Indinavir (indinavir)

Informatie
Vergoeding

Wat is het
Gebruik
Bijwerkingen
Verboden
Zwanger
Wisselwerking
Vergeten
Stoppen
Merk en soorten

Wat is het

Indinavir behoort tot de antivirale middelen die de groei van het hiv remmen.

Artsen schrijven het voor bij hiv en aids.

naar boven

Gebruik

Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.

Wanneer?
Bij voorkeur op een lege maag innemen. Dat betekent van twee uur voor tot een uur na inname niets eten. Als het niet anders kan, bijvoorbeeld bij ernstige misselijkheid, mag u het middel ook met een lichte, vetarme maaltijd innemen.

U gebruikt dit middel meestal om de acht uur: kies vaste tijdstippen met acht uur ertussen, bijvoorbeeld om 07.00 uur (ontbijt om 08.00 uur), 15.00 uur (lunch om 13.00 uur) en 23.00 uur (diner uiterlijk 21.00 uur).

U gebruikt dit middel meestal in combinatie met andere antivirale middelen. Het is belangrijk een duidelijk slikschema te vragen, zodat u weet wanneer u welke middelen moet gebruiken. Bij sommige combinaties mag u het middel wel met voedsel innemen. Vraag hiernaar bij uw arts of apotheker.

Hoe lang?
Meestal gebruikt men anti-hiv-middelen jaren achtereen, omdat het virus nooit volledig is uit te bannen.

naar boven

Bijwerkingen

Behalve het gewenste effect kan dit middel bijwerkingen geven.

De belangrijkste bijwerkingen zijn maagdarmklachten, hoofdpijn, smaakstoornissen, grieperig gevoel, nierstenen, huiduitslag, spierpijn, veranderde vetverdeling, bloedafwijkingen, zenuwbeschadiging, leveraandoeningen en afsterven van botweefsel.

Soms

Maagdarmklachten: misselijkheid, braken, buikpijn en diarree.
Hoofdpijn, duizeligheid en slapeloosheid.
Smaakstoornissen en een droge mond.
Grieperig, naar gevoel, soms met koorts en vermoeidheid.
Nierstenen, vooral bij kinderen. Acute pijn in de zij kan wijzen op een niersteenaanval. Neem dan contact op met de arts. De kans op nierstenen is kleiner als u voldoende drinkt: volwassenen meer dan 1,5 liter per dag, kinderen lichter dan 20 kilo ten minste 75 ml per kilo lichaamsgewicht per dag en kinderen van 20 tot 40 kilo ten minste 50 ml per kilo lichaamsgewicht per dag.
Huiduitslag, jeuk, huidverkleuring, zelden een ernstige overgevoeligheidreactie met duizeligheid, flauwvallen of kortademigheid. Waarschuw dan een arts.
Spier- en gewrichtspijn. Bij aanhoudende spierpijn uw arts waarschuwen, omdat in zeer zeldzame gevallen een ernstige spierafwijking kan ontstaan.
Veranderde vetverdeling, waarbij het vet meer op de buik, borst en de bovenkant van de rug gaat zitten. Ook kan de hoeveelheid cholesterol en vet in het bloed te hoog worden en kan diabetes (suikerziekte) ontstaan. Als u al diabetes heeft, kunt u met u arts bespreken of u het middel kunt gebruiken en welke voorzorgsmaatregelen eventueel moeten worden genomen. Als u al een te hoog cholesterol en/of vetgehalte in uw bloed heeft, zal uw arts u daar extra op controleren.

Zelden

Bloedafwijkingen, zoals bloedarmoede. Toename van bloedingen bij mensen met een verhoogde bloedingsneiging (hemofilie patiënten).
Leveraandoeningen, nieraandoeningen of alvleesklierontsteking. Bij pijn in de bovenbuik, een gele verkleuring van de ogen, ontkleurde ontlasting of zeer donkere urine moet u de arts waarschuwen. Mensen die al een leveraandoening hebben, moeten extra goed worden gecontroleerd.
Bij mensen die daarvoor gevoelig zijn, kunnen verschijnselen van diabetes (suikerziekte) ontstaan. Zij merken dit doordat zij veel dorst krijgen en veel moeten plassen. Dit kan vooral optreden bij mensen boven de 75 jaar. Mensen met diabetes kunnen tijdens de behandeling meer insuline of bloedsuikerverlagende tabletten nodig hebben. Meet extra vaak uw bloedglucosegehalte.

