Wat is het
Efavirenz behoort tot de antivirale middelen die de groei remmen van het hiv.
Artsen schrijven het voor bij hiv en aids.
naar boven
Gebruik
Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.
Wanneer?
Als u last heeft van duizeligheid of sufheid, kunt u het middel het beste voor het slapengaan innemen. Meestal zijn deze bijwerkingen na zes tot acht weken verminderd. U kunt het middel dan ook op een ander moment innemen. Neem het middel elke dag op ongeveer dezelfde tijd in.
Neem efavirenz bij voorkeur in op een lege maag (1 uur voor of 2 uur na het eten).
U gebruikt dit middel meestal in combinatie met andere antivirale middelen. Het is belangrijk een duidelijk slikschema te vragen, zodat u weet wanneer u welke middelen moet gebruiken.
Hoe lang?
Meestal gebruikt men anti-hiv-middelen jaren achtereen, omdat het virus nooit volledig is uit te bannen.
naar boven
Bijwerkingen
Behalve het gewenste effect kan dit middel bijwerkingen geven.
De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.
Regelmatig
-
Huiduitslag, roodheid, jeuk. De huiduitslag komt vooral in de eerste twee weken van de behandeling voor en verdwijnt meestal vanzelf binnen vier weken. Eventueel kunt u een om een anti-allergiemiddel vragen om de jeuk en de uitslag te verminderen. Zelden ontstaat een zeer ernstige huidreactie met blaren op de huid en slijmvliezen, koorts, zwellingen en spier- of gewrichtspijn. Als blaren op huid of slijmvliezen of koorts ontstaan moet u de arts waarschuwen.
Zelden
-
Maagdarmklachten: misselijkheid, braken, buikpijn en diarree.
-
Hoofdpijn en vermoeidheid.
-
Neurologische klachten, zoals duizeligheid, nare dromen en slapeloosheid. Deze klachten ontstaan binnen het eerste uur na inname en verdwijnen weer na drie tot vier uur. Neem het middel daarom in voor het slapengaan, u heeft dan minder last van deze klachten. Meestal verdwijnen ze vanzelf na enkele weken.
Zeer zelden
-
Psychische klachten,
zoals verwardheid, hallucinaties en depressie. Dit komt vaker voor bij mensen die al eens een psychose of depressie hebben gehad. Ook kunnen opwinding en euforie (extreem gevoel van blijheid) optreden.
-
Veranderde vetverdeling, waarbij het vet meer op de buik, borst en de bovenkant van de rug gaat zitten. Ook kan de hoeveelheid cholesterol en vet in het bloed te hoog worden en kan diabetes (suikerziekte) ontstaan.
-
Verhoogd melkzuurgehalte in het bloed, te merken aan misselijkheid, braken, verlies van eetlust en een versnelde ademhaling. Raadpleeg bij deze verschijnselen onmiddellijk een arts. Tevens kunnen er ook leveraandoeningen,nieraandoeningen of een alvleesklierontsteking ontstaan. Mensen die al een lever- of nieraandoening hebben, moeten extra goed worden gecontroleerd.
-
Afsterven van botweefsel, vooral bij langdurig gebruik van anti-hiv-middelen of bij een sterk verminderde afweer. Raadpleeg uw arts als u last krijgt van pijnlijke of stijve gewrichten of als u moeilijk kunt bewegen.
-
Overgevoeligheid voor dit middel. Dit merkt u aan huiduitslag, galbulten en jeuk. Gebruik dit middel dan niet meer. Een ernstige overgevoeligheid is te merken aan benauwdheid of een opgezwollen gezicht. Ga dan onmiddellijk naar een arts.
Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.
naar boven
Verboden
autorijden en alles eten?
Bij dit middel zijn hiervoor geen beperkingen.
alcohol drinken?
Te veel alcohol is niet goed voor de lever. Efavirenz kan in zeldzame gevallen leverafwijkingen geven. Gebruik daarom niet te veel alcohol. Eén of twee glazen per dag is in het algemeen geen probleem.
naar boven
Zwanger
Zwangerschap
Dit middel kan schadelijk zijn voor de baby. Voordat u met dit middel begint, wordt een zwangerschapstest afgenomen, om zeker te weten dat u niet zwanger bent.
