Angststoornissen bij volwassenen

Hypochondrie

Hypochondrie (ziektevrees) Mensen met hypochondrie denken bij onschuldige lichamelijke verschijnselen dat ze een ernstige levensbedreigende ziekte hebben. Iemand wordt daar heel angstig van en het is niet makkelijk om hem gerust te stellen. Als uit een lichamelijk onderzoek blijkt dat iemand niets ernstigs mankeert, voelt hij zich weliswaar even gerustgesteld, maar na verloop van tijd begint hij toch weer te twijfelen aan zijn gezondheid.

Hypochondrie: keuzemogelijkheden

Nadat uw behandelaar heeft vastgesteld dat u hypochondrie heeft, kunt u met uw behandelaar bespreken welke behandeling voor u geschikt is. Dit is een persoonlijke keuze. De deskundigen weten wel welke behandeling de voorkeur heeft bij de meeste mensen met hypochondrie. Maar dat wil niet zeggen dat deze behandeling ook uw voorkeur heeft. Misschien houdt u helemaal niet van medicijnen slikken of ziet u gesprekken met een behandelaar totaal niet zitten. Natuurlijk is het ook belangrijk of een bepaalde behandeling bij u in de buurt te vinden is of dat er een wachtlijst is. Het is goed om hier met uw behandelaar over te spreken en samen tot een behandelkeuze te komen.

Hypochondrie kan behandeld worden met een psychologische behandeling óf met medicijnen. Onduidelijk is de combinatie van beide beter werkt dan één van beide behandelingen afzonderlijk. De keuze hangt ook af van de vraag of u naast de hypochondrie ook een ernstige depressie heeft.

De deskundigen geven het volgende advies:

  • Als u een alleen hypochondrie heeft, adviseert de behandelaar u te kiezen voor een psychologische behandeling.
  • Als u hypochondrie heeft én een ernstige depressie, raadt uw behandelaar u aan om te starten met medicijnen en een psychologische behandeling.

Zie onder Behandelmogelijkheden wat de behandelingen inhouden.

Deze vormen van psychologische behandelingen helpen (zijn effectief) bij hypochondrie: cognitieve therapie en exposure.

Cognitieve therapie, exposure

Cognitieve therapie en exposure zijn de eerste keus behandelingen die beide even goed werken bij hypochondrie. Precieze gegevens over het percentage mensen dat baat heeft bij deze behandelingen, zijn niet bekend.

Beide behandelingen kunt u alleen of in een groep krijgen in tien tot twintig sessies. Vaak wordt een combinatie van beide aangeboden.

Dit medicijn helpt (is effectief) bij hypochondrie: selectieve serotonine heropnameremmers (SSRI’s).

Selectieve Serotonine Heropnameremmers (SSRI’s)

Van de 100 mensen met hypochondrie die een SSRI’s gebruiken, verminderen de klachten bij 80 mensen wel en bij 20 mensen niet.

Afbeelding 18

SSRI's verminderen angstgevoelens en mensen gaan situaties die angst oproepen minder vermijden. SSRI's helpen ook depressieve klachten te verminderen.

SSRI’s kunnen lange tijd gebruikt worden.

Deskundigen verwachten dat de TCA’s imipramine en clomipramine ook de klachten van de hypochondrie kunnen verminderen.

Hypochondrie: keuzeoverzicht

Inleiding

In het keuzeoverzicht staan de belangrijkste kenmerken van een aantal behandelingen achter elkaar.

Werkt de behandeling tegen een hypochondrie?

Medicijnen werken bij het grootste deel van de mensen met een hypochondrie.

Medicijnen werken vrij snel, na vier tot twaalf weken kunt u samen met de behandelaar bepalen of de behandeling met het medicijn werkt.

Wat is het belangrijkste kenmerk van de behandeling?

U slikt minimaal eenmaal per dag het medicijn.

U bezoekt de behandelaar regelmatig voor controle en begeleiding.

Heeft de behandeling nadelen?

Bijwerkingen kunnen vooral aan het begin van de behandeling optreden. De meeste bijwerkingen verdwijnen na een of twee weken gebruik als u gewend bent geraakt aan het middel.

De eerste tijd gaat u met uw behandelaar op zoek naar het juiste medicijn en de juiste dosis. Het kan zijn dat na een aantal weken blijkt dat een medicijn niet voldoende werkt bij u. Dan kunt u een ander medicijn gaan proberen en start u opnieuw met een opbouwschema.

Welke ervaringen hebben anderen met de behandeling?

Aan het begin van de behandeling, in de eerste twee á drie weken, kunnen de angstklachten toenemen. Daarna nemen de angstklachten af. Uw behandelaar kan u tijdelijk medicijnen voorschrijven die deze toename van angst tegen gaat.

Wat moet u zelf doen of kunnen?

U neemt het medicijn regelmatig in. Uw behandelaar of apotheker vertelt u wanneer het medicijn het beste kunt innemen.

