Wat is het
Levodopa is een antiparkinsonmiddel. Carbidopa is een enzymremmer die is toegevoegd om de afbraak van levodopa te remmen, zodat het sterker en langer werkt.
Artsen schrijven het voor bij de ziekte van Parkinson en bij rusteloze benen.
naar boven
Gebruik
Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.
Hoe?
- Tabletten of capsules: innemen met een half glas water.
- Sonde: de dikke drank wordt met een pompje via een sonde in de twaalfvingerige darm gebracht. De eerste paar dagen is de sonde via de neus ingebracht, loopt door de maag en eindigt in de twaalfvingerige darm. Als blijkt dat deze behandeling bij u werkt, dan zal de arts een permanente sonde aanbrengen via de buikwand.
Wanneer?Ziekte van Parkinson
Neem de
gewone tabletten bij voorkeur in op een lege maag, dus tot een half uur voor of vanaf een uur na het eten. Gelijktijdige inname met voedsel kan dit middel namelijk minder werkzaam maken. Heeft u echter last van maagdarmklachten door dit middel, neem het dan wel met wat voedsel in. Overleg dit met uw arts.
Bij
tabletten met een vertraagde afgifte (Retard, CR) maakt het niet uit of u ze met of zonder voedsel inneemt.
Het beste kunt u vaste tijdstippen kiezen, dan vergeet u minder snel een dosis.
Toediening via een permanente sonde: bij deze toediening komt de drank via een sonde rechtstreeks in de twaalfvingerige darm terecht. De sonde is door de buikwand heen aangebracht, rechtstreeks naar de twaalfvingerige darm.
Rusteloze benen
Neem de tabletten's avonds voor het slapengaan in.
Bewaren
Zakjes drank voor sondevoeding
- Bewaar de zakjes in de koelkast. Een geopend zakje is niet langer houdbaar dan een dag. Gooi daarom aan het einde van de dag de rest weg.
Hoe lang?Ziekte van Parkinson
Het kan drie maanden duren voor duidelijk is of het middel voldoende effect bij u heeft. Mocht het effect na drie maanden nog uit zijn gebleven, dan zal de arts overwegen over te stappen op een ander middel.
De effectiviteit van dit middel blijkt na enige jaren af te nemen. U merkt dat doordat de verschijnselen van de ziekte tussen twee innames toenemen, aan het feit dat het middel soms even helemaal niet meer werkt en aan spierkrampen aan voeten en tenen.
Uw arts zal regelmatig het effect van dit middel met u bespreken Mocht het effect afnemen, dan zal de arts u in de meeste gevallen een ander antiparkinsonmiddel er bij voorschrijven.
Rusteloze benen
Als u dit middel gebruikt bij rusteloze benen, is het effect meteen dezelfde nacht merkbaar. Als het middel bij u onvoldoende effect heeft of als de klachten zelfs erger worden, neem dan contact op met uw arts. Misschien kan hij u een ander middel voorschrijven.
naar boven
Bijwerkingen
Behalve het gewenste effect kan dit middel bijwerkingen geven.
De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.
Regelmatig
- Als u dit middel gebruikt bij rusteloze benen: de verschijnselen hiervan kunnen juist verergeren. U kunt dan steeds vroeger op de dag last krijgen van rusteloze benen. Het is niet duidelijk of dit door het middel komt of dat de aandoening zelf erger wordt. Overleg met uw arts over aanpassing van de dosering of dat u kunt overstappen op een ander middel.
Regelmatig, na enkele jaren gebruik bij de ziekte van Parkinson
- Niet te beïnvloeden, ongewilde bewegingen (dyskinesie). Dit hangt samen met het tijdstip van inname en zal dus optreden op vaste tijdstippen na of voor inname, als het middel (bijna) is uitgewerkt. In een later stadium kunnen deze ongewilde bewegingen ook onverwacht optreden. Raadpleeg uw arts, mogelijk kan de dosering worden aangepast. Deze bijwerking komt bij de toediening via de sonde minder vaak voor, namelijk bij 1 tot 10% van de mensen.
Soms
-
Duizeligheid
,
vooral bij opstaan uit bed of uit een stoel. Zorg dat u langzaam opstaat uit liggende of zittende houding. Voelt u zich toch duizelig, dan kunt het best even gaan liggen en de benen wat hoger leggen, bijvoorbeeld op een kussen. Deze klacht gaat meestal binnen enkele dagen tot weken over, als uw lichaam zich heeft ingesteld op dit middel. Als u na enkele weken nog steeds last heeft van duizeligheid, moet u uw arts raadplegen.