Zeer zelden

Zenuwbeschadiging, te merken aan een doof of tintelend gevoel van de huid. Raadpleeg uw arts als u dit merkt. Na stoppen van het gebruik verdwijnt dit weer.
Afsterven van botweefsel, vooral bij langdurig gebruik van anti-hiv-middelen of bij een sterk verminderde afweer. Raadpleeg uw arts als u last krijgt van pijnlijke of stijve gewrichten of als u moeilijk kunt bewegen.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

naar boven

Verboden

autorijden?
Bij dit middel zijn hiervoor geen beperkingen.

alcohol drinken?
Te veel alcohol is niet goed voor de lever. Indinavir kan in zeldzame gevallen leverafwijkingen geven. Gebruik daarom niet te veel alcohol. Eén of twee glazen per dag is in het algemeen geen probleem.

alles eten?
Voedsel vermindert de opname van indinavir in het lichaam. Neem het daarom het liefst op een lege maag in. Dit is één uur voor de maaltijd of twee uur na de maaltijd. Indien niet anders mogelijk (bijvoorbeeld omdat het slikschema anders niet uitkomt of bij hevige misselijkheid) mag u het middel ook bij een lichte, vetarme maaltijd innemen. Gebruik bij het innemen veel vocht, liefst twee glazen per keer. Hierdoor vermindert u de kans op de bijwerking nierstenen.

naar boven

Zwanger

Zwangerschap
Het is onbekend of dit middel veilig is voor de baby. Als u dit middel gebruikt en u denkt erover om zwanger te worden, overleg dan met uw arts. Soms moet u overstappen op een ander anti-hiv-middel, dat veiliger is voor de baby.

Behandeling tijdens de zwangerschap tegen hiv is meestal wel nodig om de kans dat de baby met hiv besmet raakt te minimaliseren. Een gynaecoloog moet de zwangerschap altijd intensief controleren.

Borstvoeding
Geef GEEN borstvoeding als u hiv hebt, omdat het hiv via de moedermelk de baby kan besmetten. Overleg hierover met uw arts.

naar boven

Wisselwerking

Dit middel heeft wisselwerkingen met andere medicijnen. In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje `samenstelling`.

