Wat is het
Medroxyprogesteron is een vrouwelijk progestageenhormoon.
Progestageenhormonen hebben ongeveer eenzelfde werking als het natuurlijke progesteron. Samen met oestrogeenhormonen regelen ze de menstruatiecyclus. Dit middel is verkrijgbaar in twee doseringen.
Artsen schrijven de lage dosering voor om zwangerschap te voorkomen en de hoge dosering bij bepaalde vormen van kanker.
naar boven
Gebruik
Kijk voor de juiste dosering op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.
Hoe?
De arts geeft u de injectie in de bilspier of eventueel in de bovenarm (bij Sayana onderhuids in het bovenbeen of de buik).
Wanneer?
Bij gebruik als anticonceptie: het tijdstip waarop u het beste de eerste prikpil kunt laten toedienen, hangt af van de omstandigheden.
Als u niet eerder een anticonceptiepil heeft gebruikt, moet u de prikpil laten toedienen in de periode van de eerste tot vijfde dag na het begin van de menstruatie.
Bij eerder gebruik van
- de gewone anticonceptiepil: de prikpil het liefst op de dag na de laatste tablet van een strip laten toedienen. Op zijn laatst op de zevende dag na de laatste tablet, dus aan het einde van de stopweek. Als u een pil met 28 pillen per strip gebruikte: op de dag na de laatste tablet met werkzaam bestanddeel.
- de minipil met uitsluitend progestageenhormoon: Toediening direct na stoppen met de minipil.
- de implantatietablet: toediening op de dag van verwijdering van de implantatietablet.
Na een miskraam of abortus tijdens de eerste drie maanden van de zwangerschap, moet u de prikpil direct na de abortus of miskraam laten toedienen.
Na een miskraam of abortus tijdens de overige maanden van de zwangerschap moet u de prikpil binnen achttien dagen laten toedienen. Na een bevalling moet u de prikpil binnen vijf of achttien dagen laten toedienen. Dit is afhankelijk van het product dat u gebruikt.
Als de injectie later dan bovengenoemde tijdstippen wordt gegeven, moet u gedurende veertien dagen na injectie aanvullende maatregelen nemen, bijvoorbeeld condooms, om er zeker van te zijn dat de prikpil voldoende betrouwbaar is.
De tweede prikpil kunt u het best acht weken na de eerste laten toedienen, om de kans op doorbraakbloedingen te vermijden. Wanneer u de derde en volgende prikpillen moet laten toedienen hangt af van het product dat u gebruikt. Bij sommige producten moet u de prikpil om de twaalf weken laten toedienen. Bij anderen is dit om de dertien weken.
Bij kanker: meestal krijgt u eerst een periode van 2-4 weken met een dagelijkse of wekelijkse injectie. Daarna krijgt u meestal 2 keer per week of 1 keer per maand een injectie.
Hoe lang?
- Bij gebruik als anticonceptie: u kunt de prikpil zo lang gebruiken als u wenst.
- Bij kanker: zolang als de arts dit voorschrijft.
naar boven
Bijwerkingen
Behalve het gewenste effect kan dit middel bijwerkingen geven.
De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.
Regelmatig
-
Doorbraakbloedingen (‘spotting'), vooral tijdens de eerste drie tot zes maanden. Deze kunt u verminderen door de tweede prikpil na acht weken te laten toedienen in plaats van na drie maanden. Drie op de vier vrouwen krijgen na zes maanden geen bloeding meer. Als u last van doorbraakbloedingen blijft houden, raadpleeg dan uw arts.
- De menstruatie komt meestal niet meteen terug, als u met dit middel bent gestopt. Dit kan vier tot twaalf maanden duren. U bent dus niet direct vruchtbaar als u stopt met het middel.
Soms
-
Vasthouden van vocht (dikke enkels en voeten). U kunt dit merken aan een toename van uw lichaamsgewicht. Uw bloeddruk kan iets stijgen. Het is zelden zo ernstig dat u met dit middel moet stoppen. Als u na drie maanden last van dikke enkels houdt, raadpleeg dan uw arts.
-
Hoofdpijn, buikpijn, misselijkheid, duizeligheid en stemmingswisselingen.
Zelden
-
N
ervositeit en slapeloosheid.
-
Ontsteking van de vagina, verhoogde afscheiding uit de vagina, gevoelige borsten en minder zin in vrijen.
Zeer zelden
-
Botontkalking. Na stoppen van het gebruik kan de botontkalking weer verminderen bij vrouwen die nog niet in de overgang zijn. Vrouwen met osteoporose kunnen dit middel beter niet als anticonceptiemiddel gebruiken. In sommige gevallen krijgt u dit middel wel bij osteoporose: het is dan als aanvulling bij de behandeling van osteoporose met oestrogenen.
-
Leveraandoeningen. Een leveraandoening merkt u aan een gevoelige, opgezwollen buik of een gele verkleuring van het oogwit of van de huid. Waarschuw dan een arts.
- Als u porfyrie heeft, een stofwisselingsziekte waarbij men aanvallen krijgt van buikpijn, braken, koorts en hartkloppingen: dit middel kan een aanval uitlokken. Geef aan de apotheek door dat u porfyrie heeft. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit middel of andere uitlokkende middelen niet krijgt.
Als u dit middel krijgt tegen kanker, dus in een hogere dosering, kunnen tevens de volgende bijwerkingen optreden.