-
Droge mond.
Als u veel last heeft van een droge mond, kunt u de aanmaak van speeksel stimuleren met (suikervrije) kauwgom of door te zuigen op ijsblokjes. Door de droge mond ontstaan sneller gaatjes in uw gebit en ontstekingen van het slijmvlies van de mondholte. Poets en flos extra goed als u merkt dat u last blijft houden van een droge mond. Laat eventueel de tandarts vaker controleren.
-
Waanvoorstellingen (hallucinaties)
en verwardheid. Als u deze bijwerkingen opmerkt, neem dan contact op met uw arts of apotheker.
-
Hartkloppingen
en een onregelmatige hartslag. Soms flauwvallen. Neem contact op met uw arts als u dit merkt.
Soms, bij gebruik van de drank via een sonde
- Verschuiven van de sonde, zodat het uiteinde in de maag uitkomt in plaats van in de twaalfvingerige darm. Het middel werkt dan minder goed. Raadpleeg uw arts als u merkt dat het middel minder goed werkt.
-
Maagpijn.
-
Infecties rond de stoma.
Zelden
-
Maagdarmklachten
zoals misselijkheid, braken, obstipatie, diarree, winderigheid en gebrek aan eetlust, vooral als u begint met dit middel. Deze klachten gaan meestal binnen enkele dagen tot weken over, als uw lichaam zich heeft ingesteld op het middel. Wanneer u last heeft van deze klachten, kunt u het middel het beste met wat voedsel of vloeistof innemen. Overleg dit met uw arts. Als u na enkele weken nog steeds last heeft van maagdarmklachten, moet u uw arts raadplegen.
-
Meer
zin in vrijen en meer zin in gokken (gokverslaving). Deze bijwerkingen gaan over na een verlaging van de dosis of als u met het middel stopt. Neem contact op met uw arts als u hier last van heeft.
-
Slaperigheid
of plotselinge slaapaanvallen. Rijdt geen auto als u hier last van heeft.
-
Pijn op de borst,
raadpleeg uw arts als u hier last van heeft.
-
Bloedarmoede
, u merkt dat onder andere aan een extreme vermoeidheid, een bleke huid en slijmvliezen. Raadpleeg dan uw arts.
-
Gewrichtspijn
en spierkramp.
Als u deze bijwerkingen opmerkt, neem dan contact op met uw arts of apotheker.
-
Verhoging van de bloeddruk.
Laat uw bloeddruk dan regelmatig controleren.
-
Dikke enkels
of polsen
door vasthouden van vocht in armen en benen(oedeem).
-
Bittere smaak, Blozen, spierkramp, hoofdpijn, benauwdheid, wazig zien, overmatig zweten en geheugenstoornissen.
Zelden, vooral na langdurig gebruik en bij mensen die al psychische klachten hebben
-
Psychische bijwerkingen
, zoals depressie, angst, opwinding, slapeloosheid, nachtmerries en dementie kunnen ontstaan of verergeren. Neem contact op met uw arts als u al psychische klachten heeft, zoals depressie. Neem ook contact op als u last krijgt van bovenstaande klachten. Mogelijk moet de dosering worden aangepast. In zeldzame gevallen kan dit leiden tot zelfverwonding of gedachten aan zelfmoord. Neem contact op met uw arts als psychische klachten ontstaan of verergeren.
Zeer zelden
-
Overgevoeligheid
voor dit middel. U kunt dan huiduitslag, galbulten of jeuk krijgen.
Dit kan zich ook uiten in ‘angio-oedeem’: een zwelling van het gezicht, lippen, mond, tong of keel. U kunt hierbij erg benauwd worden. Als het ontstaat moet u onmiddellijk een arts opzoeken of naar de Eerste-Hulpdienst gaan. U mag dit soort middelen in de toekomst niet meer gebruiken. Geef daarom aan de apotheek door dat u overgevoelig bent voor levodopa met carbidopa. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit middel niet opnieuw krijgt.
-
Verergering van glaucoom (verhoogde oogboldruk). Heeft u al last van groene staar of glaucoom aan één of beide ogen? Overleg dan met uw arts over extra controle door de oogarts. Als u plotseling hoofdpijn en problemen met zien krijgt en druk achter de ogen voelt, waarschuw dan uw arts. Het kan zijn dat door dit middel de oogboldruk te veel is toegenomen.
-
Ur
ine, zweet en speeksel kunnen een rode kleur krijgen. Dit is een onschuldig verschijnsel.
naar boven
Verboden
autorijden?
