Wat is het
Atazanavir behoort tot de antivirale middelen die de groei van het hiv remmen.
Artsen schrijven het voor bij hiv en aids.
naar boven
Gebruik
Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.
Hoe?
De capsules heel innemen met een glas water. Bijt de capsules dus niet stuk.
Het poeder is geschikt voor mensen die de capsules Reyataz niet kunnen doorslikken. Met de maatlepel kunt u de hoeveelheid poeder nauwkeurig afmeten.
- Steek de maatlepel in het poeder en schep het poeder op de lepel.
- Strijk met de achterkant van een mes precies langs de bovenkant van de lepel. Laat het overtollige poeder terugvallen in de pot.
- Tik, schud of klop niet op de lepel om er meer poeder in te krijgen!
- Vermeng het poeder met wat voedsel, bijvoorbeeld yoghurt of appelmoes, of met wat vloeistof, bijvoorbeeld melk of water.
- Als het poeder eenmaal is gemengd, moet u het binnen zes uur innemen.
Wanneer?
Neem dit middel in met wat voedsel. Het voedsel zorgt voor een betere opname van het middel in het lichaam.
Neem dit middel op een vaste tijd in, bijvoorbeeld om 08.00 uur `s ochtends bij het ontbijt.
U gebruikt dit middel meestal in combinatie met andere antivirale middelen. Het is belangrijk een duidelijk slikschema te vragen, zodat u weet wanneer u welke middelen moet gebruiken.
Hoe lang?
Meestal gebruikt men anti-hiv-middelen jaren achtereen, omdat het virus nooit volledig is uit te bannen.
naar boven
Bijwerkingen
Behalve het gewenste effect kan dit middel bijwerkingen geven.
De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.
Soms
-
Maagdarmklachten: diarree, misselijkheid, braken, buikpijn, opgezette buik en winderigheid.
-
Hoofdpijn en vermoeidheid.
-
Veranderde vetverdeling, waarbij het vet meer op de buik, borst en de bovenkant van de rug gaat zitten. Ook kan de hoeveelheid cholesterol en vet in het bloed te hoog worden. Als u al een te hoog cholesterol en/of vetgehalte in uw bloed heeft, zal uw arts u daar extra op controleren.
-
Leveraandoeningen. Bij pijn in de bovenbuik, een gele verkleuring van de ogen, ontkleurde ontlasting of zeer donkere urine moet u de arts waarschuwen. Mensen die al een leveraandoening hebben, moeten extra goed worden gecontroleerd.
Zelden
-
Slap en zwak gevoel.
-
Huiduitslag met rode vlekken, galbulten of jeuk kan optreden tijdens de tweede week van de behandeling. Dit verdwijnt meestal weer vanzelf binnen twee weken, soms is een middel tegen allergie nodig. In zeer zeldzame gevallen kan een ernstiger huidaandoening ontstaan met blaarvorming. Waarschuw daarom uw arts als u huiduitslag bemerkt.
-
Spier- en gewrichtspijn. Bij aanhoudende spierpijn uw arts waarschuwen, omdat in zeer zeldzame gevallen een ernstige spierafwijking kan ontstaan.
-
Tinteling of doof gevoel.
-
Toename van bloedingen bij mensen met een verhoogde bloedingsneiging (hemofiliepatiënten).
- Bij mensen die daarvoor gevoelig zijn, kunnen verschijnselen van diabetes (suikerziekte) ontstaan. Zij merken dit doordat zij veel dorst krijgen en veel moeten plassen. Dit kan vooral optreden bij mensen boven de 75 jaar. Mensen met diabetes kunnen tijdens de behandeling meer insuline of bloedsuikerverlagende tabletten nodig hebben. Meet extra vaak uw bloedglucosegehalte.
Zeer zelden
-
Hartritmestoornissen. U merkt dit soms alleen aan plotselinge duizelingen of als u even wegraakt. Vooral kinderen en mensen met de hartritmestoornis verlengd QT-interval hebben hier meer kans op. Gebruik dit medicijn NIET als u deze hartritmestoornis heeft.
