Angststoornissen bij volwassenen

Specifieke fobie

Iemand met een specifieke fobie heeft een overdreven angst voor één specifieke situatie. Denk hierbij aan bepaalde dieren, afgesloten ruimten, hoogte, onweer, vliegen en dergelijke. Als iemand de situatie, waar hij bang voor is, kan vermijden, heeft hij weinig last van deze fobie maar als het niet lukt om de situatie te vermijden dan kunnen hevige angsten optreden. Als iemand bijvoorbeeld voor zijn werk moet vliegen terwijl hij daar angstig van wordt.

In de keuzehulp wordt een onderscheid gemaakt in de volgende subtypen:

  • bloedfobie
  • letselfobie
  • injectie fobie
  • dier fobie
  • natuur fobie
  • overige typen (alle fobieën die niet bij de voorgaande subtypen horen)

Specifieke fobie: keuzemogelijkheden

Nadat uw behandelaar heeft vastgesteld dat u een specifieke fobie heeft, kunt u met uw behandelaar bespreken welke behandeling voor u geschikt is. Dit is een persoonlijke keuze. De deskundigen weten wel welke behandeling de voorkeur heeft bij de meeste mensen met een specifieke fobie. Maar dat wil niet zeggen dat deze behandeling ook uw voorkeur heeft. Misschien houdt u helemaal niet van medicijnen slikken of ziet u gesprekken met een behandelaar totaal niet zitten. Natuurlijk is het ook belangrijk of een bepaalde behandeling bij u in de buurt te vinden is of dat er een wachtlijst is. Het is goed om hier met uw behandelaar over te spreken en samen tot een behandelkeuze te komen.

Een specifieke fobie kan behandeld worden met een psychologische behandeling óf met medicijnen. Onduidelijk is of de combinatie van beide beter werkt dan één van beide behandelingen afzonderlijk. Voor de keuze is het belangrijk welk type fobie u heeft.

De deskundigen geven het volgende advies:

  • Als u een bloed-, letsel-, of injectietype fobie heeft, zal uw behandelaar u aanraden om te starten met een psychologische behandeling.
  • Als u een dier-, natuur-, of overige type fobie heeft voor een situatie, die niet vaak voorkomt, zal uw behandelaar u aanraden om af en toe (als het nodig is) een medicijn (benzodiazepine) te gebruiken.
  • Als u een dier-, natuur- of overig type fobie voor een veel voorkomende situatie, zal uw behandelaar u aanraden om te starten met een psychologische behandeling.
  • Als u een bloed-, letsel- of injectietype fobie heeft en de psychologische behandeling werkt niet, zal uw behandelaar u aanraden om te starten met medicijnen.
  • Bij een dier-, natuur- of overig type fobie voor meerdere situaties, geldt hetzelfde.

Zie onder Behandelmogelijkheden wat de behandelingen inhouden.

Deze vormen van psychologische behandelingen helpen (zijn effectief) bij een specifieke fobie: exposure en cognitieve therapie

Exposure

Exposure is een behandeling die werkt voor mensen met een specifieke fobie. Deskundigen adviseren deze behandeling als eerste keus bij een specifieke fobie. Precieze gegevens over het percentage mensen dat baat heeft bij deze behandeling, zijn niet bekend.

Belangrijk is dat de behandelaar vooraf geruststellende informatie geeft over de situatie waar u bang voor bent.

De behandeling wordt gegeven in vier tot acht sessies. Deze sessies krijgt u in een groep of alleen met de behandelaar. U krijgt huiswerk om thuis te oefenen.

Cognitieve therapie

Cognitieve therapie werkt mogelijk bij de behandeling van een specifieke fobie. Het gaat dan om een behandeling van twee tot tien sessies. Precieze gegevens over het percentage mensen dat baat heeft bij deze behandeling, zijn niet bekend.

Voor de behandeling van een specifieke fobie is het gebruik van medicijnen niet de eerste keuze. Zeker niet als u weinig last heeft van de fobie.

Het is tot nu toe weinig onderzocht maar deskundigen nemen aan dat SSRI’s en TCA’s werken. Precieze gegevens over het percentage mensen dat baat heeft bij deze behandeling, zijn niet bekend.

Mensen die maar heel af en toe in de situatie komen waarin ze angstig zijn kunnen op die momenten een benzodiazepine slikken. Denk hierbij aan vliegangst of angst voor de tandarts.

Specifieke fobie: keuzeoverzicht

Inleiding

In het keuzeoverzicht staan de belangrijkste kenmerken van een aantal behandelingen achter elkaar.

Werkt de behandeling tegen een specifieke fobie?

Voor de behandeling van een specifieke fobie is het gebruik van medicijnen niet de eerste keuze. Zeker niet als u weinig last heeft van de fobie.

Het is tot nu toe weinig onderzocht maar deskundigen nemen aan dat SSRI’s en TCA’s werken.

Mensen die maar heel af en toe in de situatie komen waarin ze angstig zijn kunnen op die momenten een benzodiazepine slikken. Denk hierbij aan vliegangst of angst voor de tandarts.

Wat is het belangrijkste kenmerk van de behandeling?

U slikt minimaal eenmaal per dag het medicijn (SSRI of TCA).

Benzodiazepinen slikt u voordat u in de situatie waarin u doorgaans angstig wordt.

U bezoekt de behandelaar regelmatig voor controle en begeleiding.

Heeft de behandeling nadelen?

Bijwerkingen kunnen vooral aan het begin van de behandeling optreden. De meeste bijwerkingen verdwijnen na een of twee weken gebruik als u gewend bent geraakt aan het middel.

