Wat is het
Morfine is de belangrijkste vertegenwoordiger van de groep geneesmiddelen die morfineachtige pijnstillers of opiaten worden genoemd. Het heeft een sterke pijnstillende werking.
Artsen schrijven het voor bij pijn, zoals koliekpijn.
naar boven
Gebruik
Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.
Hoe?
Slik de tabletten en capsules met gereguleerde afgifte (te herkennen aan ‘MGA' of ‘retard') in zijn geheel door met water. Deze mag u niet kauwen of fijnmaken, omdat dan het middel onbedoeld al zijn werkzaam bestanddeel tegelijk vrijgeeft. Deze tabletten en capsules zijn zo gemaakt dat ze langzaam oplossen, waardoor ze gedurende twaalf uur werken. De gewone tabletten en capsules mag u eventueel wel kauwen.
Spoel na gebruik van de drank uw mond met water. Dit voorkomt namelijk tandbederf.
Wanneer?
Het maakt niet uit welke tijdstippen u voor dit middel kiest. Wel raadt de arts u meestal aan om dit middel altijd op dezelfde tijden in te nemen en niet te wachten tot de pijn weer toeneemt.
Hoe lang?
Gebruik morfine zo lang uw arts aangeeft dat dit nodig is. Morfine kan jarenlang worden gebruikt bij pijn. Als u dit middel gedurende verschillende weken gebruikt, is er een kans dat uw lichaam er gewend aan raakt. U mag dan niet plotseling stoppen met morfine. Om ontwenningsverschijnselen te voorkomen, kunt u beter geleidelijk met morfine stoppen.
naar boven
Bijwerkingen
Behalve het gewenste effect kan dit middel bijwerkingen geven.
De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.
Regelmatig
-
Sufheid, slaperigheid en een verminderd reactievermogen. Dit is vooral lastig bij activiteiten waarbij uw oplettendheid erg nodig is, zoals autorijden, het beklimmen van een ladder of het bewaken van een proces op het werk. Onderneem daarom geen risicovolle activiteiten. Deze bijwerking gaat na enkele dagen tot weken vanzelf over als u gewend bent geraakt aan het middel. De rust die optreedt als u geen last meer heeft van pijn, wordt soms verward met sufheid en slaperigheid.
-
Verstopping (obstipatie). Gebruik, als dat mogelijk is, vezelrijke voeding en drink veel. Meestal schrijft uw arts, als u morfine gebruikt, ook een laxerend middel voor. Raadpleeg uw arts als u door morfine last heeft van verstopping.
-
Misselijkheid en zelden braken, buikpijn en minder eetlust. Meestal gaat deze bijwerking over als u na enkele dagen aan dit middel gewend bent geraakt. Meestal helpt het om even te gaan liggen als u zich misselijk voelt.
Zelden
-
Duizeligheid, vooral bij opstaan uit bed of uit een stoel. Dit gaat in het algemeen over als u na een paar dagen gewend bent geraakt aan dit middel. Als u zich duizelig voelt, sta dan niet te snel op uit bed of van een stoel. U kunt het best dan even liggen en de benen wat hoger leggen, bijvoorbeeld op een kussen.
-
Zweten en zeer zelden blozen. Dit gaat na een paar dagen vanzelf over.
-
Huiduitslag, jeuk en zeer zelden galbulten. Dit kan wijzen op overgevoeligheid. Neem contact op met uw arts, zodat deze kan bepalen of u overgevoelig voor dit middel bent.
-
Verwardheid en zeer zelden stemmingsveranderingen, hallucinaties en nachtmerries. Dit komt vooral voor bij ouderen. Raadpleeg uw arts als de verwardheid niet na een aantal dagen tot weken overgaat.
-
Droge mond. Hierdoor kunnen zich eerder gaatjes in uw gebit ontwikkelen. Poets en flos daarom extra goed als u merkt dat u last heeft van een droge mond. Laat eventueel de tandarts vaker uw gebit controleren als u dit middel gedurende verschillende weken gebruikt.
Zeer zelden
- Na langdurig gebruik kan lichamelijke verslaving optreden. Dit komt doordat het lichaam na verloop van tijd gewend raakt aan morfine. Dit kan geen kwaad. Alleen als het gebruik van morfine plotseling wordt gestopt, kunt u last krijgen van ontwenningsverschijnselen. Geestelijke verslaving komt bij gebruik als pijnstiller echter bijna nooit voor.
