Wat is het
Trihexyfenidyl vermindert de werking van de zenuwen die de spieren aansturen. Het is een geneesmiddel dat de werking van de boodschapperstof acetylcholine tegengaat, zodat het zenuwstelsel wordt geremd. Hierdoor wordt de spierstijfheid en het trillen verminderd.
Artsen schrijven het voor bij bewegingsstoornissen veroorzaakt door geneesmiddelen en - zeer zelden - bij de ziekte van Parkinson.
naar boven
Gebruik
Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.
Wanneer?
Neem in tijdens een maaltijd of met wat voedsel.
Hoe lang?
Bewegingsstoornissen door geneesmiddelen
- Gebruikt u dit middel om plotselinge spiertrekkingen te voorkomen bij starten van een behandeling of bij verhogen van de dosering? Dan is een gebruik gedurende enkele dagen meestal voldoende.
- Gebruikt u dit middel tegen parkinsonisme door geneesmiddelen, zoals spierkramp en moeite met bewegen of tegen rusteloosheid? Dan zal uw arts vaak na een maand geleidelijk afbouwen om te kijken of u nog altijd last heeft van de bijwerkingen. Mogelijk is dit middel dan niet meer nodig.
- Overleg met uw arts over stoppen als u last krijgt van oncontroleerbare zuig-, smak-, en kauwbewegingen en oncontroleerbare bewegingen van de tong en gezichtsspieren. Dit kunnen verschijnselen zijn van 'tardieve dyskinesie', een andere bijwerking die kan ontstaan door gebruik van antipsychotica. Trihexyfenidyl kan 'tardieve dyskinesie' soms verergeren. Neem daarom contact op met uw arts als u deze verschijnselen bemerkt.
Ziekte van Parkinson
Uw arts zal regelmatig het effect van dit middel met u bespreken . Zolang het middel voldoende werkt en u weinig bijwerkingen ervaart, kunt u het blijven gebruiken.
naar boven
Bijwerkingen
Behalve het gewenste effect kan dit middel bijwerkingen geven. De belangrijkste bijwerkingen zijn wazig zien, droge ogen, sufheid, blozen, maagdarmklachten, zoals verstopping en misselijkheid, verlies van smaak, droge mond, hartkloppingen, moeilijk kunnen plassen, psychische klachten en oververhitting.
Ouderen hebben een grotere kans op onderstaande bijwerkingen.
Soms
-
Wazig zien, doordat u moeilijker scherp kunt stellen en gevoeligheid voor licht.
-
Vermoeide, branderige ogen, doordat uw ogen minder traanvocht aanmaken. Vooral mensen met contactlenzen hebben hier sneller last van.
-
Droge huid.
-
Blozen.
-
Sufheid, slaperigheid en duizeligheid. Hierdoor kan uw reactievermogen afnemen. Pas daarom op met activiteiten die extra aandacht vergen, zoals autorijden en het bedienen van machines.
-
Verstopping (obstipatie). Eet vezelrijke voeding en drink veel. Neem contact op met uw arts als u veel last blijft houden van verstopping.
-
Misselijkheid en braken, vooral als u begint met dit middel. Mogelijk helpt het om dit middel met wat voedsel in te nemen. Na verloop van tijd heeft u minder last van deze bijwerking.
-
Smaakverlies
-
Droge mond, doordat u minder speeksel aanmaakt. Als u in het begin van de behandeling veel last heeft van een droge mond kunt u de aanmaak van speeksel stimuleren met (suikervrije) kauwgom of door te zuigen op ijsblokjes. Door de droge mond ontstaan sneller gaatjes in uw gebit en ontstekingen van het slijmvlies van de mondholte. Poets en flos extra goed als u merkt dat u last blijft houden van een droge mond. Laat eventueel de tandarts vaker controleren.
Zelden
-
Hartkloppingen en versnelde hartslag. Neem contact op met uw arts als u dit bemerkt.
-
M
oeilijk kunnen plassen. Dit is vooral van belang als u al moeite met plassen heeft door een vergrote prostaat. Neem contact op met uw arts als u dit merkt.
Zeer zelden, vooral bij hoge doseringen en bij ouderen
-
Psychische bijwerkingen, zoals rusteloosheid, nervositeit, slapeloosheid, verwardheid, opwinding, waanvoorstellingen en geheugenstoornissen kunnen ontstaan of verergeren.
-
Oververhitting. Dit komt doordat u minder gaat zweten en daardoor de warmte minder goed kwijt kunt. Zorg bij koorts of hitte voor voldoende afkoeling, bijvoorbeeld met natte washandjes.
- Bent u van negroïde afkomst of komt u uit het Middellandse-Zeegebied, dan kán het zijn (maar dat hoeft niet) dat u een aangeboren enzymgebrek heeft (G6PD-deficiëntie), waardoor dit middel bij u een ernstige bloedafwijking teweeg kan brengen. Zodra u klachten krijgt als vermoeidheid of duizeligheid, staak dan het gebruik en neem contact op met uw arts. Meld het enzymgebrek ook altijd in uw apotheek.
- Een ernstige verstoring van het lichaam bij een dosisvermindering of bij stoppen met dit medicijn. Deze verstoring is te merken aan onverklaarbare koorts, zeer stijve spieren, sufheid, hartkloppingen en ernstig zweten. Krijgt u dergelijke verschijnselen, neem dan onmiddellijk contact op met uw arts.
Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen, of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.
naar boven
Verboden
autorijden?
