Seksueel geweld

Wat is seksueel misbruik?

Als een ouder seks heeft met zijn of haar kind, of een volwassene met een minderjarige, spreken we van seksueel misbruik. Bij seksueel misbruik is er vanwege dit leeftijdsverschil altijd sprake van machtsmisbruik. Seksueel misbruik is een van de vele vormen van seksueel geweld.

Wat is seksueel geweld?

Seksueel geweld is het paraplubegrip en omvat alle seksueel getinte handelingen die tegen de wil van het slachtoffer gebeuren. Dat kan gaan van een kneepje in de bil of een vrouwonvriendelijke opmerking tot aanranding, seksueel misbruik of brute verkrachting. Ook genitale verminking (vrouwenbesnijdenis) en gedwongen prostitutie vallen onder seksueel geweld. Er ontstaan steeds nieuwe vormen van seksueel geweld, zoals seksueel gedrag via internet.

Wat zijn risico’s voor seksueel misbruik en seksueel geweld?

Seksueel geweld kan iedereen overkomen. Wel is het zo dat vrouwen en kinderen vaker slachtoffer zijn dan volwassen mannen.

Daders blijken vooral kwetsbare personen tot hun slachtoffer te maken. Daarom lopen kinderen en volwassenen met een lichamelijke of verstandelijke beperking een extra risico om slachtoffer te worden. Wie een lichamelijke beperking heeft is fysiek minder weerbaar en kan bedreigende situaties minder makkelijk ontlopen. Wie een verstandelijke beperking heeft, kan vaak risico’s minder goed beoordelen om weerbaar te zijn in situaties waar gevaar dreigt van seksueel geweld.

De risicofactoren op een rij:

• Sekse - vrouwen zijn vaker slachtoffer dan mannen;
• Leeftijd - kinderen onder de 15 jaar zijn relatief vaak slachtoffer;
• Gezinsachtergrond – een achtergrond van verwaarlozing of misbruik vergroot het risico;
• Handicaps - kinderen en volwassenen met een handicap zijn extra kwetsbaar, omdat ze afhankelijker van anderen en minder weerbaar zijn;
• Misbruik in het verleden - iemand die al eens slachtoffer is geweest van seksueel geweld heeft een grotere kans opnieuw slachtoffer te worden;
• Zelfbeeld - personen met weinig zelfvertrouwen of een laag zelfbeeld lopen meer risico slachtoffer te worden;
• Sociaal isolement – kinderen en volwassenen in een sociaal isolement lopen meer risico slachtoffer te worden.

Wat zijn de signalen?

Seksueel geweld is een moeilijk bespreekbaar onderwerp. Als u slachtoffer bent ervaart u mogelijk gevoelens van schaamte en schuld waardoor u niet snel hulp vraagt. Ook vindt u het misschien moeilijk het geweld te bespreken uit angst dat de dader er achter komt en het dan erger wordt of dat anderen u niet geloven, omdat u anderen niet lastig wilt vallen met uw probleem of omdat u het probleem “niet nóg groter wilt maken”. Dit maakt het ook voor omstanders (familie, vrienden, buren) moeilijk om seksueel geweld tijdig te signaleren.Drempels die zij zelf ervaren zijn:

• Moeite om seksueel geweld bespreekbaar te maken: hoe begin je erover?
• Angst om te beledigen of iemand vals te beschuldigen: wat als het niet zo is?
• Angst voor agressie: wat als hij straks bij mij op de stoep staat?
• Ongeloof: “het is toch zo'n vriendelijke man”, met als gevolg: twijfel of slachtoffer de waarheid spreekt.
• Gevoelens van onmacht: wat kan ik eraan doen? Wat haal ik overhoop? Wat haal ik me allemaal op de hals?
• Eigen ervaringen met seksueel geweld: alles komt weer naar boven.
• Gebrek aan kennis en verwijsadressen: als het waar is, wat dan?

Kijk voor signalen bij kinderen op de website seksueelgeweld.nl

Wat zijn de gevolgen?