-
Tragere ademhaling. Ademhalingsmoelijkheden komen alleen voor bij zeer hoge doseringen. Als u lijdt aan een luchtwegaandoening, zoals astma of COPD (longemfyseem), kunt u hier eerder last van krijgen. Vraag uw arts om advies.
-
Slaapapneu, een kortdurende periode van ademstilstand tijdens de slaap. Dit middel kan slaapapneu veroorzaken. Als u al eerder last van slaapapneu heeft gehad, kunt u hier meer last van krijgen. Neem contact op met uw arts als u merkt dat u nachtelijke aanvallen van stokkende ademhaling heeft of wanneer deze verergeren.
-
Moeilijk kunnen plassen. Dit is vooral van belang als u al moeite met plassen heeft door een vergrote prostaat. Met name bij toediening van morfine via de ruggenmergprik kan men soms een dag lang niet plassen. Neem contact op met uw arts zodra u plasproblemen bemerkt.
-
Aanval met spierschokken en spierkrampen. Wanneer u dit merkt, neem dan direct contact op met een arts.
- Wanneer u lijdt aan de chronische darmontstekingen colitis ulcerosa of de ziekte van Crohn, dan kunt u in sommige gevallen dit medicijn beter niet gebruiken. Namelijk bij een ernstige verergering van colitis ulcerosa of bij een vernauwing in de darm bij de ziekte van Crohn. Dan kan dit medicijn ernstige bijwerkingen geven op de darm. Overleg met uw arts of u dit medicijn kunt gebruiken. Als u dit medicijn wel mag gebruiken, let er dan op of u geen last krijgt van klachten zoals opgezette buik, toenemende buikpijn en koorts. Als u hier last van krijgt, neemt u dan contact op met uw arts.
Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.
naar boven
Verboden
autorijden?
Sommige medicijnen hebben invloed op het reactievermogen. Het is dan strafbaar om aan het verkeer deel te nemen. Als u bij een ongeval betrokken raakt terwijl uw rijvaardigheid is beïnvloed, bent u wettelijk aansprakelijk voor de gevolgen. Of dit medicijn de rijvaardigheid beïnvloedt, leest u hieronder.
Of u mag autorijden, is niet alleen afhankelijk van het medicijn maar ook van uw aandoening. Bij bepaalde aandoeningen mag u niet autorijden. Overleg met uw arts of u met uw medicijn en/of aandoening mag autorijden.
Dit medicijn kan bepaalde bijwerkingen veroorzaken en deze kunnen uw rijvaardigheid verminderen. Deze bijwerkingen zijn sufheid, verwardheid en duizeligheid. Door deze bijwerkingen is de invloed van dit medicijn op uw rijvaardigheid in de eerste twee weken van gebruik groter dan na het drinken van vier standaardglazen alcoholische drank. Het drinken van meer dan vier glazen alcoholische drank veroorzaakt een hoeveelheid alcohol in het bloed groter dan 0.8 promille (‰). Bij meer dan 0.5‰ mag u volgens de wet niet meer autorijden. Na gebruik gedurende twee weken, raken de meeste mensen gewend aan deze bijwerkingen en kunnen ze wel weer autorijden. Rijd daarom geen auto gedurende de eerste twee weken dat u dit medicijn gebruikt. Beoordeel na twee weken hoeveel last u van de bijwerkingen heeft. Rijd geen auto als u last van bijwerkingen heeft.
Tips voor als u wilt autorijden na twee weken gebruik
- Meent u dat u kunt autorijden, vraag dan iemand om de eerste keren naast u te zitten en uw rijvaardigheid te beoordelen. Voor uzelf is het vaak moeilijk te zien of u minder goed rijdt. Deze persoon kan dan zien of u met wisselende snelheden rijdt, slingert en geïrriteerd reageert op normaal gedrag van medeweggebruikers.
- Rijd niet als u onscherp ziet.
- Rijd niet als u suf, verward of duizelig bent, moeite heeft u te concentreren of wakker te blijven of als u niet weet langs welke route u naar een bestemming bent gereden.
- Rijd niet als u alcohol heeft gebruikt. Alcohol versterkt de versuffende bijwerking van dit medicijn in belangrijke mate.
- Rijd niet langer dan één uur achter elkaar, ook al voelt u zich goed.
- Rijd niet ’s nachts of bij slecht weer.