-
Verwardheid, abnormale dromen en duizeligheid.
-
Afsterven van botweefsel, vooral bij langdurig gebruik van anti-hiv-middelen of bij een sterk verminderde afweer. Raadpleeg uw arts als u last krijgt van pijnlijke of stijve gewrichten of als u moeilijk kunt bewegen.
-
Galblaasaandoening. Bij buikpijn, misselijkheid, koorts en overmatige neiging om te bewegen moet u de arts waarschuwen.
- In zeer zeldzame gevallen kan een ernstige huidaandoening ontstaan met blaarvorming. De blaren ontstaan met name op de lippen en op de slijmvliezen van de mond en geslachtsdelen. Neem dan direct contact op met uw arts.
Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.
naar boven
Verboden
autorijden en alles eten?
Bij dit middel zijn hiervoor geen beperkingen.
alcohol drinken?
Te veel alcohol is niet goed voor de lever. Atazanavir kan soms leverafwijkingen geven. Gebruik daarom niet te veel alcohol. Eén of twee glazen per dag is in het algemeen geen probleem.
naar boven
Zwanger
Zwangerschap
Het is onbekend of dit middel veilig is voor de baby. Als u dit middel gebruikt en u denkt erover zwanger te worden, overleg dan met uw arts. Soms moet u overstappen op een ander anti-hiv-middel, dat veiliger is voor de baby.
Behandeling tijdens de zwangerschap tegen hiv is meestal wel nodig om de kans dat de baby met hiv besmet raakt te minimaliseren. Een gynaecoloog moet de zwangerschap altijd intensief controleren.
Borstvoeding
Geef GEEN borstvoeding als u hiv heeft, omdat het hiv via de moedermelk de baby kan besmetten. Overleg hierover met uw arts.
naar boven
Wisselwerking
Atazanavir heeft met veel medicijnen wisselwerkingen. Het remt de afbraak van veel medicijnen in het lichaam, waardoor deze medicijnen meer bijwerkingen kunnen hebben. Bovendien kunnen veel medicijnen de werking van atazanavir verminderen, waardoor de werkzaamheid afneemt en het virus ongevoelig kan worden.
In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje 'samenstelling'.
De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.
-
Maagzuurneutraliserende middelen, met bijvoorbeeld algeldraat, magnesium, calciumcarbonaat of alginezuur verminderen de werking van atazanavir. Tussen de inname van deze middelen en atazanavir moet minstens 2 uur zitten. Let op: didanosine drank bevat ook een maagzuurneutraliserend middel. Tussen de inname van atazanavir en didanosine drank moet ook minstens 2 uur zitten. De maagmiddelen van het type protonpompremmer, zoals omeprazol en pantoprazol, en van het type H2-antagonist, zoals ranitidine, kunnen de werking van atazanavir ook verminderen. De arts moet bij combinatie de werkzaamheid van atazanavir goed controleren.
- Het antibioticum claritromycine en atazanavir kunnen elkaars werking en bijwerkingen versterken. Raadpleeg uw arts als u deze combinatie voorgeschreven heeft gekregen.
- Atazanavir versterkt de werking en bijwerkingen van rifabutine, een middel tegen tuberculose en MAC-infecties. Uw arts zal de dosering van rifabutine aanpassen.
- Atazanavir versterkt de werking van de antibloedstollingsmiddelen fenprocoumon en acenocoumarol. De dosering van deze middelen zal worden aangepast. De trombosedienst zal u extra controleren. Meld aan de trombosedienst als de dosering van atazanavir wijzigt of als u stopt met atazanavir.
- Atazanavir verzwakt de werking van de antikankermiddelen cyclofosfamide en ifosfamide. Raadpleeg uw arts.
- Atazanavir versterkt de werking en bijwerkingen van het antikankermiddel doxorubicine. Raadpleeg uw arts.