Sommige medicijnen hebben invloed op het reactievermogen. Het is dan strafbaar om aan het verkeer deel te nemen. Als u bij een ongeval betrokken raakt terwijl uw rijvaardigheid is beïnvloed, bent u wettelijk aansprakelijk voor de gevolgen. Of dit medicijn de rijvaardigheid beïnvloedt, leest u hieronder.
Of u mag autorijden, hangt af van uw aandoening en van welke bijwerkingen u last heeft. Bij bepaalde aandoeningen en bijwerkingen mag u niet autorijden. Overleg met uw arts of u met uw medicijn en/of aandoening mag autorijden.
Dit medicijn kan bepaalde bijwerkingen veroorzaken en deze kunnen uw rijvaardigheid verminderen. Deze bijwerkingen zijn slaperigheid, duizeligheid, verwardheid en hallucinaties. Door deze bijwerkingen is de invloed van dit medicijn op uw rijvaardigheid in de eerste week van gebruik groter dan na het drinken van twee standaardglazen alcoholische drank. Het drinken van meer dan twee glazen alcoholische drank veroorzaakt een hoeveelheid alcohol in het bloed groter dan 0.5 promille (‰). Bij meer dan 0.5‰ mag u volgens de wet niet meer autorijden. Na gebruik gedurende een week, raken de meeste mensen gewend aan deze bijwerkingen en kunnen ze wel weer autorijden. Rijd daarom geen auto gedurende de eerste week dat u dit medicijn gebruikt. Beoordeel na een week hoeveel last u van de bijwerkingen heeft. Rijd geen auto als u last van deze bijwerkingen heeft.
Als u last heeft van plotselinge slaapaanvallen
Dit medicijn kan ook plotselinge slaapaanvallen veroorzaken. Dit betekent dat u plotseling in slaap kunt vallen tijdens uw dagelijkse activiteiten. Het is niet te voorspellen wanneer deze bijwerking optreedt.
Van deze bijwerking kunt u in het begin van de behandeling last krijgen, maar ook als u levodopa al enige tijd gebruikt. Soms voelt u zich slaperig voordat u zo’n slaapaanval krijgt. Daarom moet u uw auto op een veilige plek tot stilstand brengen, als u tijdens het autorijden slaperig wordt. Rijd pas verder als u zich weer goed voelt. Het is ook mogelijk dat u zich helemaal niet slaperig voelt voordat u zo’n slaapaanval krijgt. Daarom moet u stoppen met autorijden als u niet weet langs welke route u naar een bestemming bent gereden. Het is dan mogelijk dat u zo’n slaapaanval heeft gehad.
Als u last van deze bijwerking heeft, mag u absoluut niet autorijden. Raadpleeg uw arts als u last van deze bijwerking heeft.
Tips voor als u na een week wilt autorijden wanneer u geen last heeft van plotselinge slaapaanvallen
- Meent u dat u kunt autorijden, vraag dan iemand om de eerste keren naast u te zitten en uw rijvaardigheid te beoordelen. Voor uzelf is het vaak moeilijk te zien of u minder goed rijdt. Deze persoon kan dan zien of u met wisselende snelheden rijdt, slingert en geïrriteerd reageert op normaal gedrag van medeweggebruikers.
- Rijd niet als u onscherp ziet.
- Rijd niet als u slaperig, duizelig of verward bent, last heeft van hallucinaties, moeite heeft u te concentreren of wakker te blijven of als u niet weet langs welke route u naar een bestemming bent gereden.
- Rijd niet als u alcohol heeft gebruikt. Alcohol versterkt de versuffende bijwerking van dit medicijn in belangrijke mate.
- Rijd niet langer dan één uur achter elkaar, ook al voelt u zich goed.
- Rijd niet ’s nachts of bij slecht weer.
Rijd geen auto als u dit medicijn gebruikt in combinatie met andere medicijnen die uw rijvaardigheid kunnen beïnvloeden.
alcohol drinken?
Alcohol versterkt het versuffende effect van dit middel. Ook als u niets van deze bijwerking heeft gemerkt, kunt u door het gebruik van alcohol wel suf worden en kunnen uw coördinatie- en beoordelingsvermogen afnemen.
alles eten?
Mogelijk geeft uw arts u het advies dit middel niet in te nemen met (eiwitrijk) voedsel, aangezien (eiwitrijk) voedsel de opname van levodopa kan verminderen. Vraag uw arts of dit advies ook voor u geldt.
naar boven
Zwanger
Zwangerschap
Er is nog te weinig bekend over de risico's voor de ongeboren baby als u dit middel gebruikt tijdens de zwangerschap. Het is daarom niet raadzaam in verwachting te raken zolang u dit middel gebruikt. Zorg dus voor goede anticonceptie.