Rijd geen auto als u dit medicijn gebruikt in combinatie met andere medicijnen die uw rijvaardigheid kunnen beïnvloeden.
alcohol drinken?alles eten?
naar boven
Zwanger
Zwangerschap
In het algemeen zal kortdurend gebruik tijdens de eerste acht maanden van de zwangerschap geen schade toebrengen aan het ongeboren kind. Langdurig gebruik heeft het risico dat de baby verslaafd is en kort na de geboorte ontwenningsverschijnselen krijgt.
Gebruik dit middel in elk geval niet na de achtste maand. Het kan namelijk de ademhaling van de baby bemoeilijken na de geboorte. Bovendien vertraagt morfine de bevalling.
Borstvoeding
U kunt veilig borstvoeding geven, als u dit middel kortdurend gebruikt. Het komt in kleine hoeveelheden in de moedermelk terecht. Dit middel wordt echter al jarenlang gebruikt door vrouwen die borstvoeding geven, zonder nadelige gevolgen voor het kind.
naar boven
Wisselwerking
De medicijnen met de belangrijkste wisselwerkingen zijn andere middelen die het reactievermogen verminderen, een middel gebruikt bij hiv-infecties en middelen die de werking van opiaten tegengaan.
- Andere middelen die het reactievermogen verminderen. Bij deze middelen is vaak op de verpakking een gele waarschuwingssticker geplakt. De effecten op bijvoorbeeld de rijvaardigheid versterken elkaar. Rijd zeker geen auto als u twee of meer van dergelijke middelen gebruikt.
- Ritonavir. Dit is een middel tegen virusinfecties, zoals het hiv. Dit middel vermindert de werking van morfine. Overleg hierover met uw arts.
- Naltrexon. Dit is een middel dat de werking van morfine en andere opiaten tegengaat. Het kan juist om deze reden worden gebruikt, bij mensen die een overdosis opiaat hebben binnen gekregen. Naltrexon wordt echter ook gebruikt bij mensen die alcoholverslaafd zijn. Mensen die het om die reden gebruiken, moeten er rekening mee houden dat morfineachtige pijnstillers bij hen minder werkzaam zijn. Als u al morfine gebruikt en u krijgt naltrexon erbij kunt u last krijgen van ontwenningsverschijnselen.
- Pentazocine, buprenorfine en nalbufine zijn pijnstillers die de werking van morfine tegen gaan. Als u morfine gebruikt en u krijgt één van deze middelen erbij, kunt u last krijgen van ontwenningsverschijnselen. Overleg hierover met uw arts.
naar boven
Vergeten
- Als u de gewone tabletten, drank, injecties of zetpillen gebruikt (zo nodig tot maximaal zes keer per dag): gebruik de vergeten dosis alsnog. Houd daarna een interval van minstens vier uur aan voor u weer een volgende dosis gebruikt.
- Als u tabletten en capsules met gereguleerde afgifte (te herkennen aan ‘MGA' of ‘retard') gebruikt en u neemt deze twee keer per dag: neem de vergeten dosis alsnog in. Houd daarna een interval van minstens twaalf uur aan voor u weer een volgende dosis inneemt.
- Als u tabletten en capsules met gereguleerde afgifte (te herkennen aan ‘MGA' of ‘retard') gebruikt en u neemt deze drie keer per dag: neem de vergeten dosis alsnog in. Houd daarna een interval van minstens acht uur aan voor u weer een volgende dosis inneemt.
- Als u tabletten en capsules met gereguleerde afgifte (te herkennen aan ‘MGA' of ‘retard') gebruikt en u neemt deze vier keer per dag: neem de vergeten dosis alsnog in. Houd daarna een interval van minstens zes uur aan voor u weer een volgende dosis weer inneemt.
naar boven
Stoppen
Nee, het is meestal niet verstandig om in één keer te stoppen. Bouw het gebruik daarom langzaam af. Overleg hierover met uw arts.
Heeft u dit middel slechts kortdurend gebruikt, dan kunt u eventueel wel in één keer stoppen. Neem contact op met uw arts als u last krijgt van een van de volgende ontwenningsverschijnselen: onrust, diarree, hartkloppingen, loopneus, niezen, kippenvel, koorts zweten, rillen, gapen, verlies van eetlust, misselijkheid en maagkrampen.
naar boven
Merk en soorten
Morfine is sinds oudsher internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknamen Kapanol, MS Contin en Oramorph en als het merkloze Morfine en Morfinesulfaat. Het is te verkrijgen in tabletten, capsules, drank, zetpillen, injecties en infuusvloeistof.
naar boven
