Overgangsklachten

De keuzemogelijkheden voor overgangsklachten

Hier worden korte beschrijvingen gegeven van behandelmogelijkheden voor vrouwen met overgangsklachten. Aan het einde van dit onderdeel wordt een handig overzicht gegeven van kenmerken van de keuzemogelijkheden.

De behandelmogelijkheden kunnen als volgt worden ingedeeld:

Schema behandelmethoden overgangsklachten

Bij medicijnen wordt onderscheid gemaakt tussen reguliere medicijnen (waarbij het kan gaan om middelen zonder hormonen of middelen met hormonen) en middelen op plantaardige basis.

Zonder medicijnen

De overgang is een natuurlijk onderdeel van het ouder worden. U kunt erop vertrouwen dat uw lichaam vanzelf een nieuw evenwicht zal vinden. U kunt proberen deze periode als een deel van uw leven te accepteren.

Met enkele aanpassingen in uw levensstijl kunt u de overgang dragelijker maken. De zelfzorg adviezen en tips helpen hierbij. De klachten verdwijnen er niet door.

Vaak lucht het op om over uw klachten te praten met uw partner of met een vriendin. U kunt ook contact zoeken met lotgenoten om uw ervaringen te delen, bijvoorbeeld bij Vrouwen en overgang.

Zelfzorg adviezen

Het is belangrijk dat u goed voor uzelf zorgt en in een goede conditie bent. Hier volgen enkele tips en adviezen per klacht.

Bij menstruatieveranderingen

Wanneer u veel bloed verliest omdat de menstruatie vaker komt, heftiger is of langer duurt, moet u letten op:

  • Gezonde voeding met voldoende ijzer, zoals vlees, volkorenproducten, bladgroenten en gedroogde vruchten.
  • Voldoende bewegen: tenminste een halfuur per dag actief bewegen, zoals wandelen, fietsen, joggen, zwemmen of dansen.
  • Voldoende (nacht-)rust. Ga op tijd naar bed, zorg voor een rustige slaapkamer en neem geen werk mee naar bed.
Bij opvliegers
  • Draag kleding die vocht goed opneemt en waardoor vocht verdampt: bijvoorbeeld katoen, zijde, wol. Als u meerdere dunne lagen over elkaar draagt, kunt u gemakkelijk iets uit doen.
  • Slaap onder katoenen lakens en (meerdere dunne) wollen dekens in plaats van onder een (synthetisch) dekbed.
  • Alcohol, warme dranken als koffie en thee, en gekruid eten kunnen opvliegers uitlokken
Bij vaginale klachten

Maak duidelijke afspraken met uw partner:

  • Bespreek samen uw lichamelijke veranderingen.
  • Neem veel tijd bij het voorspel. Het is nu extra belangrijk om aan te geven wat prettig is en wat onprettig of zelfs pijnlijk is. Gebruik speeksel of een glijmiddel als de vagina droog is. Een glijmiddel kunt u zonder recept bij de drogist of apotheek kopen. De meest gebruikte middelen zijn Sensilube en KY-gel. Het werkt het beste als beide partners het glijmiddel gebruiken: bij de vrouw niet inwendig, maar rondom de vaginale opening en bij de man op de penis. Omdat de meeste glijmiddelen vrij lang werkzaam blijven, is het mogelijk ze enige tijd van te voren aan te brengen.
  • Spreek af om ook eens te vrijen zonder geslachtsgemeenschap.

Met medicijnen

Er zijn verschillende soorten geneesmiddelen voor het behandelen van typische overgangsklachten:

Middelen zonder hormonen

Er bestaan middelen zonder hormonen die helpen bij verschillende verschijnselen:

Bij menstruatieveranderingen

Bij menstruatieveranderingen met heftig bloedverlies kunnen zogenaamde NSAIDs of tranexaminezuur soms helpen. Ga hiervoor eerst naar uw huisarts.

