Wat is het
Tacrolimus onderdrukt het afweersysteem en remt ontstekingen. Het behoort tot de medicijnen tegen afweerreacties.
Artsen schrijven het voor om afweerreacties te voorkomen na transplantaties.
naar boven
Gebruik
Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.
Hoe?
Slik de capsules heel door met een glas water.
Wanneer?
- Het beste kunt u vaste tijdstippen kiezen, dan vergeet u minder snel een dosis.
- Neem dit middel altijd rond dezelfde tijd in, bij voorkeur op een lege maag. Bijvoorbeeld één uur voor de maaltijd of twee tot drie uur na een maaltijd. Voedsel beïnvloedt namelijk de opname van tacrolimus in het bloed.
Hoe lang?
- De behandeling start kort na de operatie en gaat zolang door als u het middel verdraagt en het goed blijft werken.
- De arts past de dosering geleidelijk aan om tot de laagst mogelijke onderhoudsdosering te komen.
naar boven
Bijwerkingen
Behalve het gewenste effect kan dit middel bijwerkingen geven.
Uw arts zal uw bloed regelmatig controleren op aanwijzingen voor bijwerkingen.
De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.
Soms
-
Maagdarmklachten, zoals misselijkheid, braken, buikpijn en diarree. Heeft u hier veel last van, raadpleeg dan uw arts.
-
Nierbeschadiging. De arts zal regelmatig in uw bloed controleren of de nieren nog goed werken. Zorg dat u voldoende drinkt en geen dorst heeft. Raadpleeg uw arts als u binnen enkele dagen in gewicht toeneemt of als u dikke enkels of onderbenen krijgt.
-
Verhoogde bloeddruk. De arts zal uw bloeddruk regelmatig meten.
-
Verhoogde kans op infecties, bijvoorbeeld een infectie van de luchtwegen, zoals verkoudheid en hoesten. Dit komt omdat de lichaamseigen afweer is verminderd. Meld de volgende verschijnselen altijd aan uw arts: koorts, keelpijn, verkoudheid, griep.
-
Hoofdpijn, wazig zien, duizeligheid, trillende of bevende handen.
-
Verhoogd bloedglucosegehalte en verhoogd kaliumgehalte in het bloed. Uw arts zal daarom regelmatig uw bloed controleren. Heeft u last van veel plassen, dorst en moeheid, raadpleeg dan uw arts. Controleer ook vaker uw bloedglucosegehalte als u diabetes heeft.
Zelden
-
Bloedafwijkingen. Dit middel onderdrukt het beenmerg, waar de voorlopers van nieuwe bloedcellen worden gemaakt. Met name bij hoge dosering zal er een tekort aan bepaalde bloedcellen ontstaan. Het gevolg is bloedarmoede, meer kans op bloedingen en een verminderde afweer. Dit kan na enkele weken ontstaan. Het bloed wordt daarom regelmatig gecontroleerd. Door verlagen van de dosis of na stoppen van het gebruik, verdwijnt deze bijwerking weer.
-
Verminderde leverwerking. Merkt u een gevoelige, opgezwollen buik of een gele verkleuring van het oogwit of van de huid, waarschuw dan een arts. Na verlaging van de dosering of na stoppen, verdwijnt deze bijwerking weer.
-
Psychische klachten, zoals angst, opwinding, abnormaal denken, dromen en slapeloosheid. Raadpleeg uw arts als u deze bijwerkingen opmerkt. Na stoppen van het gebruik verdwijnen deze bijwerkingen weer.
-
Spierkramp, gewrichtspijn en zenuwproblemen, zoals doof of tintelend gevoel. Neem contact op met uw arts als u veel last heeft van deze bijwerkingen.
- Problemen met horen en zien. Overleg hierover met uw arts.
-
Longproblemen, zoals hoesten en bemoeilijkte ademhaling. Neem contact op met uw arts als u hier last van heeft.
-
Zweten, koorts en gevoel van zwakte.
-
Vasthouden van vocht (dikke enkels en voeten). U merkt dit ook aan een toename van uw lichaamsgewicht. Hierdoor kan ook uw bloeddruk iets stijgen. Raadpleeg uw arts als u hier last van heeft.
- Verhoging van de concentratie cholesterol en vetten in het bloed. Een bepaald soort vetten, triglyceriden, kan zich ophopen in de bloedvaten. Als u al een te hoog cholesterol en/of vetgehalte in uw bloed heeft, zal uw arts u daar extra op controleren.
Zeer zelden
-
Allergische reacties met onder andere jeuk of galbulten, huiduitslag, griepachtige verschijnselen, koorts, spierpijn, benauwdheid of flauwvallen. Stop dan het gebruik en raadpleeg uw arts. U mag dit middel in de toekomst niet meer gebruiken. Geef daarom aan de apotheek door dat u overgevoelig bent voor tacrolimus. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit middel niet opnieuw krijgt.
-
Verhoogde kans op huidtumoren. Incidenteel is dit opgemerkt bij patiënten die hoge doseringen gebruiken. Ga niet overmatig zonnebaden of onder UV-licht van zonnebank of solarium. Gebruik bij blootstelling aan zonlicht altijd een antizonnebrandmiddel met een hoge beschermingsfactor.