De eerste tijd gaat u met uw behandelaar op zoek naar het juiste medicijn en de juiste dosis. Het kan zijn dat na een aantal weken blijkt dat een medicijn niet voldoende werkt bij u. Dan kunt u een ander medicijn gaan proberen en start u opnieuw met een opbouwschema.

Welke ervaringen hebben anderen met de behandeling?

Aan het begin van de behandeling (met SSRI's of TCA's) in de eerste twee á drie weken, kunnen de angstklachten toenemen. Daarna nemen de angstklachten af. Uw behandelaar kan u tijdelijk medicijnen (benzodiazepinen) voorschrijven die deze toename van angst tegen gaat.

Wat moet u zelf doen of kunnen?

U neemt het medicijn regelmatig in. Uw behandelaar of apotheker vertelt u wanneer het medicijn het beste kunt innemen.

Waar wordt de behandeling gegeven?

Bij de huisarts, bij een ggz-instelling, bij een polikliniek psychiatrie, bij een Riagg of in de eigen praktijk van de psychiater.

Welke hulpverleners kunnen deze behandeling geven?

Huisartsen, psychiaters in opleiding (arts-assistenten) of psychiaters schrijven medicijnen voor.

Hoe lang duurt het?

Het kan zijn dat u het medicijn lange tijd nodig heeft, soms jaren of uw leven lang.

Werkt de behandeling tegen een specifieke fobie?

Exposure werkt bij het grootste deel van de mensen met een specifieke fobie.

Wat is het belangrijkste kenmerk van de behandeling?

Deze behandeling houdt in dat u stapje voor stapje blootgesteld wordt aan die situaties die juist angst bij u oproepen. U komt steeds meer in aanraking met de situatie waar u bang voor bent en de situaties worden steeds erger, moeilijker et cetera. Uiteindelijk neemt uw angst af en gaat u er aan wennen.

Heeft de behandeling nadelen?

Exposure kost tijd. U gaat regelmatig naar uw behandelaar toe en moet thuis ook oefenen.

U moet vaak een eigen bijdrage betalen, veel verzekeraars betalen deze behandeling niet volledig.

Welke ervaringen hebben anderen met de behandeling?

Exposure helpt vooral tegen de vermijding.

Exposure vraagt veel inzet en doorzettingsvermogen.

Wat moet u zelf doen of kunnen?

U gaat voor vier tot acht sessies naar uw behandelaar en u krijgt huiswerk om thuis te oefenen.

Waar wordt de behandeling gegeven?

Bij een ggz-instelling, bij een polikliniek psychiatrie, bij een Riagg of in de eigen praktijk van de behandelaar.

Welke hulpverleners kunnen deze behandeling geven?

De behandeling wordt meestal door een specifiek geschoolde psycholoog, een specifiek geschoolde psychiater of een psychotherapeut gegeven. Sommige maatschappelijk werkers en SPV-ers geven ook een lichte vorm van gedragstherapeutische hulpverlening voor lichte klachten.

Hoe lang duurt het?

De behandeling wordt gegeven in vier tot acht sessies. Deze sessies krijgt u in een groep of alleen met de behandelaar.

Werkt de behandeling tegen een specifieke fobie?

Cognitieve therapie werkt mogelijk bij de behandeling van een specifieke fobie.

Wat is het belangrijkste kenmerk van de behandeling?

Bij cognitieve therapie gaat het om het idee dat vervelende emoties (angst) ontstaan of blijven bestaan door denkfouten. Door cognitieve therapie leert u de denkfouten te vervangen door meer kloppende en positieve gedachten.

Heeft de behandeling nadelen?

Cognitieve therapie kost tijd. U gaat regelmatig naar uw behandelaar toe en moet thuis ook oefenen.

U moet vaak een eigen bijdrage betalen, veel verzekeraars betalen deze behandeling niet volledig.

Welke ervaringen hebben anderen met de behandeling?

Door cognitieve therapie vermindert de angst en het helpt ook tegen de vermijding.

Wat moet u zelf doen of kunnen?

U gaat voor twee tot tien sessies naar uw behandelaar.

Waar wordt de behandeling gegeven?

Bij een ggz-instelling, bij een polikliniek psychiatrie, bij een Riagg of in de eigen praktijk van de behandelaar.

Welke hulpverleners kunnen deze behandeling geven?

De behandeling wordt meestal door een specifiek geschoolde psycholoog, een specifiek geschoolde psychiater of een psychotherapeut gegeven. Sommige maatschappelijk werkers en SPV-ers geven ook een lichte vorm van gedragstherapeutische hulpverlening voor lichte klachten.

Hoe lang duurt het?

De behandeling duurt vier tot zestien sessies. Daarna is vervolgbehandeling vaak nog nodig.

Uw keuze

U heeft last van één (of meer) angststoornis(sen). In het onderdeel ‘Wat is een angststoornis’ heeft u kunnen lezen wat de verschillende typen angststoornissen inhouden en welke behandelingen mogelijk zijn. In de beschrijving van de verschillende typen angststoornissen heeft u kunnen lezen welke behandeling de deskundigen aanraden. Vaak staat vermeld dat u zelf de keuze kunt maken of u medicijnen wil gebruiken of een psychologische behandeling wil. In dit deel stellen wij u een aantal vragen om u te helpen bij het maken van deze keuze.

Hieronder staat voor drie onderwerpen beschreven waar u rekening mee moet houden als u voor een psychologische behandeling of een behandeling met medicijnen kiest. Het gaat hier steeds om uw mening en ervaring.

  • 1. In hoeverre vindt u het een probleem?
  • 2. Hoe denkt u er nu over en hoe zal u er over een paar maanden over denken?

Maak uw keuze

U bevindt zich hier:

U gebruikt een verouderde webbrowser, wij raden u aan over te schakelen naar een van onderstaande moderne internetbrowsers.