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

De maagzuurneutraliserende middelen, zoals algeldraat, magnesiumhydroxide en calciumcarbonaat/magnesiumsubcarbonaat verminderen de werking van indinavir. Tussen de inname van maagzuurneutraliserende middelen en indinavir, moet minstens 2 uur zitten. Didanosine drank bevat een maagzuurneutraliserend middel. Gebruik indinavir minstens twee uur vóór of na didanosine drank. De maagmiddelen van het type protonpompremmer, zoals esomeprazol, omeprazol en pantoprazol, en van het type H2-antagonist, zoals ranitidine, kunnen de werking van indinavir ook verminderen. De arts moet bij combinatie de werkzaamheid van indinavir goed controleren.
Het antibioticum claritromycine en indinavir kunnen elkaars werking en bijwerkingen versterken. Raadpleeg uw arts als u deze combinatie voorgeschreven heeft gekregen.
Het middel tegen tuberculose en bepaalde infecties bij aidspatiënten: rifabutine verzwakt de werking van indinavir en omgekeerd versterkt indinavir de werking en bijwerkingen van rifabutine. De dosering van beide middelen moet worden aangepast.
Indinavir versterkt de werking van de antibloedstollingsmiddelen fenprocoumon en acenocoumarol, waardoor bloedingen kunnen ontstaan. De trombosedienst zal u extra controleren. Meld aan de trombosedienst als de dosering van indinavir wijzigt of als u stopt met indinavir.
Indinavir verzwakt de werking van het anti-kankermiddel cyclofosfamide. Raadpleeg uw arts.
Indinavir versterkt de werking en bijwerkingen van het antikankermiddel doxorubicine. Raadpleeg uw arts.
De middelen tegen hiv en aids efavirenz, nevirapine, maraviroc en tipranavir. Efavirenz en nevirapine kunnen de werking van indinavir beïnvloeden. De arts zal de dosering van de middelen aanpassen. Indinavir versterkt de werking en de bijwerkingen van maraviroc. De arts zal de dosering van de middelen aanpassen. Tipranavir mag in het geheel niet samen met indinavir worden gebruikt. Raadpleeg uw arts.
Als u het middel tegen hiv en aids darunavir samen met indinavir gebruikt, zal uw arts de dosering van indinavir verlagen.
Het middel tegen hiv en aids etravirine. Bij combinatie van indinavir met etravirine moet ook ritonavir worden toegevoegd. Overleg hierover met uw arts.
Het middel tegen doorbloedingsstoornissen, ginkgo biloba. Bij combinatie met indinavir moet ook ritonavir worden toegevoegd. Overleg hierover met uw arts.
De antischimmelmiddelen itraconazol en ketoconazol versterken de werking van indinavir, de dosering van indinavir moet worden aangepast.
Indinavir versterkt de kans op ernstige spierafwijkingen door het cholesterolverlagend middel simvastatine. Gebruik deze middelen niet samen. Overleg met uw arts. Mogelijk kunt u overstappen op een ander middel.
Het cholesterolverlagende middel atorvastatine kan wel worden gebruikt: de arts zal dan wel de dosering hiervan aanpassen. Dit middel geeft wel een verhoogde kans op bijwerkingen op de spieren. Verschijnselen van spierziekte kunnen zijn: snel opkomende, hevige spierpijn, soms minder plassen of donkere bruine urine, en onverklaarbare spierpijn of spierzwakte. Als u dit merkt, meld dit dan direct aan uw arts.
Het cholesterolverlagende middel fluvastatine kan wel worden gebruikt: de arts zal dan wel de dosering hiervan aanpassen. De werking van fluvastatine kan namelijk verminderd worden door indinavir.
Indinavir versterkt de werking en bijwerkingen van de middelen tegen erectiestoornissen sildenafil, tadalafil en vardenafil. Gebruik maximaal 25 mg sildenafil en niet vaker dan eenmaal per 24 uur. Eventueel mag u ook maximaal 10 mg tadalafil eenmaal per drie dagen gebruiken of maximaal 2,5 mg vardenafil eenmaal per 24 uur. Sildenafil wordt ook gebruikt bij pulmonale arteriële hypertensie. In dat geval mag u de combinatie met atazanavir helemaal niet gebruiken. Overleg hierover met uw arts.
Levothyroxine, een middel bij te trage schildklierwerking. Indinavir kan de werking en bijwerkingen van levothyroxine versterken. De dosis levothyroxine zal opnieuw moeten worden vastgesteld.
De antivirale middelen aciclovir en valaciclovir versterken de bijwerking van indinavir op de nieren. Raadpleeg uw arts.

Indinavir remt de afbraak van

de middelen tegen hartritmestoornissen amiodaron en propafenon;
de hart- en vaatmiddelen amlodipine, felodipine, isradipine, lacidipine, nicardipine, nifedipine, nitrendipine, diltiazem en verapamil;
het maagmiddel cisapride;
de antimigrainemiddelen ergotamine en methysergide;
het anti-allergie middel terfenadine;
de afweeronderdrukkende middelen ciclosporine, everolimus, sirolimus, tacrolimus en temsirolimus;
de antibiotica clindamycine, erytromycine en metronidazol;
de middelen tegen depressie trazodon en venlafaxine;
de slaap- en kalmeringsmiddelen alprazolam, diazepam en midazolam;
het middel tegen epilepsie clonazepam;
het middel tegen jicht colchicine;
het antipsychoticum pimozide;
salmeterol, een luchtwegverwijder die gebruikt wordt bij benauwdheidsklachten.