Waar wordt de behandeling gegeven?

Bij de huisarts, bij een ggz-instelling, bij een polikliniek psychiatrie, bij een Riagg of in de eigen praktijk van de psychiater.

Welke hulpverleners kunnen deze behandeling geven?

Huisartsen, psychiaters in opleiding (arts-assistenten) of psychiaters schrijven medicijnen voor.

Hoe lang duurt het?

Het kan zijn dat u het medicijn lange tijd nodig heeft, soms jaren of uw leven lang.

Werkt de behandeling tegen hypochondrie?

Exposure werkt bij mensen met hypochondrie.

Wat is het belangrijkste kenmerk van de behandeling?

Deze behandeling houdt in dat u stapje voor stapje blootgesteld wordt aan die situaties die juist angst bij u oproepen. U komt steeds meer in aanraking met de situatie waar u bang voor bent en de situaties worden steeds erger, moeilijker et cetera. Uiteindelijk neemt uw angst af en gaat u er aan wennen.

Heeft de behandeling nadelen?

Exposure kost tijd. U gaat regelmatig naar uw behandelaar toe en moet thuis ook oefenen.

U moet vaak een eigen bijdrage betalen, veel verzekeraars betalen deze behandeling niet volledig.

Welke ervaringen hebben anderen met de behandeling?

Exposure vraagt veel inzet en doorzettingsvermogen.

Wat moet u zelf doen of kunnen?

U gaat voor tien tot twintig sessies naar uw behandelaar en u oefent minimaal een uur thuis.

Waar wordt de behandeling gegeven?

Bij een ggz-instelling, bij een polikliniek psychiatrie, bij een Riagg of in de eigen praktijk van de behandelaar.

Welke hulpverleners kunnen deze behandeling geven?

De behandeling wordt meestal door een specifiek geschoolde psycholoog, een specifiek geschoolde psychiater of een psychotherapeut gegeven. Sommige maatschappelijk werkers en SPV-ers geven ook een lichte vorm van gedragstherapeutische hulpverlening voor lichte klachten.

Hoe lang duurt het?

Tien tot twintig sessies.

Werkt de behandeling tegen hypochondrie?

Cognitieve therapie werkt bij het grootste deel van de mensen met hypochondrie.

Wat is het belangrijkste kenmerk van de behandeling?

Bij cognitieve therapie gaat het om het idee dat vervelende emoties (angst) ontstaan of blijven bestaan door denkfouten. Door cognitieve therapie leert u de denkfouten te vervangen door meer kloppende en positieve gedachten.

Heeft de behandeling nadelen?

Cognitieve therapie kost tijd. U gaat regelmatig naar uw behandelaar toe en moet thuis ook oefenen.

U moet vaak een eigen bijdrage betalen, veel verzekeraars betalen deze behandeling niet volledig.

Welke ervaringen hebben anderen met de behandeling?

Door cognitieve therapie vermindert de angst.

Wat moet u zelf doen of kunnen?

U gaat voor tien tot twintig sessies naar uw behandelaar en u oefent thuis.

Waar wordt de behandeling gegeven?

Bij een ggz-instelling, bij een polikliniek psychiatrie, bij een Riagg of in de eigen praktijk van de behandelaar.

Welke hulpverleners kunnen deze behandeling geven?

De behandeling wordt meestal door een specifiek geschoolde psycholoog, een specifiek geschoolde psychiater of een psychotherapeut gegeven. Sommige maatschappelijk werkers en SPV-ers geven ook een lichte vorm van gedragstherapeutische hulpverlening voor lichte klachten.

Hoe lang duurt het?

De behandeling duurt tien tot twintig sessies. Daarna is vervolgbehandeling vaak nog nodig.

Uw keuze

U heeft last van één (of meer) angststoornis(sen). In het onderdeel ‘Wat is een angststoornis’ heeft u kunnen lezen wat de verschillende typen angststoornissen inhouden en welke behandelingen mogelijk zijn. In de beschrijving van de verschillende typen angststoornissen heeft u kunnen lezen welke behandeling de deskundigen aanraden. Vaak staat vermeld dat u zelf de keuze kunt maken of u medicijnen wil gebruiken of een psychologische behandeling wil. In dit deel stellen wij u een aantal vragen om u te helpen bij het maken van deze keuze.

Hieronder staat voor drie onderwerpen beschreven waar u rekening mee moet houden als u voor een psychologische behandeling of een behandeling met medicijnen kiest. Het gaat hier steeds om uw mening en ervaring.

  • 1. In hoeverre vindt u het een probleem?
  • 2. Hoe denkt u er nu over en hoe zal u er over een paar maanden over denken?

Maak uw keuze

U bevindt zich hier:

U gebruikt een verouderde webbrowser, wij raden u aan over te schakelen naar een van onderstaande moderne internetbrowsers.