Bent u toch in verwachting geraakt of wilt u binnenkort zwanger worden, overleg dan direct met uw arts. Dan kunt u samen het risico van de zwangerschap afwegen tegen het risico van onderbreking van de behandeling.
Borstvoeding
Gebruik dit middel NIET als u borstvoeding geeft of stop de borstvoeding. Dit middel remt de en kan bijwerkingen geven bij het kind. Wilt u borstvoeding geven, overleg dan met uw arts of apotheker. Mogelijk kan de arts u (tijdelijk) een ander middel voorschrijven, waarvan wel bekend is dat u het veilig kunt gebruiken.
naar boven
Wisselwerking
Dit middel heeft wisselwerkingen met andere medicijnen. In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje 'samenstelling'.
De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende. de volgend
- (Bijna alle) middelen tegen wanen en hallucinaties (antipsychotica). Deze gaan de werking van parkinsonmiddelen tegen en verergeren de verschijnselen van de ziekte van Parkinson. Andersom werken middelen tegen de ziekte van Parkinson de werking van antipsychotica tegen. Overleg met uw arts als u last heeft van wanen en hallucinaties. Mogelijk is dit het gevolg van de parkinsonmedicatie en kan de dosering hiervan worden verlaagd. In aanhoudende gevallen van wanen en hallucinaties kan de arts een lage dosering kiezen van een middel dat relatief gunstig is, clozapine.
- Bepaalde middelen tegen misselijkheid en braken: alizapride en droperidol. Deze gaan de werking van parkinsonmiddelen tegen en verergeren de verschijnselen van de ziekte van Parkinson. Overleg met uw arts als u last heeft van misselijkheid en braken. Mogelijk is dit het gevolg van de parkinsonmedicatie en kan de dosering hiervan worden verlaagd. De middelen domperidon en metoclopramide mogen eventueel wel kortdurend worden gebruikt bij braken.
-
IJzerproducten (ferrofumaraat, ferrogluconaat, ferrosulfaat, ferrochloride, ferrioxidesaccharaat, ijzerdextraan) mag u niet op hetzelfde tijdstip innemen als levodopa. Deze middelen belemmeren namelijk de opname van levodopa in het lichaam. Neem het ijzerproduct twee uur na levodopa in. Vraag uw apotheek eventueel om een doseerschema.
- Andere middelen die het reactievermogen verminderen. Bij deze middelen is vaak op de verpakking een gele waarschuwingssticker geplakt. De effecten op bijvoorbeeld de rijvaardigheid versterken elkaar.
Twijfelt u eraan of een van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.
naar boven
Vergeten
Het is belangrijk dit middel consequent in te nemen. Mocht u toch een dosis vergeten zijn.
Ziekte van Parkinson
- Als u dit middel twee keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan vier uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan vier uur? Sla de vergeten dosis dan over.
- Als u dit middel drie keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan twee uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan twee uur? Sla de vergeten dosis dan over.
- Als u dit middel vier keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan één uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan een uur? Sla de vergeten dosis dan over.
Rusteloze benen
Neem het middel dan alsnog. Het duurt ongeveer één tot drie uur voor het optimaal werkt.
naar boven
Stoppen
Nee, u kunt NIET ineens stoppen. U moet de dosering geleidelijk afbouwen, anders bestaat de kans op ernstige verschijnselen van uw aandoening, maar ook verwardheid, prikkelbaarheid en hallucinaties.
Tevens bestaat een zeer kleine kans op een andere ernstige verstoring van het lichaam. Deze verstoring is te merken aan onverklaarbare koorts, zeer stijve spieren, sufheid, hartkloppingen en ernstig zweten. Krijgt u dergelijke verschijnselen na stoppen of tijdens afbouwen neem dan onmiddellijk contact op met uw arts. Stop daarom alleen na overleg met uw arts!
naar boven
Merk en soorten
Levodopa is sinds 1969 internationaal op de markt. De combinatie met carbidopa sinds 1974. De combinatie van levodopa met carbidopa is op recept verkrijgbaar onder de merknamen Sinemet en Duodopa en als het merkloze levodopa/carbidopa. Het is verkrijgbaar in tabletten en als drank voor toediening via een sonde.
Levodopa met carbidopa is ook verkrijgbaar in combinatie met entacapon onder de merknaam Stalevo.
naar boven