Hierdoor versterkt het de werking en bijwerkingen van bovengenoemde middelen. Combinatie is alleen mogelijk als de arts de hoeveelheden in het bloed nauwkeurig controleert. Amiodaron, cisapride, ergotamine, terfenadine, alprazolam, midazolam en trazodon mogen niet samen met indinavir worden gebruikt.

De werking van indinavir wordt verminderd door middelen tegen epilepsie carbamazepine, fenytoïne, primidon en fenobarbital, het tuberculosemiddel rifampicine en het kruidenmiddel sint-janskruid (hypericum). Gebruik deze middelen niet samen met indinavir. Als dat niet mogelijk is, moet de arts de werking van indinavir goed controleren.
De medicijnen bosentan en sildenafil, die gebruikt worden bij pulmonale arteriële hypertensie, mogen niet samen met indinavir gebruikt worden. Overleg hierover met uw arts.
Alfuzosine, een medicijn dat wordt gebruikt bij een vergrote prostaat, mag NIET in combinatie met indinavir worden gebruikt. Overleg met uw arts.

Twijfelt u eraan of een van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.

naar boven

Vergeten

Het is belangrijk dit middel consequent in te nemen op de tijdstippen die u met uw arts heeft afgesproken. Hierdoor is er altijd voldoende medicijn in uw bloed om het virus te bestrijden. Zodra u een dosering uitstelt, loopt u het risico dat het aantal virussen toeneemt. Bovendien kan het virus dan eerder ongevoelig worden voor het middel.

Bent u een dosis vergeten? Neem de dosis in zodra u het merkt en neem de volgende dosis op het gebruikelijke moment. Als het al tijd is voor de volgende dosis, sla dan de vergeten dosis over. Keer daarna terug naar uw normale slikschema.

De ervaring leert dat het met name in weekends moeilijk is om aan de vaste innametijdstippen te denken. Toch is het ook dan belangrijk om de wekker te zetten, zodat u geen dosering overslaat. U kunt eventueel het schema tijdelijk aanpassen door de innametijdstippen te vervroegen, dat levert geen gevaar op voor de werking. Stel echter geen dosis uit, dan wordt de hoeveelheid werkzame stof in uw bloed te laag. Als u, na vervroegen, weer terugkeert naar uw normale schema, kan dat alleen door de innametijdstippen weer geleidelijk met een half uur uit te stellen, totdat u weer op uw oude schema zit.
U kunt bij uw apotheek een speciale weekdoos verkrijgen waarin u de medicijnen voor een week van tevoren kunt uitzetten. Met een horloge met verschillende alarmen of met een zogenaamde pillenwekker (vraag uw apotheek) kunt u uzelf eraan herinneren dat het tijd is voor een dosis.
Let op als u reist en daardoor grote tijdsverschillen moet overbruggen. Ga ervan uit dat een tijdsverschil van één uur eerder of later niet zo`n probleem is. U kunt uw slikschema blijven gebruiken. Overleg met uw arts of consulent hoe u uw slikschema kunt aanpassen aan grotere tijdsverschillen.
Bij de overgang van zomertijd naar wintertijd en andersom kunt u uw gewone slikschema blijven gebruiken.

naar boven

Stoppen

Nee, het is niet verstandig om te stoppen, behalve als u te maken krijgt met ernstige bijwerkingen. Het hiv kan zich weer vermeerderen en u kunt weer klachten krijgen.

Sommige mensen overwegen na jarenlang gebruik een therapiepauze. Bijvoorbeeld om te proberen of het lichaam zelf voldoende afweer kan leren krijgen tegen hiv. Ook onderzoekt men nu therapiepauzes om resistentieontwikkeling te vertragen of om bijwerkingen te verminderen. Het houden van een therapiepauze is experimenteel. Het succes ervan is wisselend. Overleg altijd eerst met uw arts, als u een pauze in de behandeling overweegt.

naar boven