Wat is het
Cyproteron is een hormoon dat lijkt op het vrouwelijk geslachtshormoon progesteron. Het werkt ook anti-androgeen, dat wil zeggen dat het de werking tegengaat van mannelijke geslachtshormonen. Sommige andere progestageenhormonen hebben een lichte werking als mannelijk hormoon.
Vrouwen die gevoelig zijn voor deze mannelijke werking van progesteron of progestageenhormonen merken dit aan een vette huid, acne en haargroei op 'mannelijke' plaatsen, zoals op de borst, bovenbenen, bovenlip en kin en wangen.
Ethinylestradiol is een oestrogeenhormoon. De combinatie met cyproteron maakt dat dit middel ook als anticonceptiepil werkt. Het is een zogenaamde sub-50-pil. Dit betekent dat deze pil minder dan 50 microgram oestrogeenhormoon bevat.
Artsen schrijven deze pil voor bij acne, buitensporige haargroei en bepaalde vormen van kaalheid. Ook wordt deze pil gebruikt om zwangerschap te voorkomen, als er ook sprake is van acne, buitensporige haargroei of kaalheid.
naar boven
Gebruik
Kijk voor de juiste dosering op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.
Hoe?
Gebruik dit medicijn gedurende 21 dagen, daarna volgt een pauze van zeven dagen. Tijdens deze pauze zal een bloeding optreden die lijkt op een menstruatie.
Heeft u last van ernstige waterdunne diarree of braken binnen vier uur na het innemen van de pil? Neem dan alsnog een nieuwe pil in als de maag en darmen weer tot rust zijn gekomen. Als u de pil al langere tijd gebruikt (langer dan één maand), is het ook mogelijk één pil over te slaan en de volgende dag verder te gaan met de pilstrip.
Als het braken of de waterdunne diarree langer dan een dag blijft aanhouden, dan gelden dezelfde adviezen zoals beschreven bij de vraag 'Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten'.
Wilt u uw menstruatie uitstellen? Neem dan na de laatste pil van de strip zonder pauzeweek de eerste pil van de volgende strip en ga dan door met deze strip zolang u de menstruatie wilt uitstellen.
Wanneer?
U mag het medicijn innemen op elk moment van de dag. Het beste kunt u een vast tijdstip kiezen, bijvoorbeeld 's avonds voor het slapengaan of 's ochtends bij het tandenpoetsen. Hierdoor is de kans op vergeten kleiner.
Hoe lang?
Gebruik dit medicijn zolang de problemen met de acne, kaalheid of de buitensporige haargroei bestaan. In het algemeen adviseert men om na verdwijnen van de klachten nog ongeveer 3-4 maanden door te gaan.
naar boven
Bijwerkingen
Gezonde vrouwen die niet roken lopen weinig risico op ernstige bijwerkingen door de anticonceptiepil. Een zwangerschap veroorzaakt meestal meer problemen!
Bij sommige vrouwen veroorzaakt dit medicijn bijwerkingen. Als deze bijwerkingen na drie maanden blijven bestaan, is het zinvol met uw arts te overleggen of een andere pil geschikter voor u is.
De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.
Soms
-
Vaginaal bloedverlies
buiten de stopweek (‘spotting’) of meer of minder vaginale afscheiding dan normaal. De anticonceptieve werking van dit medicijn blijft betrouwbaar, als u hem tenminste niet vergeten bent in te nemen. Deze tussentijdse bloedingen gaan meestal binnen drie tot zes maanden over. Als u last blijft houden, raadpleeg dan uw arts.
-
Buikkramp, misselijkheid, pijnlijke of gespannen borsten. Deze klachten horen na enige tijd vanzelf over te gaan. Als u na drie maanden nog last heeft, raadpleeg dan uw arts.
-
Vasthouden van vocht (dikke enkels en voeten). U merkt dit ook aan een toename van uw lichaamsgewicht. Hierdoor kan ook uw bloeddruk iets stijgen. Dit is zelden zo ernstig dat u met dit medicijn moet stoppen. Vrouwen met hoge bloeddruk: laat uw bloeddruk regelmatig controleren. Als u na drie maanden last van dikke enkels houdt, raadpleeg dan uw arts.