- Atazanavir versterkt de kans op ernstige spierafwijkingen door het cholesterolverlagende middel simvastatine. Gebruik deze middelen niet samen. Overleg met uw arts. Mogelijk kunt u overstappen op een ander middel.
- Het cholesterolverlagende middel atorvastatine kan wel worden gebruikt: de arts zal dan wel de dosering hiervan aanpassen. Dit middel geeft wel een verhoogde kans op bijwerkingen op de spieren. Verschijnselen van spierziekte kunnen zijn: snel opkomende, hevige spierpijn, soms minder plassen of donkere bruine urine, en onverklaarbare spierpijn of spierzwakte. Als u dit merkt, meld dit dan direct aan uw arts.
- Het cholesterolverlagende middel fluvastatine kan wel worden gebruikt: de arts zal dan wel de dosering hiervan aanpassen. De werking van fluvastatine kan namelijk verminderd worden door atazanavir.
- Atazanavir versterkt de werking en bijwerkingen van de middelen tegen erectiestoornissen sildenafil, tadalafil en vardenafil. Gebruik maximaal 25 mg sildenafil en niet vaker dan eenmaal per 24 uur. Eventueel mag u ook maximaal 10 mg tadalafil eenmaal per drie dagen gebruiken of maximaal 2,5 mg vardenafil eenmaal per 24 uur. Sildenafil wordt ook gebruikt bij pulmonale arteriële hypertensie. In dat geval mag u de combinatie met atazanavir helemaal niet gebruiken. Overleg hierover met uw arts.
Azatanavir remt de afbraak van:
- de middelen tegen hartritmestoornissen amiodaron, kinidine en propafenon;
- de hart- en vaatmiddelen amlodipine, felodipine, isradipine, lacidipine, nicardipine, nifedipine, nitrendipine, diltiazem en verapamil;
- de antimigrainemiddelen ergotamine en methysergide;
- de afweeronderdrukkende middelen ciclosporine, everolimus, sirolimus, tacrolimus en temsirolimus;
- het antikankermiddel etoposide;
- de antibiotica clindamycine, erytromycine en metronidazol;
- de antischimmelmiddelen itraconazol en ketoconazol;
- de antidepressiva trazodon en venlafaxine;
- het antipsychoticum pimozide;
- de slaap- en kalmeringsmiddelen van het benzodiazepine-type alprazolam, midazolam en diazepam;
- het middel tegen epilepsie clonazepam;
- het middel tegen jicht colchicine;
- de morfine-achtige pijnstillers buprenorfine en methadon;
- het plasmiddel eplerenon;
- het middel voor pijn op de borst ivabradine;
-
salmeterol, een luchtwegverwijder die gebruikt wordt bij benauwdheidsklachten.
Hierdoor versterkt het de werking en bijwerkingen van bovengenoemde middelen. Combinatie is alleen mogelijk bij zorgvuldige controle van de hoeveelheden in het bloed. Een aantal van bovenstaande middelen mag in het geheel niet samen met atazanavir worden gebruikt. Raadpleeg uw apotheek of arts.
- De middelen tegen hiv en aids indinavir, saquinavir, efavirenz, etravirine, maraviroc, nevirapine, darunavir, lopinavir, tenofovir en atazanavir beïnvloeden elkaars werking en bijwerkingen. De arts zal de dosering van de middelen tegen hiv controleren en aanpassen. Bij combinatie van atazanavir met darunavir, etravirine, lopinavir, saquinavir of tenofovir moet in elk geval in het begin van de behandeling ook ritonavir worden toegevoegd. Overleg hierover met uw arts.
- Het middel tegen hiv en aids tipranavir mag niet samen met atazanavir worden gebruikt. Overleg hierover met uw arts.
- Het middel tegen doorbloedingsstoornissen, ginkgo biloba. Bij combinatie met atazanavir moet ook ritonavir worden toegevoegd. Overleg hierover met uw arts.