NSAIDs zijn ontstekingsremmende pijnstillers. Deze kunnen de hoeveelheid bloedverlies tijdens de menstruatie met een derde verminderen. Voordelen van deze middelen zijn dat u ze alleen tijdens de eerste drie dagen van de menstruatie hoeft in te nemen en dat ze ook een pijnstillend effect hebben. Als bijwerking kunnen deze middelen maagklachten geven. NSAIDs mag u niet met SSRI’s (middelen tegen depressies) combineren aangezien dit een verhoogde kans geeft op maagbloedingen.

Als NSAIDs onvoldoende verbetering geven, kan tranexaminezuur soms helpen. Hiermee kan het bloedverlies met driekwart verminderen. Maar het middel heeft meer bijwerkingen, vooral misselijkheid, duizeligheid en diarree. Ook tranexaminezuur hoeft u alleen tijdens de eerste drie dagen van de menstruatie in te nemen (3 maal daags 1000 mg).

Bij bovenstaande medicijnen kunt u overwegen na drie tot zes maanden te stoppen om te zien of de klachten terugkomen.

naar boven

Bij opvliegers

Clonidine is een stof die wordt gebruikt bij verhoogde bloeddruk. Clonidine helpt redelijk tegen opvliegers en zweetaanvallen, maar niet tegen andere overgangsklachten. Het middel heeft invloed op de hartslag en bloedsomloop. Clonidine is alleen met een recept verkrijgbaar. Tweemaal per dag moet u een of twee tot drie tabletten slikken.

Bijwerkingen die kunnen optreden zijn sufheid, duizeligheid, misselijkheid, hoofdpijn of een droge mond. Meestal verdwijnen de bijwerkingen binnen twee weken. Het kan 2-3 weken duren voordat u het effect merkt van dit middel.

Selectieve Serotonine Re-uptake Inhibitors (SSRI’s) worden gebruikt als middel bij depressie en blijken ook te werken tegen opvliegers. De werking is minder dan die van middelen met hormonen. Er zijn geen gegevens bekend over de lange termijn effecten. Deze middelen werken niet verslavend, maar als u wilt stoppen moet u de hoeveelheid geleidelijk afbouwen in overleg met uw arts. U kunt een SSRI alleen via een recept verkrijgen.

Bijwerkingen die vooral in de eerste weken kunnen optreden zijn misselijkheid, diarree, angst, onrust, opgejaagdheid en nervositeit; hoofdpijn, slapeloosheid, en minder zin in vrijen zijn bijwerkingen die langer kunnen aanhouden. SSRI’s mag u niet met NSAIDs combineren aangezien dit een verhoogde kans geeft op maagbloedingen.

Op het onderdeel Medicijnen kunt u terecht voor meer informatie over werking en bijwerking van SSRI's.

naar boven

Bij vaginale klachten

Gebruik een glijmiddel als u last heeft van branderigheid of pijn bij het vrijen. Een glijmiddel kunt u zonder recept bij de drogist of apotheek kopen. De meest gebruikte middelen zijn Sensilube en KY-gel.

Het werkt het beste als beide partners het glijmiddel gebruiken: bij de vrouw niet inwendig, maar rondom de vaginale opening en bij de man op de penis. Omdat de meeste glijmiddelen vrij lang werkzaam blijven, is het mogelijk ze enige tijd van te voren aan te brengen.

naar boven

Middelen met hormonen

Middelen met hormonen

Hormoontabletten helpen goed tegen alle typische overgangsverschijnselen (menstruatieveranderingen, opvliegers en nachtelijke zweetaanvallen, en vaginale klachten). Deze middelen bevatten het hormoon oestrogeen om de dalende hoeveelheid vrouwelijke hormonen in uw lichaam aan te vullen.

Er zijn verschillende soorten zoals de anticonceptiepil en speciale overgangsmiddelen. Het verschil zit in de samenstelling (welke hormonen), de dosering, de manier van toedienen (inslikken of aanbrengen op de huid of het vaginale slijmvlies), gebruik en vorm (tabletten, pleister, neusspray, huidgel, vaginale zetpil of –crème). Sommige toedieningsvormen zijn duurder dan andere, maar niet beter. Informeer zelf bij uw verzekering of u hiervoor moet bijbetalen.