Sommige medicijnen hebben invloed op het reactievermogen. Het is dan strafbaar om aan het verkeer deel te nemen. Als u bij een ongeval betrokken raakt terwijl uw rijvaardigheid is beïnvloed, bent u wettelijk aansprakelijk voor de gevolgen. Of dit medicijn de rijvaardigheid beïnvloedt, leest u hieronder.
Of u mag autorijden, is niet alleen afhankelijk van het medicijn maar ook van uw aandoening. Bij bepaalde aandoeningen mag u niet autorijden. Overleg met uw arts of u met uw medicijn en aandoening mag autorijden.
Dit medicijn kan bepaalde bijwerkingen veroorzaken en deze kunnen uw rijvaardigheid verminderen. Deze bijwerkingen zijn wazig zien, slaperigheid, duizeligheid, verwardheid, hallucinaties, concentratie- en geheugenstoornissen. Door deze bijwerkingen is de invloed van dit medicijn op uw rijvaardigheid in de eerste week van gebruik groter dan na het drinken van twee standaardglazen alcoholische drank. Het drinken van meer dan twee glazen alcoholische drank veroorzaakt een hoeveelheid alcohol in het bloed groter dan 0.5 promille (‰). Bij meer dan 0.5‰ mag u volgens de wet niet meer autorijden. Na gebruik gedurende een week, raken de meeste mensen gewend aan deze bijwerkingen en kunnen ze wel weer autorijden. Rijd daarom geen auto gedurende de eerste week dat u dit medicijn gebruikt. Beoordeel na een week hoeveel last u van de bijwerkingen heeft. Rijd geen auto als u last van deze bijwerkingen heeft.
Tips voor als u na een week wilt autorijden
- Meent u dat u kunt autorijden, vraag dan iemand om de eerste keren naast u te zitten en uw rijvaardigheid te beoordelen. Voor uzelf is het vaak moeilijk te zien of u minder goed rijdt. Deze persoon kan dan zien of u met wisselende snelheden rijdt, slingert en geïrriteerd reageert op normaal gedrag van medeweggebruikers.
- Rijd niet als u onscherp ziet.
- Rijd niet als u slaperig, duizelig of verward bent, last heeft van hallucinaties, moeite heeft u te concentreren of wakker te blijven of als u niet weet langs welke route u naar een bestemming bent gereden.
- Rijd niet als u alcohol heeft gebruikt. Alcohol versterkt de versuffende bijwerking van dit medicijn in belangrijke mate.
- Rijd niet langer dan één uur achter elkaar, ook al voelt u zich goed.
- Rijd niet ’s nachts of bij slecht weer.
Rijd geen auto als u dit medicijn gebruikt in combinatie met andere medicijnen die uw rijvaardigheid kunnen beïnvloeden.
alcohol drinken?
Alcohol versterkt de bijwerkingen dit middel, zoals het versuffende effect, de duizeligheid en maagklachten. Beperk daarom het gebruik van alcohol en drink het liever niet.
alles eten?
Bij dit middel zijn hiervoor geen beperkingen.
naar boven
Zwanger
Zwangerschap
Gebruik dit middel NIET tijdens de zwangerschap. Er is nog te weinig bekend over de gevolgen van het gebruik tijdens de zwangerschap.
Als u dit middel gebruikt en u denkt erover om zwanger te worden, overleg dan met uw arts. Zo mogelijk kunt u tijdelijk overstappen op een ander middel.
Borstvoeding
Gebruik dit middel NIET als u borstvoeding geeft, of stop de borstvoeding. Het is niet bekend of dit middel in de moedermelk terechtkomt en of het schadelijk is voor de baby. Wilt u borstvoeding geven, overleg dan met uw arts of apotheker. Mogelijk kan de arts u (tijdelijk) een ander middel voorschrijven, waarvan wel bekend is dat u het veilig kunt gebruiken.
naar boven
Wisselwerking
De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.
- Sommige middelen tegen depressiviteit, psychoses en allergie geven ook bijwerkingen als droge mond, wazig zien, moeite met plassen en verhoogde oogboldruk. U kunt dan extra last krijgen van deze bijwerkingen. Neem contact op met uw arts als u dat merkt. Mogelijk kunt u een andere middel gebruiken dat deze bijwerkingen minder heeft.
- Andere middelen die het reactievermogen verminderen. Bij deze middelen is vaak op de verpakking een gele waarschuwingssticker geplakt. De effecten op bijvoorbeeld de rijvaardigheid versterken elkaar.
naar boven
Vergeten
Het is belangrijk dit middel consequent in te nemen. Mocht u toch een dosis vergeten zijn
- Als u dit middel drie keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan twee uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. In het andere geval de vergeten dosis overslaan.
- Als u dit middel vier keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan één uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. In het andere geval de vergeten dosis overslaan.
Neem nooit een dubbele dosis. Bij dit geneesmiddel heeft een te hoge dosering snel schadelijke gevolgen.
naar boven
Stoppen
Nee, u kunt niet ineens stoppen. U moet de dosering geleidelijk afbouwen, anders bestaat de kans op ernstige na-effecten, zoals bewegingsstoornissen, verwardheid en prikkelbaarheid; vooral ouderen zijn daar gevoelig voor. Stop daarom alleen na overleg met uw arts.
naar boven
Merk en soorten
Trihexyfenidyl is sinds 1949 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar als tabletten onder de merknaam Artane.
naar boven
