunnen en vanzelf overgaan. Ze worden door angst veroorzaakt en niet door een ernstige ziekte. Probeer uzelf gerust te stellen!
Als u een aanval heeft of voelt aankomen, probeer dan rustig te ademen en te ontspannen.
Zoek afleiding. Neem bijvoorbeeld een slok water, loop even naar buiten, doe wat oefeningen (zoals kniebuigingen), of ga hardop lezen.
Onderneem iets actiefs: Ga een eind fietsen, rennen of wandelen.

Probeer na een paniekaanval na te gaan hoe de paniekaanval kan zijn ontstaan.

Was de situatie werkelijk bedreigend?
Heeft u last van stress en spanningen, misschien zonder dat u zich daarvan bewust bent?
Zijn er bepaalde situaties die spanningen bij u oproepen. Zo ja, waarom?
Schrijf eventueel op in welke situaties u angstig bent en welke lichamelijke verschijnselen u dan krijgt.

naar boven

Hoe gaat het verder?

De lichamelijke verschijnselen die door een paniekaanval worden veroorzaakt, kunnen geen kwaad. Het kan zijn dat u maar één keer in uw leven een paniekaanval krijgt en daarna nooit meer. Sommige mensen krijgen wel vaker een paniekaanval, dat noemt men een paniekstoornis. Ook als u maar één keer een paniekaanval hebt gehad, kan de angst voor herhaling op zich weer spanning veroorzaken. Als u veel last heeft van paniekaanvallen, of van de angst daarvoor, kom dan op het spreekuur om dit te bespreken. Bijvoorbeeld als u merkt dat u bepaalde situaties gaat vermijden uit angst voor een paniekaanval. Als u heeft opgeschreven welke situaties spanningen geven, neem dan uw aantekeningen mee zodat we deze kunnen bespreken. Soms kan begeleiding door een psycholoog u verder helpen.

Bel de praktijk als u een paniekaanval krijgt en het u niet lukt om deze onder controle te krijgen, ook niet met de hierboven genoemde adviezen.

naar boven