Bijna alle middelen bevatten oestrogeen; sommige zijn gecombineerd met een progestageen (voor vrouwen die nog een baarmoeder hebben). Bij de keuze welke pil (samenstelling) het beste bij u past speelt mee of u uw baarmoeder nog heeft, of u nog menstrueert, en of u een zwangerschap wilt voorkomen. Vaginale middelen zijn geschikt als u alleen vaginale klachten wilt bestrijden.

Lees meer over: anticonceptiepil

Lees meer over: overgangsmiddelen

naar boven

Bij menstruatieveranderingen of opvliegers

Het hormoonmiddel brengt de hoeveelheid hormonen in uw lichaam weer op het peil van vóór de overgang, waardoor menstruatieveranderingen of opvliegers (en ook de vaginale klachten) verdwijnen.

Bijwerkingen

De meeste bijwerkingen treden op in de eerste maanden van het gebruik. De meest voorkomende bijwerkingen zijn vochtophoping, gevoelige borsten, hoofdpijn, misselijkheid, doorbraakbloedingen. Op het onderdeel medicijnen van kiesBeter kunt u terecht voor meer informatie over werking en bijwerking van overgangsmiddelen.

Risico's

Uit onderzoek over de overgang is gebleken dat hormoonmiddelen een verhoogde kans geven op borstkanker en hart- en vaatziekten, en een verlaagde kans op darmkanker, botontkalking en botbreuken. Naarmate u deze middelen langer gebruikt, nemen deze effecten toe. Alleen het risico op hart- en vaatziekten is juist in het eerste jaar van gebruik het hoogst. In principe wordt geadviseerd hormoonmiddelen niet langer dan een half jaar te gebruiken, en telkens opnieuw te bekijken of voortzetting van de hormonen wel gewenst is. Zodra u stopt met de medicijnen, worden de risico’s langzaam kleiner. Na vijf jaar is het risico weer net als wanneer u geen medicijnen voor de overgang had gebruikt.

Lees meer over: verhoogde kans op borstkanker en hart- en vaatziekten

Lees meer over: verlaagde kans op darmkanker, botontkalking en botbreuken

naar boven

Bij vaginale klachten

Bij vaginale klachten kunt u speciale crème of tabletten in de vagina aanbrengen. In de crème en tabletten zit het vrouwelijk hormoon oestrogeen. Dit herstelt het vaginaslijmvlies. Voor zover bekend gelden de genoemde risico’s van oestrogeen bij vaginaal gebruik niet.

naar boven

Middelen op plantaardige basis

Als u om welke reden dan ook geen reguliere medicijnen wilt gebruiken, kunt u middelen op plantaardige basis proberen. Van sommige middelen is met wetenschappelijk onderzoek aangetoond dat ze niet werken. Andere middelen zijn niet onderzocht of zijn nog in onderzoek. Middelen op plantaardige basis zijn zonder recept te koop bij de drogist of apotheek.

Fytotherapeutische middelen Fytotherapeutische middelen bevatten werkzame stoffen uit planten en kruiden. Er zijn middelen die zouden kunnen helpen bij opvliegers: de zogenaamde fyto-oestrogenen en zilverkaars. Uit onderzoek dat tot nu toe gedaan is, blijkt dat deze middelen geen of enige positieve werking hebben ten opzichte van een placebo (middel zonder werkzame stoffen). De werkzaamheid en veiligheid bij langdurig gebruik zijn nog niet aangetoond of onderzocht.

Homeopathische middelen In de homeopathie worden ook planten en kruiden gebruikt, maar dan in sterk verdunde (10 tot 50.000 maal) oplossingen. Van verschillende homeopathische middelen word beweerd dat ze helpen tegen opvliegers. De werkzaamheid is niet wetenschappelijk aangetoond.

U bevindt zich hier:

U gebruikt een verouderde webbrowser, wij raden u aan over te schakelen naar een van onderstaande moderne internetbrowsers.