Gebruik tijdens en tot en met 12 weken na het gebruik van dit middel anticonceptieve maatregelen.
Als u dit middel al gebruikt en u denkt erover zwanger te worden, is het zeer belangrijk dit met uw arts te overleggen. Meestal moet u overstappen op een ander anti-hiv-middel, dat veiliger is voor de baby.
Behandeling tijdens de zwangerschap tegen hiv is meestal wel nodig om de kans dat de baby met hiv besmet raakt te minimaliseren.
Een gynaecoloog moet de zwangerschap altijd intensief controleren.
Borstvoeding
Geef GEEN borstvoeding als u hiv hebt, omdat het hiv via de moedermelk de baby kan besmetten. Overleg hierover met uw arts.
naar boven
Wisselwerking
Efavirenz heeft met veel medicijnen wisselwerkingen.
In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje 'samenstelling'.
De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.
De werking van efavirenz kan worden verzwakt door:
- de middelen tegen epilepsie carbamazepine, fenobarbital,fenytoïne, en primidon, het tuberculosemiddel rifampicine, het middel tegen kanker aminoglutethimide en de bijnierschorshormoon dexamethason. Mogelijk zal de arts uw dosering aanpassen of een ander middel voorschrijven;
- het kruidenmiddel sint-janskruid (hypericum). Gebruik daarom geen sint-janskruid;
- het middel tegen hiv nevirapine. Gebruik daarom geen nevirapine, andere hiv-middelen zijn geschikter.
- Het middel tegen doorbloedingsstoornissen, ginkgo biloba. Overleg hierover met uw arts.
Efavirenz vermindert de werking van:
- de anticonceptiepil, vaginale anticonceptiering en anticonceptiepleister. Overleg met de arts over een andere methode van anticonceptie;
- het afweeronderdrukkende middel ciclosporine. De arts zal de hoeveelheid ciclosporine in het bloed controleren;
- de pijnstiller methadon. U kunt hierdoor last krijgen van onthoudingsverschijnselen;
- het middel tegen tuberculose en MAC-infecties rifabutine;
- de middelen tegen hiv lopinavir, indinavir, saquinavir, fosamprenavir, maraviroc,atazanavir en nelfinavir. De arts zal de dosering van deze middelen aanpassen.
- het middel tegen hiv etravirine. Gebruik daarom geen etravirine, andere hiv-middelen zijn geschikter.
- de cholesterolverlagende middelen simvastatine, pravastatine, fluvastatine en atorvastatine. Daarom zal uw arts de hoeveelheid cholesterol in uw bloed controleren. Mogelijk zal uw arts de dosering van simvastatine, pravastatine, fluvastatine of atorvastatine aanpassen.
- de middelen tegen hartritmestoornissen amiodaron,disopyramide,flecaïnide, kinidine, lidocaïneen propafenon.
- een middel gebruikt bij hartfalen eplerenon.
- een middel gebruikt bij pijn op de borst ivabradine.
- de antischimmelmiddelen caspofungine, itraconazol, ketoconazol, posaconazol en voriconazol. Ook versterkt ketoconazol de werking van efavirens. Mogelijk zal de arts de dosering aanpassen of een ander middel voorschrijven.
- het middel tegen parasieten atovaquon.
- de pijnstiller buprenorfine.
- de afweeronderdrukkende middelen everolimus, sirolimus en tacrolimus.
- het middel gebruikt bij kanker temsirolimus.
- de bijnierschorshormonen prednison en prednisolon.
- de anti-androgenen dutasteride en finasteride.
- de middelen bij erectieproblemen sildenafil, tadalafil en vardenafil.
-
quetiapine, een middel tegen psychoses.
- het middel tegen rookverslaving en depressie bupropion.
Efavirenz kan de werking en bijwerkingen versterken van:
- de anti-bloedstollingsmiddelen fenprocoumon en acenocoumarol. De trombosedienst zal de dosering van de anti-bloedstollingsmiddelen moeten aanpassen. De trombosedienst zal u daartoe extra controleren. Meld daarom aan de trombosedienst als u start met efavirenz, als de dosering van efavirenz wijzigt of als u stopt met efavirenz.