Als iemand te maken krijgt met seksueel geweld is dat een schokkende ervaring met alle elementen van een trauma: machteloosheid, acute ontwrichting van het bestaan en extreem onbehagen. Het slachtoffer heeft geen controle over de gebeurtenis. Vaak staat zij of hij letterlijk doodsangsten uit. Het geweld ondermijnt het gevoel van veiligheid, ondergraaft het zelfbeeld en het beeld dat het slachtoffer heeft van haar of zijn omgeving.

Seksueel geweld heeft grote invloed, niet alleen ten tijde van het geweld, maar vaak ook op het verdere leven van betrokkenen. Het kan gevolgen hebben op de volgende terreinen:

• Lichamelijk: buikpijn, hoofdpijn, gynaecologische problemen, klachten veroorzaakt door gespannen spieren, slaapproblemen, concentratieproblemen, zwangerschap;
• Psychisch: wantrouwen en loyaliteitsconflicten, moeite met grenzen stellen, dissociëren (jezelf psychisch afscheiden van wat er met jou of om jou heen gebeurt), verstoorde seksuele ontwikkeling, afkeer van zichzelf;
• Sociaal: door ervaren lichamelijke en psychische klachten kan seksueel geweld gevolgen hebben voor opleiding en loopbaan.

De ernst van de gevolgen is afhankelijk van een aantal factoren. Dit zijn onder meer:

• de ernst en duur van het geweld;
• de leeftijd waarop het geweld plaatsvond;
• de relatie van het slachtoffer met de pleger;
• de ervaren opvang na het geweld.

De klachten verergeren bovendien vaak doordat slachtoffers jarenlang zwijgen over hun ervaringen en dus niet meteen hulp vragen en krijgen.

Wat kunt u er zelf aan doen?

Slachtoffer

Seksueel geweld is ingrijpend en laat diepe sporen na. Hulpverlening kan nodig zijn om de gevolgen van seksueel geweld hanteerbaar en draaglijk te maken.

Of u nu slachtoffer bent geweest van een aanranding of verkrachting, misbruikt wordt door bekenden of onbekenden of in het verleden bent misbruikt, praat erover en zoek hulp. Anderen kunnen u helpen om het misbruik te stoppen. Veel problemen die later ontstaan, zijn te voorkomen als u vroeg steun zoekt.

De behoefte aan hulp, opvang en advies is persoonlijk en hangt ook af van uw ervaring. Misschien wilt u wilt alleen uw verhaal een keer kwijt. Of u wilt juist in een therapie of samen met lotgenoten uw ervaringen delen en verwerken. U wilt aangifte doen bij de politie, of juist niet.

Hulpverlening kan zich richten op: het stoppen van het geweld, het beperken en herstellen van de gevolgen van de ervaring, en het draaglijk maken van blijvende of langdurige gevolgen van de ervaring met het geweld.

Kijkt u voor hulpverleningsadressen op het onderdeel Geestelijke gezondheidszorg of op de website van seksueel geweld.

Pleger

Ook als u pleger bent van seksueel geweld, of bang bent dit te worden, kunt u hierover praten. Meestal in de vorm van therapie gericht op preventie of het voorkómen van terugval, maar u kunt ook praten over het delict.

Hoe vindt u hulp?

U vindt hulp door op het onderdeel Geestelijke gezondheidszorg hulp te zoeken. In het keuzeoverzicht kunt u via het kopje 'soorten problemen' naar hulp zoeken. U krijgt eerst het verzoek om uw leeftijd in te vullen, zodat de hulp op maat kan worden aangeboden.

Als u wilt weten wat u kunt verwachten van de hulpverlening, kijkt u dan op de website seksueelgeweld.info, bij ‘Hulpverlening”. Daar staat een overzicht van de instanties waarbij u terecht kunt voor hulp en wat u van hen kunt verwachten. Ook vindt u op www.seksueelgeweld.info een overzicht van organisaties die hulp kunnen verlenen.

Specifieke informatie voor slachtoffers en hun omgeving is te vinden op de volgende websites:

• seksueelgeweld
• vsknederland

De VSK is een vereniging voor mensen die in hun jeugd te maken hebben gehad met seksuele kindermishandeling binnen gezin, familie of andere vertrouwensrelaties.

Bron: MOVISIE 2009