-
Hoofdpijn of migraine. Als u hier na drie maanden last van houdt, is mogelijk een andere pil meer geschikt voor u. Als u vooral migraine in de stopweek heeft, kunt u eventueel het aantal stopweken verminderen door drie tot zes strips achtereen te slikken. Overleg hierover met uw arts.
Zelden
-
Wegblijven van de menstruatie. Als u een keertje geen menstruatie krijgt, is dat niet erg. U kunt gewoon op de normale begindag starten met een nieuwe strip. Blijft bij u de menstruatie twee keer na elkaar weg? Controleer dan of u zwanger bent. Neem contact op met uw arts voor advies.
-
Vaginale infecties met jeuk en irritatie, soms met afscheiding. Als u dit merkt neem dan contact op met uw arts.
-
Huidafwijkingen, zoals droge huid, bruine vlekken op de huid of huidirritatie onder invloed van zonlicht. Als u hier last van heeft, raadpleeg dan uw arts.
-
Stemmingsveranderingen, zoals sneller geïrriteerd, nervositeit of depressie. Als u dit merkt neem dan contact op met uw arts.
-
Meer of minder zin in vrijen. De hormonen in de pil kunnen invloed hebben op uw zin in seks. Als u hier problemen mee heeft, overleg dan met uw arts.
-
Wazig zien of dubbel zien, verminderde traanproductie. Hierdoor kan oogirritatie ontstaan bij het dragen van contactlenzen. Wanneer u hier veel last van heeft, raadpleeg dan uw arts.
Zeer zelden
-
Trombose. waarbij een bloedstolseltje een bloedvat kan afsluiten. Dit gebeurt meestal in een been, soms komt het bloedstolsel in de longen terecht. U kunt trombose herkennen aan een dikke, harde, rode en pijnlijke plek op het been, soms aan pijn in de kuit en een zwaar gevoel in het been, zelden aan plotseling optredende kortademigheid, soms met pijn of het ophoesten van bloed. Waarschuw in deze gevallen onmiddellijk een arts, of ga meteen naar de Eerste-Hulpdienst. Vrouwen ouder dan 35 jaar, die roken, een hoge bloeddruk, te veel cholesterol in hun bloed of overgewicht hebben, lopen meer risico. Ook bestaat er een erfelijk bepaalde aanleg voor trombose (factor ‘V Leiden’). Als u eerder trombose heeft gehad, kunt u dit medicijn niet gebruiken. Als in uw familie trombose voorkomt, overleg dan met uw arts.
-
Leveraandoeningen en galstenen. De galstenen zelf zijn vaak pijnloos, een enkele keer ontstaat er een galblaaskoliek. U merkt dit aan hevige pijnaanvallen in de bovenbuik. Waarschuw dan een arts. Een leveraandoening merkt u aan een gevoelige, opgezwollen buik of een gele verkleuring van het oogwit of van de huid. Waarschuw dan een arts.
- Als u porfyrie heeft, een stofwisselingsziekte waarbij men aanvallen krijgt van buikpijn, braken, koorts en hartkloppingen: dit medicijn kan een aanval uitlokken. Geef aan de apotheek door dat u porfyrie heeft. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit medicijn of andere uitlokkende medicijnen niet krijgt.
- Verhoging van een bepaald soort vetten, triglyceriden, in het bloed. Als u al een te hoog vetgehalte in uw bloed heeft, zal uw arts u daar extra op controleren. Indien mogelijk, zal uw arts eventueel de dosering aanpassen of een ander medicijn of andere toedieningsvorm (bijvoorbeeld een pleister) aan u voorschrijven.
- Bij vrouwen die borstkanker hebben of hebben gehad, kan de tumor groeien of terugkomen door het gebruik van dit middel. Overleg met uw arts over een mogelijk alternatief. Indien dit er niet is, kunt u bij sommige vormen van borstkanker, wanneer is aangetoond dat de tumor ongevoelig is voor hormonen, dit middel wel gebruiken.
Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van een van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.
naar boven
Verboden
autorijden, alcohol drinken en alles eten?
Bij dit medicijn zijn hiervoor geen beperkingen.
naar boven
Zwanger
Zwangerschap
U mag dit medicijn NIET gebruiken tijdens de zwangerschap of als u binnenkort zwanger wilt worden.
Als tijdens het gebruik van dit medicijn de menstruatie wegblijft, is dat reden om te controleren of u misschien zwanger bent. Het zou kunnen zijn dat u de pil vergeten bent of dat u last heeft gehad van erge diarree of overgeven. In deze situaties kan de betrouwbaarheid van de pil zijn verminderd.