- De medicijnen bosentan en sildenafil, die worden gebruikt bij pulmonale arteriële hypertensie, mogen niet samen met atazanavir worden gebruikt. Overleg hierover met uw arts.
- De werking van atazanavir wordt verminderd door middelen tegen epilepsie carbamazepine, fenytoïne, primidon en fenobarbital, het tuberculosemiddel rifampicine, het bijnierschorshormoon dexamethason, het antibioticum minocycline en het kruidenmiddel sint-janskruid (hypericum). Gebruik deze middelen niet samen met atazanavir. Als dat niet mogelijk is, moet de werking van atazanavir goed worden gecontroleerd.
-
Posaconazol, een antischimmelmiddel, versterkt de werking en bijwerkingen van atazanavir. Bovendien kan de werking van posaconazol verminderen. De werking en bijwerkingen van beide medicijnen moeten goed worden gecontroleerd.
-
Alfuzosine, een medicijn dat wordt gebruikt bij een vergrote prostaat, mag NIET in combinatie met atazanavir worden gebruikt. Overleg met uw arts.
Twijfelt u eraan of een van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang zijn? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.
naar boven
Vergeten
Het is belangrijk dit middel consequent in te nemen op de tijdstippen die u met uw arts heeft afgesproken. Hierdoor is er altijd voldoende medicijn in uw bloed om het virus te bestrijden. Zodra u een dosering uitstelt loopt u het risico dat het aantal virussen toeneemt. Bovendien kan het virus dan eerder ongevoelig worden voor het middel.
Bent u een dosis vergeten? Neem de dosis in zodra u het merkt en neem de volgende dosis op het gebruikelijke moment. Als het al tijd is voor de volgende dosis, sla dan de vergeten dosis over. Keer daarna terug naar uw normale slikschema.
- De ervaring leert dat met name in weekends het moeilijk is om aan de vaste innametijden te denken. Toch is het ook dan belangrijk de wekker te zetten zodat u geen dosering overslaat. U kunt eventueel het schema tijdelijk aanpassen door de innametijden te vervroegen, dat levert geen gevaar op voor de werking. Stel echter geen dosis uit, dan wordt de hoeveelheid werkzame stof in uw bloed te laag. Als u, na vervroegen, weer terugkeert naar uw normale schema kan dat alleen door de innametijden weer geleidelijk met een half uur uit te stellen, totdat u weer op uw oude schema zit.
- U kunt bij uw apotheek een speciale weekdoos verkrijgen waarin u de medicijnen voor een week kunt uitzetten. Met een horloge met verschillende alarmen of met een zogenaamde pillenwekker (vraag uw apotheek) kunt u uzelf eraan herinneren dat het tijd is voor een dosis.
-
Let op als u reist en daardoor grote tijdsverschillen moet overbruggen. Ga ervan uit dat een tijdsverschil van één uur eerder of later niet zo`n probleem is. U kunt uw slikschema blijven gebruiken. Overleg met uw arts of consulent hoe u uw slikschema kunt aanpassen aan grotere tijdsverschillen.
- Bij de overgang van zomertijd naar wintertijd en andersom kunt u uw gewone slikschema blijven gebruiken.
naar boven
Stoppen
Nee, het is niet verstandig te stoppen, behalve als u te maken krijgt met ernstige bijwerkingen. Het hiv kan zich weer vermeerderen en u kunt weer klachten krijgen.
Sommige mensen overwegen na jarenlang gebruik een therapiepauze. Bijvoorbeeld om te proberen of het lichaam zelf voldoende afweer kan leren krijgen tegen hiv.
Ook onderzoekt men nu therapiepauzes om resistentieontwikkeling te vertragen of om bijwerkingen te verminderen. Het houden van een therapiepauze is experimenteel. Het succes ervan is wisselend. Overleg altijd eerst met uw arts, als u een pauze in de behandeling overweegt.
naar boven
Merk en soorten
Atazanavir is sinds 2003 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknaam Reyataz in poeder en capsules.
naar boven
