Wat is het
Lopinavir en ritonavir behoren tot de antivirale middelen die de groei van het hiv remmen.
Artsen schrijven het voor bij hiv en aids.
naar boven
Gebruik
Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.
Hoe?
Bewaar de ongeopende verpakkingen in de koelkast. Zodra u een verpakking aanbreekt en deze buiten de koelkast bewaart, is de houdbaarheid maximaal zes weken.
Meet de hoeveelheid drank af met behulp van de bijgeleverde doseerspuit. Eventueel mag het worden gemengd met voedsel of vloeistof.
Wanneer?
Neem dit middel altijd in tijdens het eten of met wat voedsel. Het middel wordt zo beter opgenomen in het lichaam. Meestal gebruikt u dit middel twee keer per dag: kies vaste tijdstippen met twaalf uur ertussen, bijvoorbeeld tijdens het ontbijt om 07.00 uur en tijdens het avondeten om 19.00 uur.
U gebruikt dit middel meestal in combinatie met andere antivirale middelen. Het is belangrijk een duidelijk slikschema te vragen, zodat u weet wanneer u welke middelen moet gebruiken.
Hoe lang?
Meestal gebruikt men anti-hiv-middelen jaren achtereen, omdat het virus nooit volledig is uit te bannen.
naar boven
Bijwerkingen
Behalve het gewenste effect kan dit middel bijwerkingen geven.
De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.
Soms
-
Maagdarmklachten: diarree, misselijkheid, braken, buikpijn en winderigheid.
-
Hoofdpijn, duizeligheid, slapeloosheid en zelden abnormale dromen.
-
Veranderde vetverdeling, waarbij het vet meer op de buik, borst en de bovenkant van de rug gaat zitten. Ook kan de hoeveelheid cholesterol en vet in het bloed te hoog worden en kan diabetes (suikerziekte) ontstaan. Als u al een te hoog cholesterol en/of vetgehalte in uw bloed heeft, zal uw arts u daar extra op controleren.
Zelden
-
Grieperig, naar gevoel, soms met koorts en vermoeidheid.
-
Spier- en gewrichtspijn. Bij aanhoudende spierpijn uw arts waarschuwen, omdat in zeer zeldzame gevallen een ernstige spierafwijking kan ontstaan.
-
Huiduitslag en jeuk.
-
Verlies van smaak en verlies van eetlust.
-
Zenuwbeschadiging, te merken aan een doof of tintelend gevoel van de huid. Raadpleeg uw arts als u dit merkt. Na stoppen met het gebruik verdwijnt dit weer.
- Bij mensen die daarvoor gevoelig zijn, kunnen verschijnselen van diabetes (suikerziekte) ontstaan. Zij merken dit doordat zij veel dorst krijgen en veel moeten plassen. Dit kan vooral optreden bij mensen boven de 75 jaar. Mensen met diabetes kunnen tijdens de behandeling meer insuline of bloedsuikerverlagende tabletten nodig hebben. Meet extra vaak uw bloedglucosegehalte.
Zeer zelden
-
Verhoogd melkzuurgehalte in het bloed, te merken aan misselijkheid, braken, verlies van eetlust en een versnelde ademhaling. Raadpleeg bij deze verschijnselen onmiddellijk een arts.
-
H
aaruitval.
-
Oogafwijkingen.
-
Infecties, zoals bijholteontsteking (sinusitis), oorontsteking en bronchitis.
-
Hartkloppingen, hart- en vaataandoeningen, zoals hoge bloeddruk, bloedvatontsteking, spataderen en vasthouden van vocht (oedeem).
-
Hartritmestoornissen. U merkt dit soms alleen aan plotselinge duizelingen of als u even wegraakt. Vooral mensen met de aangeboren vorm van de hartritmestoornis verlengd QT-interval hebben hier meer kans op. Gebruik dit medicijn NIET als u deze aangeboren hartritmestoornis heeft.
-
Bloedafwijkingen, zoals bloedarmoede. Toename van bloedingen bij mensen met een verhoogde bloedingsneiging (hemofiliepatiënten).
-
Leveraandoeningen, nieraandoeningen en alvleesklierontsteking. Bij pijn in de bovenbuik, een gele verkleuring van de ogen, ontkleurde ontlasting of zeer donkere urine moet u de arts waarschuwen. Mensen die al een leveraandoening hebben, moeten extra goed worden gecontroleerd.
-
Afsterven van botweefsel, vooral bij langdurig gebruik van anti-hiv-middelen of bij een sterk verminderde afweer. Raadpleeg uw arts als u last krijgt van pijnlijke of stijve gewrichten of als u moeilijk kunt bewegen.