U kunt een zwangerschapstest uitvoeren als u nog maar een paar dagen over tijd bent. U kunt hierover ook contact met uw arts opnemen.
Gebleken is dat het innemen van de pil schadelijk is voor de ongeboren vrucht. Het kan de mannelijke geslachtskenmerken van een jongetjesbaby vrouwelijk maken.
Het is niet nodig een paar maanden te wachten met zwanger worden nadat u met de pil bent gestopt. De hormonen uit dit medicijn zijn namelijk binnen twee dagen uit het bloed verdwenen.
Sommige artsen adviseren één gewone menstruatie af te wachten voordat u zwanger wordt. Dit heeft te maken met het feit dat dan de datum van de bevruchting en dus de 'uitgerekende' datum beter is te bepalen.
Borstvoeding
Gebruik dit medicijn NIET als u borstvoeding geeft, of stop de borstvoeding. Dit medicijn komt in de moedermelk. Het kan dan bijwerkingen bij het kind geven. Wilt u borstvoeding geven, overleg dan met uw arts of apotheker. Mogelijk kan de arts u (tijdelijk) een ander medicijn voorschrijven, dat u wel veilig kunt gebruiken.
naar boven
Wisselwerking
Dit medicijn heeft wisselwerkingen met andere medicijnen. In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje ‘samenstelling’.
De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.
-
Terbinafine, een medicijn tegen schimmelinfecties. Gebruik condooms zolang u terbinafine moet gebruiken tot en met veertien dagen na afloop van de kuur en slik de pil volgens het normale schema. Overleg eventueel met uw arts of apotheker.
-
Medicijnen tegen epilepsie, namelijk carbamazepine, fenobarbital, fenytoïne, oxcarbazepine, primidon en topiramaat, medicijnen tegen tuberculose, namelijk rifampicine en rifabutine en het antischimmelmiddel griseofulvine. Deze medicijnen verminderen de betrouwbaarheid van de pil, hierdoor stijgt de kans op een zwangerschap.
kortdurend gebruik:
Gebruik tot en met vier weken na het stoppen met het medicijn condooms om er zeker van te zijn dat betrouwbare anticonceptie wordt toegepast.
langdurig gebruik:
De dosis hormonen in deze pil is te laag voor een betrouwbare anticonceptie. Uw arts zal u daarom een zwaardere pil voorschrijven of u adviseren om een andere vorm van anticonceptie te kiezen.
-
Lamotrigine, ook een medicijn tegen epilepsie. De hoeveelheid hiervan in het bloed kan afnemen. U kunt beter een andere vorm van anticonceptie kiezen. Overleg met uw arts.
-
Medicijnen tegen hiv en aids: darunavir, efavirenz, fosamprenavir, lopinavir/ritonavir, nelfinavir, nevirapine, ritonavir, tenovofir en tipranavir. Deze medicijnen verminderen de betrouwbaarheid van de pil. U kunt beter een andere methode van anticonceptie kiezen. Overleg met uw arts.
-
Sint-janskruid (hypericum) vermindert de betrouwbaarheid van de pil. Gebruik daarom voor de zekerheid ook condooms als u sint-janskruid gebruikt. In overleg met uw arts kunt u ook een zwaardere pil gaan gebruiken.
-
Aprepitant en fosaprepitant, medicijnen tegen misselijkheid en braken. De betrouwbaarheid van de pil kan afnemen tijdens en enige tijd na het gebruik van deze medicijnen. Gebruik condooms tijdens het gebruik van aprepitant en tot en met acht weken daarna.
-
Bosentan, een medicijn dat wordt gebruikt bij pulmonale arteriële hypertensie, een ernstige vorm van hoge bloeddruk in de longen. Dit medicijn vermindert de betrouwbaarheid van de pil. Omdat bosentan schadelijk kan zijn voor de ongeboren baby, is het noodzakelijk extra maatregelen te nemen om zwangerschap te voorkomen, bijvoorbeeld condooms. Dit is nodig tot drie maanden na stoppen met bosentan. Raadpleeg uw arts.