- Een verhoogd risico op hartritmestoornissen. U kunt last krijgen van plotselinge duizelingen of kortdurend buiten bewustzijn raken. Dit is vooral van belang voor mensen met een bepaalde hartritmestoornis, namelijk het aangeboren verlengde QT-interval. Gebruik dit middel NIET als u deze hartritmestoornis heeft. Overleg met uw arts. Mogelijk kunt u overstappen op een ander middel.
Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.
naar boven
Verboden
autorijden?
Bij dit middel zijn hiervoor geen beperkingen.
alcohol drinken?
Het gebruik van alcohol is niet aan te raden. Zowel alcohol als tacrolimus hebben een negatieve invloed op de lever. Door de combinatie is de kans op een leveraandoening groter.
alles eten?
Drink geen grapefruitsap en eet geen grapefruit. Grapefruit versterkt de werking van tacrolimus, waardoor bijwerkingen kunnen ontstaan. Mocht u stoppen met tacrolimus, dan kunt u vanaf een dag daarna weer grapefruitsap drinken of een grapefruit eten.
naar boven
Zwanger
Zwangerschap
Gebruik dit middel NIET als u zwanger bent. Over het gebruik van dit middel tijdens de zwangerschap is nog onvoldoende bekend. Meld aan uw arts en apotheker zodra u zwanger bent, of binnenkort wilt worden.
Borstvoeding
Gebruik dit middel NIET als u borstvoeding geeft, of stop de borstvoeding. Het is niet bekend of tacrolimus in de moedermelk terecht komt en of het schadelijk is voor de baby. Wilt u borstvoeding geven, overleg dan met uw arts.
naar boven
Wisselwerking
Dit middel heeft wisselwerkingen met andere medicijnen. In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje 'samenstelling'.
De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.
-
Vaccins, bijvoorbeeld bof-mazelen-rodehondvaccin (BMR), gelekoortsvaccin en BCG-vaccin. Tacrolimus vermindert de werkzaamheid van deze vaccins en kan de kans op bijwerkingen ervan verhogen. Overleg hierover met uw arts.
Veel andere medicijnen kunnen de werking van tacrolimus verminderen, namelijk
- de middelen tegen tegen tuberculose rifampicine en rifabutine;
- de hiv-middelen efavirenz, etravirine en nevirapine;
- het kruidenmiddel tegen depressieve klachten sint-janskruid;
- de epilepsiemiddelen carbamazepine, fenobarbital, primidon en fenytoïne;
- het antischimmelmiddel caspofungine;
- het middel bij hemodialyse sevelameer.
Raadpleeg uw arts als u een van deze combinaties voorgeschreven heeft gekregen. Als u op de combinatie bent ingesteld, mag u NIET met deze middelen stoppen, behalve na overleg met uw arts. Anders heeft u kans op ernstige bijwerkingen van tacrolimus. Ook mag de dosering van deze middelen NIET worden gewijzigd, behalve na overleg met de arts die de tacrolimus voorschrijft.
Ook zijn er medicijnen waardoor de hoeveelheid tacrolimus in het bloed kan stijgen. Hierdoor is niet alleen de werking sterker, maar ook de bijwerkingen. Raadpleeg uw arts als u een van deze combinaties voorgeschreven heeft gekregen:
- de hiv-middelen ritonavir, saquinavir, indinavir, nelfinavir, fosamprenavir, darunavir, atazanavir, lopinavir/ritonavir en tipranavir;
- de middelen om in te nemen tegen schimmelinfecties fluconazol, ketoconazol, itraconazol, posaconazol en voriconazol;
- de hartmiddelen diltiazem, felodipine en nifedipine;
- het antihormoon danazol;
- de antibiotica om in te nemen claritromycine en erytromycine.
- het hartmiddel amiodaron. Verder heeft u een verhoogd risico op hartritmestoornissen bij de combinatie van tacrolimus en amiodaron. U kunt last krijgen van plotselinge duizelingen of kortdurend buiten bewustzijn raken.
Twijfelt u eraan of een van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.
naar boven
Vergeten
Het is belangrijk dit middel consequent in te nemen. Mocht u toch een dosis vergeten zijn:
- Als u dit middel één keer per dag gebruikt: neem de vergeten dosis alsnog zo snel mogelijk op dezelfde dag in. Neem de volgende ochtend geen dubbele dosis in.
- Als u dit middel twee keer per dag gebruikt: wacht dan tot het tijd is om de volgende dosis in te nemen en volg daarna uw normale schema weer.
Neem nooit een dubbele dosis en neem altijd contact op met uw arts als u een dosis heeft overgeslagen.
naar boven
Stoppen
Nee, u kunt niet zomaar stoppen met het gebruik van dit middel. De kans op afstoting van het getransplanteerde orgaan wordt groter als u te vroeg stopt. Raadpleeg uw arts als u wilt stoppen.
naar boven
Merk en soorten
Tacrolimus is sinds 1993 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknamen Advagraf, Prograft en Tacni, en als het merkloze Tacrolimus. Het is te verkrijgen in capsules en injecties.
Tacrolimus is ook in de handel onder de merknaam Protopic in een zalf. Deze tekst gaat alleen over de capsules en de injecties.
naar boven