- In zeer zeldzame gevallen kan een ernstige huidaandoening ontstaan met blaarvorming. De blaren ontstaan met name op de lippen en op de slijmvliezen van de mond en de geslachtsdelen. Neem dan direct contact op met uw arts.
Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.
naar boven
Verboden
autorijden?
Bij dit middel zijn hiervoor geen beperkingen.
alcohol drinken?
Te veel alcohol is niet goed voor de lever. Lopinavir/ritonavir kan in zeldzame gevallen leverafwijkingen geven. Gebruik daarom niet te veel alcohol. Eén of twee glazen per dag is in het algemeen geen probleem.
alles eten?
Voedsel verbetert de opname van lopinavir/ritonavir in het lichaam. Neem het daarom het liefst tijdens het eten of met wat voedsel in. Bovendien vermindert u daarmee de kans op misselijkheid.
naar boven
Zwanger
Zwangerschap
Het is onbekend of dit middel veilig is voor de baby. Als u dit middel gebruikt en u denkt erover om zwanger te worden, overleg dan met uw arts. Soms moet u overstappen op een ander anti-hiv-middel, dat veiliger is voor de baby.
Behandeling tijdens de zwangerschap tegen hiv is meestal wel nodig om de kans dat de baby met hiv besmet raakt te minimaliseren. Een gynaecoloog moet de zwangerschap altijd intensief controleren.
Borstvoeding
Geef GEEN borstvoeding als u hiv heeft, omdat het hiv via de moedermelk de baby kan besmetten. Overleg hierover met uw arts.
naar boven
Wisselwerking
Dit middel heeft wisselwerkingen met andere medicijnen. In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje 'samenstelling'.
De medicijnen waarmee de wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.
- Lopinavir/ritonavir vermindert de werking van de anticonceptiepil, de vaginale anticonceptiering en de anticonceptiepleister. Overleg met de arts over een andere methode van anticonceptie.
- Het antibioticum claritromycine en lopinavir/ritonavir kunnen elkaars werking en bijwerkingen versterken. Raadpleeg uw arts als u deze combinatie voorgeschreven heeft gekregen.
- Lopinavir/ritonavir versterkt de werking en bijwerkingen van het middel tegen tuberculose en MAC-infecties rifabutine. Uw arts zal de dosering van rifabutine aanpassen.
- Lopinavir/ritonavir versterkt de werking van de antibloedstollingsmiddelen fenprocoumon en acenocoumarol. De dosering van deze middelen zal worden aangepast. De trombosedienst zal u extra controleren. Meld aan de trombosedienst als de dosering van lopinavir/ritonavir wijzigt of als u ermee stopt.
- Lopinavir/ritonavir verzwakt de werking van de antikankermiddelen cyclofosfamide en ifosfamide. Raadpleeg uw arts.
- Lopinavir/ritonavir versterkt de werking en bijwerkingen van het antikankermiddel doxorubicine. Raadpleeg uw arts.
- Lopinavir/ritonavir versterkt de kans op ernstige spierafwijkingen door het cholesterolverlagende middel simvastatine. Gebruik deze middelen niet samen. Andere cholesterolverlagende middelen kunnen wel worden gebruikt (zie hieronder).
- Lopinavir/ritonavir beïnvloedt de werking van de cholesterolverlagende middelen atorvastatine en rosuvastatine. Mogelijk zal uw arts de dosering van het cholesterolverlagende middelen aanpassen. Deze middelen geven wel kans op bijwerkingen op de spieren. Verschijnselen van spierziekte kunnen zijn: snel opkomende, hevige spierpijn, soms minder plassen of donkere bruine urine, en onverklaarbare spierpijn of spierzwakte. Als u dit merkt, meld dit dan direct aan uw arts.
- De cholesterolverlagende middelen pravastatine en fluvastatine kunnen wel worden gebruikt. Lopinavir/ritonavir verzwakt wel de werking van pravastatine en fluvastatine. Daarom zal uw arts de hoeveelheid cholesterol in uw bloed controleren. Mogelijk zal uw arts de dosering van pravastatine of fluvastatine verhogen.
- Lopinavir/ritonavir versterkt de werking en bijwerkingen van de middelen tegen erectiestoornissen sildenafil, tadalafil en vardenafil. Gebruik maximaal 25 mg sildenafil en niet vaker dan eenmaal per 48 uur. Eventueel mag u ook maximaal 10 mg tadalafil eenmaal per drie dagen gebruiken, of maximaal 2,5 mg vardenafil eenmaal per drie dagen. Sildenafil wordt ook gebruikt bij pulmonale arteriële hypertensie. In dat geval mag u de combinatie met lopinavir/ritonavir helemaal niet gebruiken. Overleg hierover met uw arts.