-
Modafinil, een medicijn dat gebruikt wordt bij narcolepsie (plotselinge slaapaanvallen). Dit medicijn kan de werkzaamheid van de anticonceptiepil mogelijk iets verminderen. Uw arts zal u een wat zwaardere pil voorschrijven of een andere methode van anticonceptie aanraden.
-
Tamoxifen (een anti-oestrogeen) en anastrozol, exemestaan en letrozol (aromatase-remmers) die gebruikt worden bij bepaalde vormen van borstkanker. Deze middelen en ethinylestradiol kunnen elkaars werking tegengaan. Overleg met uw arts.
Twijfelt u eraan of een van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.
naar boven
Vergeten
Heeft u één pil vergeten? Neem deze dan alsnog in. De pil is dan nog betrouwbaar. Heeft u meer dan één pil vergeten, dan kan de betrouwbaarheid afnemen.
Uitzondering geldt voor het geval u de pil vergeet in de eerste maand dat u de pil gebruikt. Wanneer u in deze maand één pil vergeet, gelden dezelfde adviezen zoals hieronder staan beschreven voor het vergeten van twee of meer pillen. De adviezen zijn afhankelijk van de week waarin de pil is vergeten.
- Heeft u minstens twee pillen vergeten in de eerste week van de strip, neem dan de laatste vergeten pil alsnog in en ga door met de pilstrip. Gebruik daarbij een week lang condooms. Als u gemeenschap heeft gehad in de vijf dagen voor de dag dat u de tweede pil bent vergeten of in de zeven dagen daarna, ga dan naar de apotheek voor de morning-afterpil.
- Vergeet u één, twee of drie pillen in de tweede week van de strip, dan is er niets aan de hand. Neem de laatste vergeten pil alsnog in en maak de strip gewoon af. Heeft u minstens vier pillen vergeten in de tweede week? Neem dan ook de laatste vergeten pil alsnog in en ga door met de pilstrip. Gebruik een week lang condooms. De morning-afterpil is dan niet nodig.
- Heeft u minstens twee pillen in de derde week van de strip vergeten, dan kunt u twee dingen doen:
- de vergeten pil alsnog innemen, de strip afmaken en gelijk doorgaan met de volgende strip, zodat u na het vergeten minimaal zeven daegn achter elkaar de pil slikt. Eventueel kunt u twee strips na elkaar slikken; de pil blijft veilig;
- direct een pauzeweek inlassen en daarna met een nieuwe strip beginnen; de pil blijft veilig. Let op: reken de dagen dat u de pil vergeten hebt bij de pauzeweek.
Als u het medicijn niet als anticonceptiepil gebruikt
Als u een pil vergeten bent, kunt u deze binnen twaalf uur alsnog innemen. Komt u er later achter, neem de vergeten pil dan niet meer in. Neem de volgende pil dan op het gebruikelijke tijdstip in. U kunt last krijgen van doorbraakbloedingen.
Vergeet u meer dan één pil achtereen in de laatste week van de strip? Stop dan met de strip en las een vervroegde stopweek in. Begin de volgende strip zeven dagen na de laatste ingenomen pil van de vorige strip.
naar boven
Stoppen
U kunt met dit medicijn stoppen wanneer u wilt. U hoeft niet per se een pilstrip af te maken als u dat niet wilt. Als u stopt, krijgt u na enkele dagen een bloeding. U bent na het stoppen met dit medicijn wel meteen vruchtbaar; u kunt dus direct zwanger worden.
Als u stopt omdat u zwanger wilt worden, raden sommige artsen aan eerst een gewone menstruatie af te wachten. Het tijdstip van bevruchting en de datum van bevalling zijn dan gemakkelijker uit te rekenen.
Bovendien is het verstandig om vanaf vier weken voor tot en met acht weken na de bevruchting foliumzuur te slikken. Deze vitamine vermindert het risico op een aangeboren neurologische aandoening bij de baby ('open ruggetje') en waarschijnlijk ook het aantal aangezichtsmisvormingen ('hazenlip' en 'gespleten verhemelte').
Als u stopt met de pil, kunt u meteen foliumzuur (0.4 of 0.5 mg in tabletvorm) slikken. Vraag ernaar bij de apotheek.
naar boven
Merk en soorten
Dit middel is sinds 1988 internationaal op de markt. Het is verkrijgbaar op recept onder de merknamen Diane-35 en Minerva en als het merkloze Cyproteron/Ethinylestradiol.
naar boven