Soms
- Bij herhaalde injectie in de bilspier: pijn op de injectieplaats of een abces. Dit is een holte gevuld met pus in de bilspier. Vraag dan aan uw arts of u kunt overstappen op de tabletten, zodat u geen injectie meer in de bilspier hoeft.
Zeer zelden
-
Overgevoeligheidsreacties. U kunt dan huiduitslag, galbulten of jeuk krijgen. In zeldzame gevallen ontstaat er koorts of een ernstige huidafwijking. Stop dan met het gebruik en raadpleeg uw arts. U mag dit middel in de toekomst niet meer gebruiken. Geef daarom aan de apotheek door dat u overgevoelig bent voor medroxyprogesteron. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit middel niet opnieuw krijgt.
-
Trombose Dit kunt u herkennen aan een dikke, harde, rode en pijnlijke plek op het been, soms aan pijn in de kuit en een zwaar gevoel in het been, zelden aan plotseling optredende kortademigheid, soms met pijn of het ophoesten van bloed. Waarschuw in deze gevallen onmiddellijk een arts of ga meteen naar de Eerste-Hulpdienst.
- Een soort aderontsteking. Dit voelt u op de huid als een pijnlijk, hard geworden bloedvat met rode huid erboven. Dit wordt ook wel tromboflebitits genoemd. Het wordt veroorzaakt door een bloedpropje. Waarschuw meteen uw arts als u dit merkt.
- Als u hart- of vaataandoeningen heeft: u kunt meer klachten krijgen. Neem dan contact op met uw arts.
-
Oogaandoeningen, zoals wazig zien en grauwe staar. Raadpleeg uw arts wanneer u hier last van krijgt.
-
Psychische klachten, zoals verwardheid, verminderde concentratie of slapeloosheid. Als u deze bijwerkingen opmerkt, neem dan contact op met uw arts of apotheker. Deze bijwerkingen verdwijnen meestal weer als u stopt met het middel.
naar boven
Verboden
autorijden, alcohol drinken en alles eten?
Bij dit middel zijn hiervoor geen beperkingen.
naar boven
Zwanger
Zwangerschap
U mag dit middel niet gebruiken tijdens de zwangerschap of als u binnenkort zwanger wilt worden. De prikpil is een betrouwbaar middel om zwangerschap te voorkomen. Maar er is altijd een zeer kleine kans dat u toch zwanger wordt. Gebleken is dat de prikpil gedurende de eerste maanden van een eventuele zwangerschap geen kwaad doet aan de baby.
U mag de hoge dosering tegen bepaalde vormen van kanker, niet gebruiken als u zwanger bent. U kunt voor het gebruik eventueel eerst een zwangerschapstest doen.
Borstvoeding
Bij gebruik als anticonceptie: Start pas zes weken na de bevalling met het gebruik van dit middel. Het wordt al jarenlang gebruikt door vrouwen die borstvoeding geven, zonder nadelige gevolgen voor het kind.
Bij kanker (hoge doseringen): overleg met uw arts als u borstvoeding wilt geven.
naar boven
Wisselwerking
Het medicijn waarmee de belangrijkste wisselwerking optreedt, is ritonavir, een middel gebruikt bij HIV-infectie. De hoeveelheid medroxyprogesteron in het bloed kan stijgen. Hierdoor kunnen de werking en de bijwerkingen sterker zijn. Raadpleeg uw arts als u deze combinatie voorgeschreven heeft gekregen.
naar boven
Vergeten
Bij gebruik als anticonceptie
Gebruikt u de prikpil om de 12 weken en is de periode tussen twee injecties langer dan 89dagen? Dan moet u vóór toediening van de prikpil zeker weten dat u niet zwanger bent. U kunt daarvoor eerst een zwangerschapstest doen.
Gebruikt u de prikpil om de dertien 13 weken en is de periode tussen twee injecties langer dan 98 dagen? Dan moet u vóór toediening van de prikpil zeker weten dat u niet zwanger bent. U kunt daarvoor eerst een zwangerschapstest doen.
Na de toediening van de prikpil moet u gedurende veertien dagen aanvullende maatregelen nemen, bijvoorbeeld condooms.
Bij kanker
Als u een afspraak in het ziekenhuis bent vergeten, bel dan meteen voor een nieuwe afspraak zodra u dit merkt.
naar boven
Stoppen
Bij gebruik als anticonceptie
u kunt met dit middel stoppen wanneer u wilt. Het is normaal dat na stoppen de menstruatie niet meteen terugkeert. Dit kan vier tot twaalf maanden duren. Raadpleeg uw arts als u zich zorgen maakt over het uitblijven van de menstruatie.
Bij kanker
u kunt niet zomaar stoppen met dit middel. Als u veel last heeft van bijwerkingen, overleg dan altijd met uw arts.
naar boven
Merk en soorten
Medroxyprogesteron is sinds 1958 internationaal op de markt en is op recept verkrijgbaar als injectie onder de merknamen Depo-Provera, Megestron en Sayana. Deze injecties wordt ook wel de ‘prikpil' genoemd. Maar er is ook een Depo-Provera injectie met hogere sterkte, die gebruikt kan worden bij kanker.
Medroxyprogesteron is ook op recept verkrijgbaar in tabletten onder de merknaam Provera en als het merkloze Medroxyprogesteron.
Deze tekst gaat alleen over de injecties.
naar boven