- Lopinavir/ritonavir vermindert de werking van methadon. Deze morfineachtige pijnstiller wordt ook toegepast in de verslavingszorg. Door combinatie met lopinavir/ritonavir kunt u onthoudingsverschijnselen krijgen, u heeft dus meer methadon nodig. Na het stoppen met lopinavir/ritonavir kan de hoeveelheid methadon in het bloed toenemen, waardoor vergiftigingsverschijnselen kunnen ontstaan. U kunt alleen stoppen met lopinavir/ritonavir onder begeleiding van een arts.
- Lopinavir/ritonavir vermindert de werking van het middel tegen epilepsie lamotrigine. De arts zal de dosering hiervan controleren en eventueel aanpassen.
- Lopinavir/ritonavir vermindert de werking van het malariamiddel atovaquon. De arts zal de dosering controleren en eventueel aanpassen.
- Lopinavir/ritonavir remt de afbraak van:
- het hiv-middel maraviroc;
- het hartmiddel digoxine en de middelen tegen hartritmestoornissen amiodaron, flecaïnide, kinidine en propafenon;
- de hart- en vaatmiddelen amlodipine, felodipine, isradipine, lacidipine, nicardipine, nifedipine, nitrendipine, diltiazem en verapamil;
- de antimigrainemiddelen ergotamine en methysergide;
- het anti-allergiemiddel fexofenadine;
- de afweeronderdrukkende middelen ciclosporine, everolimus, sirolimus, tacrolimus en temsirolimus;
- de antibiotica clindamycine en erythromycine. Erythromycine kan daarnaast ook de werking en bijwerkingen van lopinavir/ritonavir versterken;
- de antidepressiva venlafaxine en trazodon;
- de slaap- en kalmeringsmiddelen alprazolam, midazolam en diazepam;
- het middel tegen epilepsie clonazepam;
- het antipsychoticum pimozide;
- de bijnierschorshormonen budesonide, fluticason, prednisolon en prednison;
- de sterke pijnstiller fentanyl;
- de antischimmelmiddelen itraconazol, ketoconazol en voriconazol. Itraconazol en ketoconazol kunnen daarnaast ook de werking en bijwerkingen van lopinavir/ritonavir versterken;
- het middel tegen diabetes (suikerziekte) repaglinide;
- het middel tegen jicht colchicine.
- de middelen die worden gebruikt bij een vergrote prostaat alfuzosine en dutasteride;
- de pijnstiller buprenorfine.
- chloroquine, een middel tegen malaria, lupus erythematodes en reuma.
- het antikankermiddel, irinotecan.
- het middel bij pijn op de borst ivabradine
- salmeterol, een luchtwegverwijder die gebruikt wordt bij benauwdheidsklachten
Hierdoor versterkt het de werking en bijwerkingen van bovengenoemde middelen. Combinatie is alleen mogelijk bij zorgvuldige controle van de hoeveelheden in het bloed. Een aantal van bovenstaande middelen mag in het geheel niet samen met lopinavir/ritonavir worden gebruikt. Raadpleeg uw apotheek of arts.
- De middelen disulfiram en metronidazol: lopinavir/ritonavir drank bevat alcohol. Bij combinatie met disulfiram en/of metronidazol kunnen ernstige bijwerkingen ontstaan. De tabletten bevatten geen alcohol en hebben deze wisselwerking dus niet.
- De middelen tegen hiv en aids efavirenz en nevirapine kunnen de werking van lopinavir/ritonavir beïnvloeden. Lopinavir/ritonavir vermindert de werking van fosamprenavir zo veel dat het niet kan worden gebruikt.
- Lopinavir/ritonavir remt de werking van abacavir, een ander middel tegen hiv. Overleg hierover met uw arts.
- De middelen tegen hiv en aids darunavir en tipranavir mogen NIET samen met lopinavir worden gebruikt. Overleg met uw arts.
- De werking van lopinavir/ritonavir wordt verminderd door middelen tegen epilepsie carbamazepine, fenytoine, primidon en fenobarbital, het tuberculosemiddel rifampicine, het bijnierschorshormoon dexamethason en het kruidenmiddel sint-janskruid (hypericum). Gebruik deze middelen niet samen met lopinavir/ritonavir. Als dit niet mogelijk is, moet de werking van lopinavir/ritonavir goed worden gecontroleerd.