- het middel tegen misselijkheid cisapride. Hierdoor kunnen ernstige hartritmestoornissen ontstaan. Gebruik daarom geen cisapride; andere middelen, zoals domperidon, zijn geschikter;
- het middel tegen allergie terfenadine. Hierdoor kunnen ernstige hartritmestoornissen ontstaan. Gebruik daarom geen terfenadine, andere anti-allergiemiddelen hebben deze wisselwerking niet;
- het middel tegen depressie venlafaxine.
Efavirenz mag niet worden gebruikt in combinatie met:
- het middel bosentan, dat gebruikt wordt bij pulmonale arteriële hypertensie. Overleg hierover met uw arts.
Neem contact op met uw arts als u een van bovengenoemde middelen gebruikt en de arts niet heeft aangegeven hoe u met deze combinatie moet omgaan.
Twijfelt u eraan of een van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.
naar boven
Vergeten
Het is belangrijk dit middel consequent in te nemen op de tijdstippen die u met uw arts heeft afgesproken. Hierdoor is er altijd voldoende medicijn in uw bloed om het virus te bestrijden. Zodra u een dosering uitstelt, loopt u het risico dat het aantal virussen toeneemt. Bovendien kan het virus dan eerder ongevoelig worden voor het middel.
Bent u een keer een dosis vergeten? Neem de dosis in zodra u het merkt en neem de volgende dosis op het gebruikelijke moment. Neem de vergeten dosis ook nog in als het al tijd is voor de volgende dosis. U neemt dan dus de vergeten dosis en de 'gewone' dosis tegelijk. Keer daarna terug naar uw normale slikschema.
- De ervaring leert dat het met name in weekends moeilijk is aan de vaste innametijden te denken. Toch is het ook dan belangrijk de wekker te zetten, zodat u geen dosering overslaat. U kunt eventueel het schema tijdelijk aanpassen door de innamentijden te vervroegen, dat levert geen gevaar op voor de werking. Stel echter geen dosis uit, dan wordt de hoeveelheid werkzame stof in uw bloed te laag. Als u, na vervroegen, weer terugkeert naar uw normale schema kan dat alleen door de innametijden weer geleidelijk met een half uur uit te stellen, totdat u weer op uw oude schema zit.
- U kunt bij uw apotheek een speciale weekdoos krijgen, waarin u van tevoren de medicijnen voor een week kunt uitzetten. Met een horloge met verschillende alarmen of met een zogenaamde pillenwekker (vraag uw apotheek) kunt u uzelf eraan herinneren dat het tijd is voor een dosis.
-
Let op als u reist en daardoor grote tijdsverschillen moet overbruggen. Ga ervan uit dat een tijdsverschil van één uur eerder of later niet zo`n probleem is. U kunt uw slikschema blijven gebruiken. Overleg met uw arts of consulent hoe u uw slikschema kunt aanpassen aan grotere tijdsverschillen.
- Bij de overgang van zomertijd naar wintertijd en andersom kunt u uw gewone slikschema blijven gebruiken.
naar boven
Stoppen
Nee, het is niet verstandig te stoppen, behalve als u te maken krijgt met ernstige bijwerkingen. Het hiv kan zich weer vermeerderen en u kunt weer klachten krijgen.
Sommige mensen overwegen na jarenlang gebruik een therapiepauze. Bijvoorbeeld om te proberen of het lichaam zelf voldoende afweer kan leren krijgen tegen hiv.
Ook onderzoekt men nu therapiepauzes om resistentieontwikkeling te vertragen of om bijwerkingen te verminderen. Het houden van een therapiepauze is experimenteel. Het succes ervan is wisselend. Overleg altijd eerst met uw arts, als u een pauze in de behandeling overweegt.
naar boven
Merk en soorten
Efavirenz is sinds 1998 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknaam Stocrin in capsules, tabletten en drank.
Efavirenz wordt ook gebruikt in combinatie met een andere werkzame stof onder de merknaam Atripla.
naar boven