- Lopinavir/ritonavir kan de werking van het middel tegen rookverslaving bupropion verminderen. Raadpleeg uw arts als u deze combinatie voorgeschreven heeft gekregen.
- De medicijnen bosentan en sildenafil, die gebruikt worden bij pulmonale arteriële hypertensie, mogen niet samen met lopinavir/ritonavir gebruikt worden. Overleg hierover met uw arts.
- Lopinavir/ritonavir remt de werking van levothyroxine, een schildklierhormoon. Overleg hierover met uw arts.
- Lopinavir/ritonavir remt de werking van darifenacine en tolterodine, middelen tegen urine-incontinentie. Overleg hierover met uw arts.
-
Alfuzosine, een medicijn dat wordt gebruikt bij een vergrote prostaat, mag NIET in combinatie met lopinavir/ritonavir worden gebruikt. Overleg met uw arts.
Twijfelt u eraan of een van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.
naar boven
Vergeten
Het is belangrijk dit middel consequent in te nemen op de tijdstippen, die u met uw arts heeft afgesproken. Hierdoor is er altijd voldoende medicijn in uw bloed om het virus te bestrijden. Zodra u een dosering uitstelt, loopt u het risico dat het aantal virussen toeneemt. Bovendien kan het virus dan eerder ongevoelig worden voor het middel.
Bent u een dosis vergeten? Neem de dosis in zodra u het merkt en neem de volgende dosis op het gebruikelijke moment. Als het al tijd is voor de volgende dosis, sla dan de vergeten dosis over. Keer daarna terug naar uw normale slikschema.
- De ervaring leert dat met name in weekends het moeilijk is aan de vaste innametijdstippen te denken. Toch is het ook dan belangrijk de wekker te zetten zodat u geen dosering overslaat. U kunt eventueel het schema tijdelijk aanpassen door de innametijdstippen te vervroegen, dat levert geen gevaar op voor de werking. Stel echter geen dosis uit, anders wordt de hoeveelheid werkzame stof in uw bloed te laag. Als u, na vervroegen, weer terugkeert naar uw normale schema kan dat alleen door de inametijdstippen weer geleidelijk met een half uur uit te stellen, totdat u weer op uw oude schema zit.
- U kunt bij uw apotheek een speciale weekdoos verkrijgen waarin u de medicijnen voor een week kunt uitzetten. Met een horloge met verschillende alarmen of met een zogenaamde pillenwekker (vraag uw apotheek) kunt u uzelf eraan herinneren dat het tijd is voor een dosis.
-
Let op als u reist en daardoor grote tijdsverschillen moet overbruggen. Ga ervan uit dat een tijdsverschil van één uur eerder of later niet zo`n probleem is. U kunt uw slikschema blijven gebruiken. Overleg met uw arts of consulent hoe u uw slikschema kunt aanpassen aan grotere tijdsverschillen.
- Bij de overgang van zomertijd naar wintertijd en andersom kunt u uw gewone slikschema blijven gebruiken.
naar boven
Stoppen
Nee, het is niet verstandig te stoppen, behalve als u te maken krijgt met ernstige bijwerkingen. Het hiv kan zich weer vermeerderen en u kunt weer klachten krijgen.
Sommige mensen overwegen na jarenlang gebruik een therapiepauze. Bijvoorbeeld om te proberen of het lichaam zelf voldoende afweer kan leren krijgen tegen hiv.
Ook onderzoekt men nu therapiepauzes om resistentieontwikkeling te vertragen of om bijwerkingen te verminderen.
Het houden van een therapiepauze is experimenteel. Het succes ervan is wisselend. Overleg altijd eerst met uw arts, als u een pauze in de behandeling overweegt.
naar boven
Merk en soorten
Lopinavir is sinds 2000 internationaal op de markt en ritonavir sinds 1996. Deze combinatie is op recept verkrijgbaar in capsules, tabletten en drank onder de merknaam Kaletra.
Deze combinatie wordt gebruikt bij hiv en aids. Lopinavir is niet als apart geneesmiddel verkrijgbaar, maar altijd in combinatie met ritonavir. Dat komt omdat lopinavir zelf slecht wordt opgenomen door het lichaam. Een kleine hoeveelheid ritonavir verbetert de opname van lopinavir zeer sterk. Ritonavir in Kaletra is dus niet toegevoegd om de anti-hiv-werking, maar om lopinavir beter te laten werken.
naar boven
